Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
Upcoming SlideShare
Hinh anh hoc cot song
Next
Download to read offline and view in fullscreen.

16

Share

Download to read offline

Xq benh cot song thuong gap

Download to read offline

Xq benh cot song thuong gap

Related Books

Free with a 30 day trial from Scribd

See all

Xq benh cot song thuong gap

  1. 1. X quang cét sèng Gi¶i phÉu! C¸c bÖnh th­êng gÆp!
  2. 2. cét sèng! èng sèng chøa mµng cøng bao quanh tñy sèng vµ c¸c rÔ thÇn kinh sèng •  7 ®èt sèng cæ •  12 ®èt sèng ngùc •  5 ®èt sèng th¾t l­ng •  ­ìn cét sèng cæ •  gï cét sèng ngùc •  ­ìn cét sèng th¾t l­ng
  3. 3. Tñy sèng! Tñy sèng •  Tõ lç chÈm tíi L1-L2, dµi 43-45 cm. H×nh trô. •  Cã 2 ph×nh: + ph×nh cæ (C3-T2) + ph×nh l­ng (T9-L1) •  nãn tñy thu«n l¹i t¹o d©y tËn dÝnh vµo c¸c ®èt sèng cïng-côt. C¸c rÔ •  C¸c rÔ tr­íc/vËn ®éng, c¸c rÔ sau/ c¶m gi¸c. + 8 ®«i d©y t.k cæ (7 ®«i d©y ®Çu tiªn theo sè cña ®èt sèng ngay d­íi), ®«i d©y cuèi gäi lµ C8. + 12 ®«i d©y ngùc. + 5 ®«i d©y l­ng. + 5 ®«i d©y cïng. 1 ®«i d©y côt.
  4. 4. Cét sèng cæ •  Chøc n¨ng: mang vµ t¹o ®é chÝnh x¸c (quay). •  Lµ ®­êng dÉn tñy gai, c¸c rÔ vµ sù t­íi m¸u sä n·o. •  C¸c ®èt sèng tõ C3-C6 t­ ¬ng ®èi gièng nhau. •  Tñy cæ vµ c¸c rÔ: •  + ph×nh cæ tõ C4 – T1 (®¸m rèi cæ-c¸nh tay) •  + 5 ®Õn 8 rÔ con qua 1 rÔ •  + ®­êng ®i hÇu nh­ n»m ngang • Th©n ®èt sèng h×nh hép ch÷ nhËt. • Uncus = c¸c chç nh« h×nh l¨ng trô cña mÆt trªn (mãc) • Cung sau hay cung thÇn kinh
  5. 5. Cét sèng cæ •  Cung sau hay cung thÇn kinh: + c¸c cuèng: ng¾n, h×nh trô, h­íng chÐo tõ trong ra ngoµi (gãc 45°). + c¸c mám ngang: c¸c r·nh chÐo ra ngoµi vµ xuèng d­íi; c¸c lç ngang, cã thÓ cã lç thø hai; c¸c cñ tr­íc vµ sau. + c¸c khèi khíp: c¸c mÆt khíp nhá trong mÆt ph¼ng ®øng ngang nghiªng 45° tõ tr­íc ra sau vµ tõ trªn xuèng d­íi. + lç ghÐp: cïng h­íng víi mám ngang. + mám gai: m¶nh dÎ, ng¾n, chÎ ®«i. Trõ C7 (kh«ng cã lç ngang)
  6. 6. Cét sèng cæ: XQ h­íng th¼ng 1- th©n ®èt sèng 2- Uncus 3- ®Üa ®Öm 4- khèi khíp 5- mám gai
  7. 7. Cét sèng cæ: XQ h­íng th¼ng
  8. 8. Cét sèng cæ: XQ h­íng bªn 1- th©n ®èt sèng; 2 - mám ngang; 3 - khèi khíp; 4 - uncus; 5 - m¶nh 6 - ®­êng gai-m¶nh; 7 - mám gai; 8 - ®Üa ®Öm; 10 - phÇn mÒm
  9. 9. Cét sèng cæ: XQ h­íng chÕch 1- th©n §S; 2- lç ghÐp ph¶i; 3- cuèng tr¸i; 4- cuèng ph¶i; 5- Uncus; 6- m¶nh; 7- khèi khíp
  10. 10. Cét sèng cæ: Lç ghÐp •  Thµnh phÇn cña lç ghÐp: + m¹ch: tÜnh m¹ch +++, ®¸m rèi tÜnh mach+++ (1) + cã Ýt mét Ýt mì (1) + rÔ sau - c¶m gi¸c cã h¹ch gai (4) + rÔ tr­íc – vËn ®éng (5) + c¸c rÔ ®i ra ë phÇn d­íi lç ghÐp (ngang hoÆc thÊp h¬n ®Üa ®Öm) + C8 ®i qua lç ghÐp C7-T1 •  Giíi h¹n cña lç ghÐp (nh×n chÕch): + ë phÝa tr­íc, tõ cao xuèng thÊp: cuèng cña ®èt trªn (6), th©n §S trªn, ®Üa ®Öm (7), th©n vµ mám mãc d­íi (8), khíp mám mãc (9) + ë phÝa sau: mÆt khíp nhá trªn vµ d­íi cña khèi khíp (2 vµ 3)
