Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
งานประชุมวิชาการระดับชาติด้านการท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์ ครั้งที่ 1 วันที่ 19-20 ธันวาคม 2562
การท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์:...
งานประชุมวิชาการระดับชาติด้านการท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์ ครั้งที่ 1 วันที่ 19-20 ธันวาคม 2562
การท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์:...
งานประชุมวิชาการระดับชาติด้านการท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์ ครั้งที่ 1 วันที่ 19-20 ธันวาคม 2562
การท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์:...
งานประชุมวิชาการระดับชาติด้านการท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์ ครั้งที่ 1 วันที่ 19-20 ธันวาคม 2562
การท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์:...
งานประชุมวิชาการระดับชาติด้านการท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์ ครั้งที่ 1 วันที่ 19-20 ธันวาคม 2562
การท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์:...
งานประชุมวิชาการระดับชาติด้านการท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์ ครั้งที่ 1 วันที่ 19-20 ธันวาคม 2562
การท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์:...
งานประชุมวิชาการระดับชาติด้านการท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์ ครั้งที่ 1 วันที่ 19-20 ธันวาคม 2562
การท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์:...
งานประชุมวิชาการระดับชาติด้านการท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์ ครั้งที่ 1 วันที่ 19-20 ธันวาคม 2562
การท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์:...
งานประชุมวิชาการระดับชาติด้านการท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์ ครั้งที่ 1 วันที่ 19-20 ธันวาคม 2562
การท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์:...
งานประชุมวิชาการระดับชาติด้านการท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์ ครั้งที่ 1 วันที่ 19-20 ธันวาคม 2562
การท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์:...
งานประชุมวิชาการระดับชาติด้านการท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์ ครั้งที่ 1 วันที่ 19-20 ธันวาคม 2562
การท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์:...
งานประชุมวิชาการระดับชาติด้านการท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์ ครั้งที่ 1 วันที่ 19-20 ธันวาคม 2562
การท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์:...
งานประชุมวิชาการระดับชาติด้านการท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์ ครั้งที่ 1 วันที่ 19-20 ธันวาคม 2562
การท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์:...
งานประชุมวิชาการระดับชาติด้านการท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์ ครั้งที่ 1 วันที่ 19-20 ธันวาคม 2562
การท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์:...
งานประชุมวิชาการระดับชาติด้านการท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์ ครั้งที่ 1 วันที่ 19-20 ธันวาคม 2562
การท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์:...
งานประชุมวิชาการระดับชาติด้านการท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์ ครั้งที่ 1 วันที่ 19-20 ธันวาคม 2562