  11. 11. Cét sèng ngùc •  Chøc n¨ng chñ yÕu: b¶o vÖ trôc tñy sèng. •  Tham gia vµo sù duy tr× tÜnh vµ chuyÓn ®éng lµ thø yÕu. •  C¸c ®Æc ®iÓm: + th©n T1 gièng th©n ®èt sèng cæ, diÖn s­ên trªn hoµn toµn dµnh cho T1, mám ngang dµi. + th©n ®èt sèng T10 kh«ng cã diÖn s­ên d­íi. + ®èt sèng chuyÓn tiÕp T11-T12 gièng ®èt sèng th¾t l­ng (kh«ng cã diÖn khíp s­ên, mám gai h¬i chÐo xuèng d­íi vµ ra sau). •  Cã c¸c ®Æc ®iÓm chung tõ T2-T9. •  Th©n ®èt sèng h×nh trô (1): + Trßn ë tr­íc vµ bªn + MÆt sau lâm + MÆt trªn vµ d­íi lâm + C¸c diÖn khíp s­ên ë sau bªn (8)
  12. 12. Cét sèng ngùc •  Cung sau hay cung thÇn kinh: + C¸c cuèng (2) vu«ng gãc víi t­êng sau cña th©n ®èt sèng + Kho¶ng gian cuèng t¨ng tõ T1-L1 + C¸c m¶nh (5) h­íng xuèng d­íi, ra sau vµ vµo trong + C¸c mám khíp cã h­íng ngang + C¸c mám ngang (4) h­íng lªn trªn, ra ngoµi vµ ra sau; c¸c cñ vµ diÖn s­ên cña mám ngang (9); + C¸c mám gai (5,6) h­íng th¼ng ®øng ra sau vµ xuèng d­íi; c¸c d©y ch»ng gian gai
  13. 13. Cét sèng ngùc 1- th©n §S T6 3- x­¬ng ®ßn 4- x­¬ng s­ên 1 5- T1 7- mám khíp d­íi 11- cuèng 12- cuèng (tr¸i) T6 13- c¸c x­¬ng s­ên 15- ®Üa gian ®èt sèng 16- mám gai 17- mám gai T6 19- mám khíp trªn 21- mám ngang 22- mám ngang T6
  14. 14. Cét sèng ngùc: lç gian ®èt sèng + h×nh bÇu dôc, trôc lín th¼ng ®øng + c¸c giíi h¹n: . ë trªn vµ d­íi lµ cuèng (3) . ë phÝa tr­íc lµ thµnh sau cña ®èt sèng s¸t trªn vµ ®Üa ®Öm gian ®èt sèng (2) . ë phÝa sau: d©y ch»ng vµng vµ mám khíp trªn cña ®èt sèng s¸t d­íi (5) th©n §S; 2. ®Üa gian §S; 3. cuèng; 4. lç gian §S; 5. khíp cña mám (zygapophyse); 6. Mám ngang; 7. Mám gai
  15. 15. Cét sèng ngùc: lç gian ®èt sèng 1. Th©n §S; 2. Cuèng; 3. Mám khíp trªn; 4. DiÖn khíp d­íi; 5. Mám ngang; 6. Mám gai; 7. Lç gian §S
  16. 16. Cét sèng th¾t l­ng •  Hai chøc n¨ng: -  Gi÷ v÷ng ch¾c ®Ó ®¶m b¶o chuyÓn ®éng = gi¸ ba ch©n (mét cét tr­íc, hai cét sau) -  B¶o vÖ c¸c cÊu tróc thÇn kinh (nãn tñy vµ c¸c rÔ) -> C¸c dån nÐn lÆp l¹i h»ng ngµy -> RÊt hay gÆp ®au th¾t l­ng vµ ®au thÇn kinh täa
  17. 17. Cét sèng th¾t l­ng •  §èt sèng th¾t l­ng -  Th©n ®èt (1) to, chiÒu ngang réng, lâm ë t­ êng sau, cã c¸c lç m¹ch -  C¸c cuèng (2) dµy, h­íng tr­íc-sau -  C¸c mám khíp (3) gÇn nh­ th¼ng ®øng -  C¸c mám ngang (4) -  C¸c m¶nh (5) h×nh vu«ng, dµy, ng¾n -  C¸c mám gai (6) to, n»m ngang
  18. 18. Cét sèng th¾t l­ng 1- th©n ®èt sèng L1 2- th©n ®èt sèng L2 3- th©n ®èt sèng T12 4- th©n ®èt sèng L5 5- mám khíp d­íi cña L2 6- lç ®èt sèng d­íi cña L2 9- cuèng ph¶i cña L2 10- x­¬ng s­ên 12 ph¶i 11- ô nh« 12- mám gai cña L2 13- mám khíp trªn cña L2 14- mám ngang cña L2
  19. 19. Cét sèng th¾t l­ng 3- th©n ®èt sèng T12 5- mám khíp d­íi cña L2 8- khe khíp 9- cuèng ph¶i cña L2 13- mám khíp trªn cña L2 14- mám ngang tr¸i cña L2
  20. 20. Cét sèng th¾t l­ng • èng x­¬ng sèng: - èng trung t©m (*) - èng rÔ thÇn kinh (mòi tªn) hay r·nh bªn (¸p dông cho c¸c rÔ L3, L4, L5 vµ S1): + tÇng sau ®Üa ®Öm (1) + tÇng c¹nh cuèng: . ®o¹n trªn (2) . ®o¹n d­íi (3) cña r·nh bªn + tÇng lç ghÐp (4) (*)
  21. 21. D©y ch»ng cét sèng • D©y ch»ng däc tr­íc: réng vµ dµy. Réng nhÊt vµ dµy nhÊt ë tÇng ngùc • D©y ch»ng liªn gai vµ liªn mám ngang
  22. 22. D©y ch»ng cét sèng • D©y ch»ng däc sau: cã cÇu dµy vµ réng b¸m vµo c¸c vßng x¬ cña ®Üa ®Öm • D©y ch»ng vµng nèi c¸c m¶nh cña c¸c ®èt sèng s¸t nhau, cã vai trß b¶o vÖ
  23. 23. Gi¶i phÉu khíp gian ®èt sèng •  Nh©n thÞt (nucleus) n»m h¬i lÖch sau, ®­îc bao bëi c¸c sîi cña vßng x¬. •  Th©n ®èt sèng cã viÒn x­¬ng nh« cao, trung t©m lâm ®­îc phñ bëi ®Üa sôn, bªn d­íi nã lµ b¶n x­¬ng d­íi sôn •  Vßng x¬ g¾n víi ®Üa sôn vµ viÒn x­ ¬ng b»ng sôn v«i hãa (mòi tªn rçng). •  C¸c sîi vßng ë phÝa tr­íc mãc vµo mÆt tr­íc th©n ®èt gäi lµ sîi Sharpey (®Çu mòi tªn). •  D©y ch»ng däc tr­íc dÝnh chÆt ë gi÷a th©n ®èt sèng, láng ë mÆt tr­íc vßng x¬
  24. 24. C¸c bÖnh tho¸i hãa cña cét sèng •  C¸c khíp cña cét sèng kh¸c nhau vÒ gi¶i phÉu -> tiÕn triÓn bÖnh lý kh¸c nhau. Lo¹i khíp/d©y ch»ng C¸c lo¹i bÖnh tho¸i hãa cña cét sèng C¸c khíp sôn (nèi ®Üa ®Öm-cét sèng) BÖnh tho¸i hãa x­¬ng-sôn gian ®èt sèng (Intervertebral (osteo)chondrosis) Tho¸i hãa ®èt sèng biÕn d¹ng/gai x­¬ng cét sèng (Spondylosis deformans) C¸c khíp mãc ( th©n ®èt sèng C3-C7) Tho¸i hãa khíp (Arthosis) C¸c khíp ho¹t dÞch (c¸c mÊu khíp) Tho¸i hãa mÊu khíp (Apophyseal joint osteoarthritis) Tho¸i ho¸ khíp s­ên-sèng (Costovertebral joint osteoarthritis) C¸c khíp sîi vµ d©y ch»ng Chøng dµy x­¬ng lan to¶ tù ph¸t (Diffuse idiophathic skeletal hyperostosis) Cèt hãa d©y ch»ng däc sau Tho¸i hãa d©y ch»ng vµng, d/c trªn gai, d/c liªn gai vµ d/c th¾t l­ng chËu
  25. 25. C¸c bÖnh tho¸i hãa cña cét sèng BÖnh tho¸i ho¸ x­ ¬ng - sôn gian ®èt sèng Tho¸i hãa ®èt sèng biÕn d¹ng Tho¸i hãa x­ ¬ng khíp (osteoarthritis) VÞ trÝ chÝnh cña bÊt th­êng Nh©n thÞt cña ®Üa ®Öm Vßng sîi cña ®Üa ®Öm MÊu khíp vµ khíp s­ên sèng §Üa ®Öm gian ®èt sèng ChiÒu cao gi¶m võa hoÆc nhiÒu; HiÖn t­îng ch©n kh«ng ChiÒu cao b×nh th­ êng hoÆc gi¶m nhÑ B×nh th­êng Th©n ®èt sèng X¬ cøng bÒ mÆt trªn vµ d­íi; C¸c nèt d­íi sôn Gai x­¬ng B×nh th­êng C¸c mÊu khíp vµ khíp s­ên- sèng B×nh th­êng B×nh th­êng Khe khíp hÑp vµ x¬ cøng
  26. 26. Tho¸i hãa x­¬ng sôn gian ®èt sèng •  Sù l·o hãa g©y mÊt n­íc vµ mÊt ®µn håi m« ®Üa ®Öm -> tho¸i hãa x­¬ng sôn gian ®èt sèng •  HiÖn t­îng ch©n kh«ng = d¶i khÝ ë trung t©m ®Üa ®Öm. Ph©n biÖt: ho¹i tö th©n ®èt sèng vµ tho¸i hãa ®èt sèng biÕn d¹ng. •  BÖnh næi tréi ë cét sèng th¾t l­ng vµ cét sèng cæ