การท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์:...
งานประชุมวิชาการระดับชาติด้านการท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์ ครั้งที่ 1 วันที่ 19-20 ธันวาคม 2562
การท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์:...
งานประชุมวิชาการระดับชาติด้านการท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์ ครั้งที่ 1 วันที่ 19-20 ธันวาคม 2562
การท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์:...
งานประชุมวิชาการระดับชาติด้านการท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์ ครั้งที่ 1 วันที่ 19-20 ธันวาคม 2562
การท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์:...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

แนวโน้มธุรกิจโรงแรมและรีสอร์ทเพื่อสุขภาพ (Wellness Hotels and Resorts Trends)

55 views

Published on

งานประชุมวิชาการระดับชาติการท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์ครั้งที่ 1 การท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์:การท่องเที่ยวในยุคเปลี่ยนผ่าน (19-20 ธันวาคม 2562) หน้า 479-496

Published in: Travel
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

แนวโน้มธุรกิจโรงแรมและรีสอร์ทเพื่อสุขภาพ (Wellness Hotels and Resorts Trends)

  1. 1. งานประชุมวิชาการระดับชาติด้านการท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์ ครั้งที่ 1 วันที่ 19-20 ธันวาคม 2562 การท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์: การท่องเที่ยวในยุคเปลี่ยนผ่าน 478
  2. 2. งานประชุมวิชาการระดับชาติด้านการท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์ ครั้งที่ 1 วันที่ 19-20 ธันวาคม 2562 การท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์: การท่องเที่ยวในยุคเปลี่ยนผ่าน 479 แนวโน้มธุรกิจโรงแรมและรีสอร์ทเพื่อสุขภาพ (Wellness Hotels/Resorts) มานิศา ผิวจันทร์1 และ อนัญญา รัตนประเสริฐ2 Abstract ธุรกิจโรงแรมและรีสอร์ทเชิงสุขภาพ หรือ Wellness Hotels and Resorts เติบโตขึ้นอย่างต่อเนื่องและมี การพัฒนาควบคู่ไปกับความต้องการของลูกค้าที่เน้นการใช้บริการเพื่อดูแลสุขภาพและความงาม นอกจากนั้น แนวคิดเกี่ยวกับ “สุขภาพและคุณภาพชีวิตที่ดี” ได้ถูกปรับใช้ในการสร้างความแตกต่างของผลิตภัณฑ์การท่องเที่ยว รวมถึงธุรกิจที่พักและโรงแรม ถือกาเนิดโรงแรมและรีสอร์ทเพื่อสุขภาพที่มีอัตลักษณ์หลากหลาย และกลายเป็น หนึ่งธุรกิจที่เติบโตขึ้นท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงของผู้บริโภคสู่ภาวะการแข่งขันของสินค้าและบริการที่เป็นมูลค่า ด้านประสบการณ์มากกว่าเพียงแค่ผลิตภัณฑ์เพียงอย่างเดียว หรือยุคของเศรษฐกิจเชิงประสบการณ์ (experience economy) ที่นักท่องเที่ยวเข้าใช้บริการโรงแรม/รีสอร์ทเพื่อประสบการณ์การท่องเที่ยวมากกว่าแค่ผลิตภัณฑ์ ห้องพักโรงแรม ดังนั้น ธุรกิจโรงแรมและรีสอร์ทเชิงสุขภาพ จะสามารถสร้างประสบการณ์จากบริการสุขภาพและ ทาให้ลูกค้าได้รับประสบการณ์การท่องเที่ยวที่แตกต่างไปจากการท่องเที่ยวทั่วไป รวมถึงสร้างจุดขายที่แตกต่างกับ คู่แข่งโรงแรมในตลาดขนาดใหญ่อีกด้วย บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวโน้มกิจกรรมเวลเนสที่ธุรกิจ โรงแรมและรีสอร์ทนาเสนอแก่ลูกค้า รวมถึงวิเคราะห์แนวโน้มของกิจกรรมภายในโรงแรมและรีสอร์ทเพื่อสุขภาพ ในอนาคต คาสาคัญ : การท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ เวลเนส โรงแรมเพื่อสุขภาพ 1 อาจารย์ประจาภาควิชาการท่องเที่ยว คณะมนุษยศาสตจร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ manisa.p@cmu.ac.th 2 อาจารย์ประจาภาควิชาการท่องเที่ยว คณะมนุษยศาสตจร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ananya.r@cmu.ac.th