  27. 27. Tho¸i hãa ®èt sèng biÕn d¹ng •  Sù g¾n liÒn gi÷a sîi ngo¹i vi ®Üa ®Öm vµ viÒn x­¬ng bÞ ph¸ vì -> chåi x­¬ng râ ë mÆt tr­íc bªn cét sèng •  Gai x­¬ng c¸ch chç nèi ®Üa ®Öm-®èt sèng vµi milimet. •  Cã hai lo¹i chåi x­¬ng: h×nh vuèt nhän vµ chåi ngang (do kÐo!) •  Nh©n ®Üa ®Öm di lÖch ra tr­íc
  28. 28. Tho¸i hãa mám mãc •  N¨m th©n ®èt sèng cæ d­íi (C3 – C7) •  Tho¸i hãa mám mãc -> chåi x­¬ng g©y hÑp lç ghÐp •  XQ th¼ng: mám mãc trßn, khe khíp hÑp, x¬ cøng x­¬ng •  XQ nghiªng: ®­êng s¸ng ch¹y ngang th©n ®èt sèng víi bê x¬ cøng (H×nh). Hay bÞ nhÇm víi ®­êng g·y •  Chôp chÕch 550: béc lé tèt lç ghÐp (H×nh)
  29. 29. Tho¸i hãa c¸c khíp ho¹t dÞch • Tho¸i hãa mÊu khíp - > 60 tuæi, ®o¹n gi÷a vµ thÊp CS cæ, ®o¹n cao vµ ®o¹n gi÷a CS ngùc, ®o¹n thÊp CS th¾t l­ng. KÝch thÝch TK bao khíp, chÌn Ðp tñy sèng hoÆc rÔ. - Møc ®é XQ: 0 = khíp b×nh th­êng; 1 = hÑp khe khíp; 2 = hÑp vµ ph× ®¹i; 3 = hÑp, x¬ cøng vµ chåi x­¬ng • Tho¸i hãa khíp s­ên – sèng: khã ph¸t hiÖn b»ng Xq • Tho¸i hãa khíp cïng chËu: khã ph¸t hiÖn b»ng Xq
  30. 30. Tho¸i hãa khíp sîi vµ d©y ch»ng cét sèng •  Cèt hãa d©y ch»ng däc sau -  N.nh©n kh«ng biÕt. 40-70 tuæi -  B.n cã hoÆc kh«ng cã tr.chøng -  C3-C5 / T3-T7: d¶i x­¬ng dµy 1-5mm däc theo bê sau th©n c¸c ®èt sèng.
  31. 31. Tho¸i hãa khíp sîi vµ d©y ch»ng cét sèng •  BÖnh Baastrups (kissing spines) -  Cét sèng th¾t l­ng qu¸ ­ìn/hÑp khe ®Üa ®Öm ->mám gai s¸t nhau vµ tho¸i ho¸ d©y ch»ng gian gai -  XQ nghiªng (cói vµ ­ìn): c¸c mám gai to, s¸t nhau, bê x¬ cøng, dÑt ë bê trªn vµ d­ íi. -  Th­êng cã nang bao khíp gian gai -  ChÈn ®o¸n #: ph× ®¹i chám cña mám gai (bÖnh “cùa gµ”) ë ng­êi giµ do x¬ hãa vµ cèt hãa d©y ch»ng ch»ng trªn gai
  32. 32. Tho¸i hãa khíp sîi vµ d©y ch»ng cét sèng •  Chøng ph× ®¹i bé x­¬ng tù ph¸t lan táa (DISH) - bÖnh Forestier -  B¾t ®Çu tõ tuæi trung niªn, cèt hãa mÆt tr­íc bªn cét sèng ngùc ®o¹n gi÷a vµ thÊp (trõ bªn tr¸i). -  Cã mét d¶i s¸ng gi÷a x­¬ng l¾ng ®äng vµ mÆt tr­íc th©n ®èt sèng (Kh¸c viªm cét sèng dÝnh khíp) -  Ph× ®¹i x­¬ng ë chç b¸m d©y ch»ng vµ g©n -  CÇu x­¬ng ë Ýt nhÊt 4 tht©n ®èt sèng -  Khe khíp kh«ng hÑp, chåi x­¬ng lín
  33. 33. C¸c biÕn chøng cña bÖnh tho¸i hãa ®èt sèng •  Tr­ît ®èt sèng tho¸i hãa -  Do tho¸i hãa mÊu khíp, ngay c¶ khi kh«ng cã tiªu x­¬ng. DiÖn khíp L5-S1 h­íng ®øng däc h¬n (tr­íc-sau) -  4 møc ®é tr­ît ra tr­íc -  KÕt hîp tho¸i hãa x­¬ng sôn gian ®èt sèng: hÑp khe khíp, ®èt sèng trªn tr­ît sau. Hay x¶y ra ë vïng vËn ®éng (cæ, th¾t l­ng)
  34. 34. C¸c biÕn chøng cña bÖnh tho¸i hãa ®èt sèng •  Di lÖch ®Üa ®Öm gian ®èt sèng -  Di lÖch tæ chøc ®Üa ®Öm ra tr­íc vµ tr­íc bªn -> tho¸i hãa ®èt sèng biÕn d¹ng -  Di lÖch tæ chøc ®Üa ®Öm ra sau vµ sau bªn -> tho¸t vÞ ®Üa ®Öm èng sèng. -  Xuyªn qua ®Üa sôn vµo th©n ®èt sèng -> nèt sôn hoÆc nèt Schmorl. BÊt th­ êng ë chç nèi ®Üa ®Öm-®èt sèng. Tû lÖ ng­êi trÎ = ng­êi giµ -  C¸c thay ®æi x­¬ng d­íi b¶n sôn: a = nèt sôn; c = h×nh cung cña thÇn ¸i t×nh; e = vì x­¬ng
  35. 35. C¸c khèi u nguyªn ph¸t cña cét sèng •  Låi trong x­¬ng (enostosis) = ®¶o x­¬ng -  Th©n ®èt T1-T7, L2-L3. -  æ ®Æc x­¬ng trong x­¬ng xèp s¸t vá, bê cã gai, c¸c bÌ x­¬ng xung quanh b×nh th­êng. KÝch th­íc cã thÓ > 2cm -  Kh«ng t¨ng tËp trung radionuclide U lµnh tÝnh
  36. 36. C¸c khèi u nguyªn ph¸t cña cét sèng •  U m¹ch ®èt sèng (Hemangioma) -  Cã c¸c kªnh m¹ch: hang, mao m¹ch vµ tÜnh m¹ch. -  10% d©n sè. PhÇn lín kh«ng triÖu chøng. -  XQ: H×nh khÝa to th¼ng ®øng (nhung kÎ) ë th©n ®èt, cã thÓ lan vµo c¸c cuèng vµ m¶nh. Cã thÓ cã æ s¸ng t¹o h×nh cÇu ong. -  Cã thÓ vì vá vµ lan vµo m« mÒm U lµnh tÝnh
  37. 37. C¸c khèi u nguyªn ph¸t cña cét sèng •  U x­¬ng d¹ng x­¬ng (osteoid osteoma) -  LS: vÑo cét sèng do ®au; ®au m¹nh vÒ ®ªm; gi¶m ®au b»ng nonsteroid. -  Tuæi: 10-20. -  Liªn quan thµnh phÇn sau, chØ 7% ë th©n ®èt sèng. -  XQ: khuyÕt trßn s¸ng, viÒn x¬ cøng. Do gi¶i phÉu CS phøc t¹p -> ®Æc cuèng sèng. -  CT: kÝch th­íc < 1,5-2cm, viÒn x¬ cøng U lµnh tÝnh
  38. 38. C¸c khèi u nguyªn ph¸t cña cét sèng •  U nguyªn bµo x­¬ng (osteoblastoma) -  LS: ®au khu tró ©m Ø; tr.chøng thÇn kinh do chÌn Ðp . -  Tuæi: 3-72 tuæi; 10-20 tuæi trong 90%. -  Liªn quan thµnh phÇn sau, 42% lan vµo th©n ®èt sèng. -  XQ 3 d¹ng: a) khuyÕt trßn s¸ng, viÒn x¬ cøng, d > 1,5cm; b) tiªu phång x­¬ng kÌm c¸c chÊm v«i, viÒn x¬ cøng; c) phång, ph¸ huû x­¬ng, th©m nhiÔm m« mÒm, v«i hãa chÊt c¬ b¶n u. -  CT: kÝch th­íc > 1,5-2cm, viÒn x¬ cøng U lµnh tÝnh
  39. 39. C¸c khèi u nguyªn ph¸t cña cét sèng •  U tÕ bµo khæng lå (Giant Cell Tumor) -  LS: ®au theo rÔ; yÕu chi, rèi lo¹n c¶m gi¸c. -  Tuæi: th­êng < 40 tuæi -  90% ë x­¬ng dµi; x­¬ng cïng > ®èt sèng. -  XQ: tiªu phång x­¬ng, hiÕm khi cã viÒn x¬ cøng, chÊt c¬ b¶n u kh«ng v«i hãa; + ë x­¬ng cïng: liªn quan c¶ hai bªn ®­êng gi÷a, th­êng ph¸ c¸c lç cïng, cã thÓ v­ît qua khíp cïng chËu U lµnh tÝnh
  40. 40. C¸c khèi u nguyªn ph¸t cña cét sèng •  U tÕ bµo khæng lå (Giant Cell Tumor) -  LS: ®au theo rÔ; yÕu chi, rèi lo¹n c¶m gi¸c. -  Tuæi: th­êng < 40 tuæi -  90% ë x­¬ng dµi; x­¬ng cïng > ®èt sèng. -  XQ: tiªu phång x­¬ng, hiÕm khi cã viÒn x¬ cøng, chÊt c¬ b¶n u kh«ng v«i hãa; + ë ®èt sèng: th­êng ë th©n, kÐo dµi vµo c¸c yÕu tè sau vµ m« mÒm; 50% cã v¸ch kh«ng liªn kÕt; t¸c ®éng tíi ®Üa ®Öm vµ c¸c ®èt sèng kÒ cËn U lµnh tÝnh