  3. 3. งานประชุมวิชาการระดับชาติด้านการท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์ ครั้งที่ 1 วันที่ 19-20 ธันวาคม 2562 การท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์: การท่องเที่ยวในยุคเปลี่ยนผ่าน 480 Wellness Hotels and Resorts Trends Manisa Piuchan1 and Ananya Ratanaprasert2 Abstract Wellness hotels and resorts business is continuously growing and developed along with the needs of customers that focus on health and beauty services. In addition, the concept of "Health and wellbeing" is used to differentiate hotel products from other competitives and illustrates various identities realting to wellness fuction into their hotels and resorts. Wellness hotels and resorts become more competitive and challenged by changes of consumer behaviors, product and service and its business environment. To create experiences, wellnesss hotels and resorts have to differenciate their unique selling point from other competitors in the market. Therefore, this paper has an attempt to study trends of wellness activities in wellness hotels and resorts. Keyword: Health tourism, Wellness, Wellness hotel 1 Lecturer, Department of Tourism, Faculty of Humanities, Chiang Mai University manisa.p@cmu.ac.th 2 Lecturer, Department of Tourism, Faculty of Humanities, Chiang Mai University ananya.r@cmu.ac.th
  4. 4. งานประชุมวิชาการระดับชาติด้านการท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์ ครั้งที่ 1 วันที่ 19-20 ธันวาคม 2562 การท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์: การท่องเที่ยวในยุคเปลี่ยนผ่าน 481 1. ภาพรวมธุรกิจโรงแรมและรีสอร์ตเพื่อสุขภาพ ธุรกิจโรงแรมและรีสอร์ทเพื่อสุขภาพ หรือ Wellness Hotels and Resorts เติบโตขึ้นอย่างต่อเนื่องและ มีการพัฒนาควบคู่ไปกับความต้องการของลูกค้าที่เน้นการใช้บริการเพื่อดูแลสุขภาพและความงาม นอกจากนั้น แนวคิดเกี่ยวกับ “สุขภาพและคุณภาพชีวิตที่ดี” ได้ถูกปรับใช้ในการสร้างความแตกต่างของผลิตภัณฑ์การท่องเที่ยว รวมถึงธุรกิจที่พักและโรงแรม ถือกาเนิดโรงแรมและรีสอร์ทเพื่อสุขภาพที่มีอัตลักษณ์พิเศษ และกลายเป็นหนึ่ง ธุรกิจที่เติบโตขึ้นท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงของผู้บริโภคสู่ภาวะการแข่งขันของสินค้าและบริการที่เป็นมูลค่าด้าน ประสบการณ์มากกว่าเพียงแค่ผลิตภัณฑ์เพียงอย่างเดียว หรือยุคของเศรษฐกิจเชิงประสบการณ์ (experience economy) ที่นักท่องเที่ยวเข้าใช้บริการโรงแรม/รีสอร์ทเพื่อประสบการณ์การท่องเที่ยวมากกว่าแค่ผลิตภัณฑ์ ห้องพัก ดังนั้นธุรกิจโรงแรมและรีสอร์ทเพื่อสุขภาพจะสามารถสร้างประสบการณ์จากบริการสุขภาพทาให้ลูกค้า ได้รับประสบการณ์การท่องเที่ยวที่แตกต่างไปจากเดิมและสร้างจุดขายที่แตกต่างกับคู่แข่งโรงแรมในตลาดขนาด ใหญ่อีกด้วย เวลเนสต์ (Wellness) ไม่ได้เน้นเพียงการการดูแลสุขภาพ ณ ด้านใดด้านหนึ่ง แต่เป็นการนากิจกรรมที่มี คุณสมบัติในการฟื้นฟูสุขภาพเฉพาะด้านหลาย