  41. 41. C¸c khèi u nguyªn ph¸t cña cét sèng •  Nang x­¬ng ph×nh m¹ch (Aneurysmal bone cyst ) -  M« häc: c¸c khoang chøa ®Çy m¸u -  LS: ®au, chÌn Ðp thÇn kinh. -  Tuæi: 80% < 20 tuæi -  XQ: tiªu phång x­¬ng, liªn quan ®Õn c¸c thµnh phÇn sau cña ®èt sèng, th­êng më réng vµo th©n. -  Khi liªn quan ®Õn gai vµ mám ngang ë ng­êi trÎ -> cã thÓ chÈn ®o¸n chÝnh x¸c b»ng xq U lµnh tÝnh
  42. 42. C¸c khèi u nguyªn ph¸t cña cét sèng •  U x­¬ng sôn (Osteochondroma) -  4% u ®Æc cña cét sèng. Chñ yÕu ë cét sèng cæ, ®Æc biÖt lµ C2. -  LS: nuèt khã, hµn tiÕng, biÕn chøng m¹ch m¸u. -  XQ: khã chÈn ®o¸n; vá vµ tñy x­¬ng liªn tiÕp víi c¸c thµnh phÇn cña ®èt sèng -  ë ng­êi lín, chám sôn cña chåi x­¬ng dµy > 1 - 2cm -> nghi ngê chuyÓn ®æi ¸c tÝnh thµnh chondrosarcoma.
  43. 43. C¸c khèi u nguyªn ph¸t cña cét sèng •  U nguyªn sèng (Chordoma) -  0,5/ triÖu. U hay gÆp nhÊt ë ng­êi lín. -  B×nh th­êng biÕn thµnh nh©n ®Üa ®Öm. -  30% ë vïng b­ím chÈm; 50% ë vïng cïng côt (x­¬ng cïng thø 4 thø 5); 15% ë ®èt sèng (®Æc biÖt C2 vµ ®o¹n th¾t l­ng). -  XQ: tæn th­¬ng ph¸ hñy trung t©m ®èt sèng ë ®­êng gi÷a kÌm khèi m« mÒm lín; phång x­¬ng; chÊm, l­íi v«i hãa ë ngo¹i vi; -  ë ®èt sèng tæn th­¬ng Ýt phång, cã thÓ x¬ cøng (®èt sèng ngµ), hÑp khe khíp. U ¸c tÝnh
  44. 44. C¸c khèi u nguyªn ph¸t cña cét sèng •  Sac«m sôn (Chondrosarcoma) -  U hay gÆp thø hai ë ng­êi lín. -  15% ë ; 40% ë c¸c yÕu tè sau; 45% ë c¶ hai. -  XQ: tæn th­¬ng ph¸ hñy cã chÊt nÒn v«i hãa (h×nh cung hoÆc vßng); lu«n ph¸ hñy vá, vµ hay lan vµo m« mÒm xung quanh; lan ®Õn ®èt sèng vµ x­ ¬ng s­ên U ¸c tÝnh
  45. 45. C¸c khèi u nguyªn ph¸t cña cét sèng •  Sac«m Ewing vµ PNET (U ngo¹i b× thÇn kinh nguyªn ph¸t) -  10 – 30 tuæi. -  PhÇn lín ë vïng cïng côt. -  §iÓn h×nh ë th©n ®èt, lan vµo cung sau kh«ng ph¶i lµ hiÕm -  XQ: tiªu x­¬ng “thÊm”, phång x­ ¬ng hoÆc x¬ cøng U ¸c tÝnh
  46. 46. Di c¨n cét sèng •  C¸c ®­êng ph¸t t¸n u tíi cét sèng -  X©m lÊn trùc tiÕp: Khèi m« mÒm vµ ph¸ hñy x­¬ng. -  §­êng b¹ch huyÕt: Khèi h¹ch c¹nh ®èt sèng bÞ bµo mßn. Bªn tr¸i CS -  §­êng m¸u: + ®éng m¹ch; + tÜnh m¹ch: h­íng dßng ch¶y thay ®æi theo ¸p lùc. -  Trong cét sèng: dÞch n·o tñy •  §¸p øng cña x­¬ng víi u di c¨n -  Hñy x­¬ng -  T¹o x­¬ng
  47. 47. Di c¨n cét sèng •  C¸c dÊu hiÖu XQ -  Tiªu x­¬ng: + sím ë th©n ®èt. ThÊy trªn phim Xq: 50-70% c¸c bÌ x­¬ng bÞ ph¸ hñy + råi ®Õn cuèng + khe khíp: kh«ng hÑp -  XÑp ®èt sèng: + c¸c ®èt sèng ngùc trªn + khèi m« mÒm hoÆc tiªu cuèng + b¶n tËn biÕn d¹ng kh«ng ®Òu -  §Æc ®èt sèng + mét vïng ®Æc x­¬ng ë ng­êi giµ + ®Æc toµn bé th©n ®èt, kÝch th­íc kh«ng thay ®æi
  48. 48. Lymphoma -  BÖnh Non-Hodgkin nhiÒu h¬n bÖnh Non- Hodgkin 3 lÇn -  Hay liªn quan ®Õn x­¬ng -  BiÓu hiÖn Xq cña cét sèng: + th­êng ë ®o¹n ngùc vµ th¾t l­ng, Ýt ë ®o¹n cæ + tiªu x­¬ng lµ quy luËt, + cã thÓ ®Æc x­¬ng mét phÇn hoÆc toµn bé còng nh­ tiªu hçn hîp vµ phång x­¬ng + xÑp ®èt sèng + lu«n cã khèi m« mÒm c¹nh cét sèng + c¸c khuyÕt trong ë bê tr­íc th©n ®èt sèng do h¹ch bao mßn
  49. 49. §a u tñy x­¬ng (Multiple Myeloma) -  Cã 4 thÓ + tæn th­¬ng ®¬n ®éc (plasmacytoma-u t­¬ng bµo): tiªu x­¬ng + lan to¶ toµn bé x­¬ng (myelomatosis-bÖnh u tñy): tiªu x­ ¬ng kÝch th­íc gièng nhau, bê râ + lo·ng x­¬ng lan táa + x¬ cøng - Tæn th­¬ng tiªu x­¬ng th©n ®èt sèng, chõa c¸c thµnh phÇn sau ®èt sèng
  50. 50. Lao cét sèng •  L©m sµng -  KÐo dµi 3-4 th¸ng tíi mét vµi n¨m -  §au l­ng, chÌn Ðp tñy, sèt, sót c©n •  C¸c dÊu hiÖu XQ -  th­êng liªn quan ®Õn cét sèng l­ng vµ th¾t l­ng -  VÞ trÝ: (1) th©n ®èt, (2) c¸c x­¬ng sau vµ d©y ch»ng Ýt h¬n, (3) lan tíi ®Üa ®Öm, (4) m« c¹nh cét sèng, (5) lan d­íi d©y ch»ng -  Th­êng b¾t ®Çu tiªu x­¬ng ë mÆt tr­íc, gÇn b¶n tËn -> xÑp ®èt sèng ®Æc tr­ng g©y gï. Ph¶n øng x¬ cøng biÓu hiÖn tiÕn triÓn kÐo dµi -  ¸p xe c¹nh sèng
  51. 51. ChÊn th­¬ng cét sèng •  Ph©n lo¹i -  VÞ trÝ gi¶i phÉu vµ chøc n¨ng: chÈm-trôc-®éi, cæ thÊp, ngùc cao, ngùc – th¾t l­ng, vµ th¾t l­ng thÊp -  Theo 3 cét: + cét tr­íc: d©y ch»ng däc tr­íc, phÇn tr­íc cña vßng x¬ vµ nöa tr­íc th©n ®èt sèng + cét gi÷a: d©y ch»ng däc sau, phÇn sau cña vßng x¬, nöa sau cña th©n ®èt sèng + cét sau: c¸c cung x­¬ng sau vµ d©y ch»ng sau
  52. 52. ChÊn th­¬ng cét sèng cæ •  T­ thÕ nghiªng b×nh th­êng
  53. 53. ChÊn th­¬ng cét sèng cæ •  Cã 4 c¬ chÕ chÊn th­¬ng chÝnh: -  GÊp (46-79%): -> ®øt c¸c d©y ch»ng sau -  KÐo (20 – 38%) -  Xoay (12%) -  NÐn (4%)
  54. 54. ChÊn th­¬ng cét sèng cæ Lo¹i chÊn th­¬ng Tªn Sù æn ®Þnh GÊp TrËt tr­íc TrËt mÊu khíp 1 bªn TrËt mÊu kh¬p 2 bªn G·y nÐn h×nh chªm G·y gÊp teardrop G·y Clay Shoveler V÷ng, mÊt v÷ng muén V÷ng Kh«ng v÷ng V÷ng Kh«ng v÷ng V÷ng KÐo G·y Hangman Kh«ng v÷ng NÐn G·y Jefferson G·y vì vôn Kh«ng v÷ng V÷ng Phøc t¹p G·y mám nha
  55. 55. G·y Jefferson - G·y nÐn cung x­¬ng C, c¸c khíp bªn tr­ît sang bªn, r¸ch d.c ngang - C¬ chÕ: lùc theo trôc cña ®Ønh ®Çu (thÝ dô: lÆn) - XQ: t­ thÕ h¸ miÖng. C¸c khèi bªn cña C1 v­ît qu¸ bê cña th©n ®èt sèng C2. > 2mm. - Kh«ng v÷ng. - Yªu cÇu chôp CT: x¸c ssÞnh c¸c m¶nh x­¬ng vì trong èng sèng
  56. 56. G·y Mám Nha - ThÊy râ ë t­ thÕ nghiªng: mám nha ng¶ ra tr­íc. §­êng g·y ®­îc ph¸t hiÖn tèt b»ng CT - 3 lo¹i + Lo¹i I: g·y ®Ønh: hiÕm. TiÒm n¨ng kh«ng v÷ng + Lo¹i II: g·y ë ®¸y: hay gÆp nhÊt.
  57. 57. G·y Mám Nha - Nh×n râ ë t­ thÕ nghiªng: mám nha ng¶ ra tr­íc. §­êng g·y ®­îc ph¸t hiÖn tèt b»ng CT - 3 lo¹i + Lo¹i III: g·y qua ®¸y, xuyªn vµo th©n ®èt trôc.
  58. 58. G·y Hangman - G·y qua phÇn liªn khíp cña ®èt trôc do qu¸ duçi vµ kÐo. - C¬ chÕ: qu¸ duçi (treo) - ThÊy râ ë h­íng nghiªng: + S­ng m« mÒm tr­íc cét sèng + G·y giËt gãc tr­íc d­íi cña C2 kÌm ®øt d©y ch»ng däc tr­íc + TrËt C2 ra tr­íc + G·y phÇn liªn m¸u khíp hai bªn - §é æn ®Þnh: kh«ng v÷ng
  59. 59. G·y gËp teardrop - §øt d©y ch»ng sau vµ g·y nÐn tr­íc th©n ®èt sèng do chÊn th­¬ng gÊp m¹nh - C¬ chÕ: qua gÊp vµ nÐn - ThÊy râ ë t­ thÕ nghiªng: + S­ng m« tr­íc cét sèng kÌm ®øt d©y ch»ng däc tr­íc + M¶nh g·y rêi do g·y giËt ®øt phÇn tr­íc th©n ®èt sèng + TrËt ®èt sèng ra sau chÌn vµo èng sèng + ChÌn Ðp tñy sèng do di lÖch th©n ®èt sèng + G·y mám gai - §é æn ®Þnh: kh«ng v÷ng
  60. 60. TrËt mÊu khíp 2 bªn - TrËt ®èt sèng ra tr­íc do chÊn th­¬ng gËp qu¸ møc. Th­êng phèi hîp víi tæn th­¬ng tñy - C¬ chÕ: qu¸ gÊp mµ kh«ng cã lùc Ðp theo trôc - ThÊy râ ë t­ thÕ nghiªng: + TrËt ®èt sèng ra tr­íc > 1/2 ®­êng kÝnh tr­íc sau + §øt c¸c d©y ch»ng däc sau vµ d.c däc tr­íc + H×nh c¸nh b­ím cña c¸c diÖn khíp bÞ khãa - §é æn ®Þnh: kh«ng v÷ng
  61. 61. TrËt mÊu khíp 1 bªn - TrËt mÊu khíp vµ ®øt d©y ch»ng mÊu khíp do chÊn th­¬ng xoay cña cét sèng cæ - C¬ chÕ: gÊp vµ xoay ®ång thêi - ThÊy râ ë t­ thÕ nghiªng vµ chÕch: + TrËt ®èt sèng ra tr­íc < 1/2 ®­êng kÝnh tr­íc sau + Xoay tr¸i chiÒu cña c¸c ®o¹n trªn vµ d­íi + Khe ®Üa ®Öm réng + H×nh c¸nh b­ím cua c¸c diÖn khíp bÞ khãa - §é æn ®Þnh: v÷ng
  62. 62. TrËt tr­íc - §øt cña phøc hîp d.c däc sau do qu¸ gÊp. Khã chÈn ®o¸n do co c¬. B¸n trËt tr­íc cã thÓ v÷ng lóc ®Çu, 25-50% sau ®ã mÊt v÷ng. Chôp thªm t­ thÕ gÊp vµ ­ìn - C¬ chÕ: qu¸ gÊp cæ - ThÊy râ ë t­ thÕ nghiªng vµ chÕch: + MÊt ®­êng cong sinh lý (mÊt ­ìn cæ) + Th©n ®èt sèng trËt ra tr­íc + Kho¶ng c¸ch liªn gai réng ra. - DÊu hiÖu XQ cña chÊn th­¬ng kh«ng v÷ng: + TrËt tr­íc > 4mm + G·y nÐn > 25% th©n ®èt sèng + T¨ng hoÆc gi¶m chiÒu cao ®Üa ®Öm + Kho¶ng c¸ch liªn gai réng ra
  63. 63. G·y Clay Shoveler - G·y mám gai C6 ®Õn T1 - C¬ chÕ: gÊp m¹nh, th­êng kÕt hîp víi co c¸c c¬ c¹nh gai - ThÊy râ ë h­íng nghiªng: + G·y mám gai + DÊu hiÖu ma trªn phim th¼ng (thÊy 2 mám gai) - §é æn ®Þnh: v÷ng
  64. 64. G·y vì vôn - G·y C3 - C7 do nÐn theo trôc. ChÊn th­ ¬ng tñy sèng do m¶nh vì di lÖch sau. - Yªu cÇu chôp CT ®Ó ®¸nh gi¸ lan réng - C¬ chÕ: nÐn theo trôc - §é æn ®Þnh: v÷ng
  • ssuserec8817

    Nov. 1, 2020
  • GiaPhm5

    Aug. 5, 2020
  • NguynTrn45

    Oct. 15, 2019
  • HuongPham208

    Mar. 3, 2019
  • tThnh73

    Feb. 24, 2019
  • datnguyen581

    Jan. 11, 2019
  • HngKu

    Sep. 21, 2018
  • MaiTho19

    Jun. 2, 2018
  • enigmanguyen

    Apr. 2, 2018
  • TonBi8

    Jan. 24, 2018
  • DngTrn142

    Jan. 9, 2018
  • Sherdey

    Dec. 7, 2017
  • duynguyen1235

    Sep. 25, 2017
  • BsLChin

    May. 31, 2017
  • ThanhCong39

    Apr. 6, 2017
  • ChanMe1

    Feb. 26, 2017

Xq benh cot song thuong gap

Views

Total views

2,062

On Slideshare

0

From embeds

0

Number of embeds

16

Actions

Downloads

140

Shares

0

Comments

0

Likes

16

×