ๆ รูปแบบมารวมกันเพื่อนาเสนอให้กับกลุ่มนักท่องเที่ยวที่มีความ สนใจ ยกตัวอย่าง เช่น การดูแลโภชนาการอาหาร (เน้นการดูแลฟื้นฟูสุขภาพจากภายใน) โยคะ (ยืดหยุ่น/ผ่อน คลายกล้ามเนื้อ) นั่งสมาธิ (การพัฒนาด้านจิตใจและความคิด) รวมเป็นตารางกิจกรรมในช่วงเวลาที่ลูกค้าเข้าพักใน โรงแรมแก่กลุ่มลูกค้าเชิงสุขภาพ (Wellness tourists) โดยจุดมุ่งหมายหลักก็คือการเน้นการพัฒนาและดูแล รักษาสุขภาพโดยรวม จะเห็นได้ว่า กลุ่มธุรกิจโรงแรมและรีสอร์ทเพื่อสุขภาพนั้นพัฒนาการให้บริการเพื่อดูแลฟื้นฟูสุขภาพแบบ องค์รวม หรือ holistic approach โดยปัจจุบันกลุ่มธุรกิจธุรกิจโรงแรมและรีสอร์ทเพื่อสุขภาพจะเน้นผลิตภัณฑ์และ บริการกลุ่มสปา (Spa) เนื่องจากเป็นบริการที่นิยมมากที่สุดที่พบในธุรกิจโรงแรม และจากสถิติที่พบโรงแรมบริการ สปา (Spa in hotels/resorts) เป็นกลุ่มที่มีการมูลค่าการใช้จ่ายท่องเที่ยวมากที่สุด1 ธุรกิจธุรกิจโรงแรมและรี สอร์ทเพื่อสุขภาพนั้น นอกเหนือจากการเน้นจุดขายในด้านของสถานที่และสิ่งอานวยความสะดวกอันเป็นปัจจัย หลักของธุรกิจที่พักแล้ว บริการเวลเนสมักเน้นเพื่อผ่อนคลายร่างกายและความเครียด โดยเน้นจุดขายและกลยุทธ์ 1 ข้อมูจากงานวิจัย (Konu et al., 2011; Mueller & Kaufmann, 2001; Piuchan, 2018; Melanie Smith & Puczkó, 2009; Voigt, 2010)
  5. 5. งานประชุมวิชาการระดับชาติด้านการท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์ ครั้งที่ 1 วันที่ 19-20 ธันวาคม 2562 การท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์: การท่องเที่ยวในยุคเปลี่ยนผ่าน 482 ในด้านของการบริการ (service quality) และ ผลิตภัณฑ์/บริการด้านสุขภาพเฉพาะทางของโรงแรม (signature wellness product) เป็นสาคัญ 2. ลักษณะและบริการของ wellness hotels/resorts Illing (2016) เสนอกรอบของ Medical hotels โดยใช้เกณฑ์การแบ่งจากบริการ medical facilities and service ที่ปรากฎในโรงแรมดังรูปภาพ 2 ซึ่งสามารถนามาประยุกต์เกณฑ์การให้บริการของโรงแรม/สิ่ง อานวยความสะดวกเกี่ยวกับการดูแล/ฟื้นฟู/รักษาสุขภาพแพทย์ของ wellness hotels/resorts โดยแต่ละ ประเภทลูกค้าที่เข้ามาใช้บริการมีข้อจากัดสุขภาพ(health condition) ที่แตกต่างกัน โดย wellness hotels/resorts (ซ้ายสุดของรูปภาพ) จะให้บริการที่มุ่งไปสู่ความผ่อนคลายและไม่มีบริการด้านการแพทย์ กิจกรรมในโรงแรมจะมุ่งเน้นสู่การรักษาเป็นเพียงการดูแลสุขภาพให้อยู่ในเกณฑ์ดีและมุ่งเน้นด้านการปรับ พฤติกรรมการใช้ชีวิตให้มีสุขภาพที่สมดุล ในขณะที่ด้านขวาสุดรูปภาพจะมีบริการทางการแพทย์เต็มรูป เน้นการ บาบัดรักษาโรค โดยการบริการด้านโรงแรมเป็นเพียงการสร้างบรรยากาศให้ผู้ป่วยได้ผ่อนคลายเท่านั้น รูปภาพ 1 Wellness Hotels and clinics and the medical continuum ที่มา: ดัดแปลงจาก Illing (2016)
  6. 6. งานประชุมวิชาการระดับชาติด้านการท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์ ครั้งที่ 1 วันที่ 19-20 ธันวาคม 2562 การท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์: การท่องเที่ยวในยุคเปลี่ยนผ่าน 483 สาหรับบริการเวลเนสของธุรกิจโรงแรมและรีสอร์ทเพื่อสุขภาพ (wellness hotels/resorts) จะมี 4 รูปแบบหลัก (รูปภาพ 2 และ ตาราง 1) คือ บริการด้านทรีทเม้น(treatment) กิจกรรมการเคลื่อนไหว (Movement) กิจกรรมเพื่อความผ่อนคลาย (relaxation) และ กิจกรรมเพื่อพัฒนาตนเอง (Self-fulfillment) กลุ่มแรกเป็นกลุ่มบริการด้านทรีทเม้น ส่วนใหญ่เป็นทรีทเม้นที่ไม่ใช่การรักษาทางการแพทย์ เป็นการให้บริการทรีท เม้นกลุ่มความงาม เช่น ใช้สมุนไพร ใช้น้ามันอโรม่า บริการสปา เป็นต้น ถือเป็นกิจกรรมแบบ Passive activities ให้บริการโดยพนักงานเฉพาะทาง กลุ่มที่สอง กิจกรรมที่ต้องเคลื่อนไหวร่างกาย เช่น ปั่นจักรยาน ออกกาลังในฟิต เนตของโรงแรม โยคะ เป็นต้น โดยทางโรงแรมจะมีผู้เชี่ยวชาญหรือโค้ชให้คาแนะนาที่เหมาะสมในการทากิจกรรม นับเป็นกิจกรรมแบบ active activities โดยนักท่องเที่ยวเป็นผู้ทากิจกรรมด้วยตนเอง กลุ่มที่สาม คือ กิจกรรม เพื่อความผ่อนคลาย เป็นกิจกรรมกลุ่ม Self-leading คือ สามารถทาได้ด้วยตนเอง เช่น การอ่านหนังสือ การนอน หลับ หรือ กิจกรรมบางประเภทที่เป็น passive activities เช่น การนวด ก็จัดอยู่ในการเพื่อความผ่อนคลายทั้งสิ้น กลุ่มที่สี่ คือ กิจกรรมเพื่อพัฒนาตนเอง หรือ กิจกรรมกลุ่มที่เน้นการเข้าถึงตัวตน ต้องมีผู้เชี่ยวชาญให้คาแนะนา เบื้องต้น กิจกรรมในกลุ่มนี้ เช่น การฝึกโยคะ การฝึกสมาธิ กลุ่มโปรแกรมพัฒนาตนเองด้านต่าง ๆ รีทรีทรูปแบบ ต่าง ๆ เป็นต้น รูปภาพ 2 บริการด้านเวลเนสในกลุ่มที่พัก รีสอร์ทเพื่อสุขภาพ ที่มา: ผู้เขียน
  7. 7. งานประชุมวิชาการระดับชาติด้านการท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์ ครั้งที่ 1 วันที่ 19-20 ธันวาคม 2562 การท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์: การท่องเที่ยวในยุคเปลี่ยนผ่าน 484 ตาราง 1 ประเภทบริการด้านเวลเนสของ Wellness hotels/resorts ประเภท ตัวอย่างกิจกรรม ลักษณะกิจกรรม Treatment (ทรีทเม้น) Non-medical treatment Herb, Aroma oil, cosmetic precedure Passive activitties Treatment by thraphists or physicians Movement (การเคลื่อนไหว) Coach advises in fitness studio Cycling in the jungle Active activities, Professional coaches Guidance Relaxation/leisure (การผ่อนคลาย) Reading, Sleeping, Music theraphy Passive activities Therapist is a process leader Self-Fullfilment (กิจกรรมพัฒนาตนเอง/การ เข้าถึงตัวตน) Yoga, Meditation, Life- coaching Active Activities จากการศึกษางานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับกลุ่มธุรกิจโรงแรมและรีสอร์ทเพื่อสุขภาพ ประเภทของโรงแรมและรี สอร์ทเวลเนส สามารถจาแนกได้ 3 กลุ่มใหญ่ ดังแสดงสรุปในรูปภาพ 3 (Bennett, King, & Milner, 2004; Csirmaz & Pető, 2015; Norman, 2012; Norman & Pokorny, 2017; Piuchan, 2018) Beauty hotels/resorts เป็นโรมแรมที่พักที่มีบริการด้านความสวยงามและรูปลักษณ์ อาทิ บริการทรีท เม้นหน้า นวดเพื่อผ่อนคลาย การผลัดเซลล์ผิว เป็นต้น นอกจากนี้ยังรวมถึง wet treatment หรือ ทรีท เม้นที่มีประกอบด้วยน้าเป็นหลัก (เช่น บริการซาวน่า จากุซซี่) หรือ กลุ่มของ water therapy เช่น Vichy Shower Bath เป็นต้น Lifestyle resorts เป็นรีสอร์ทที่มีโปรแกรมเน้นรูปแบบของ lifestyle transformation หรือ การปรับ สมดุลสุขภาพ/ปรับการใช้ชีวิต โดยให้บริการเช่น โภชนการอาหาร(Nutrition) การออกกาลังกายเพื่อ สุขภาพ(physical training) Special retreat hideaway เป็นรูปแบบที่พักที่นาเสนอกิจกรรมกลุ่มรีทรีท หรือกิจกรรม/บริการเพื่อ พัฒนาสุขภาพทั้งแบบองค์รวมและเฉพาะทาง กิจกรรมเฉพาะทางจะมุ่งเน้นกลุ่มกิจกรรมส่งเสริมสุขภาวะ
  8. 8. งานประชุมวิชาการระดับชาติด้านการท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์ ครั้งที่ 1 วันที่ 19-20 ธันวาคม 2562 การท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์: การท่องเที่ยวในยุคเปลี่ยนผ่าน 485 ด้านจิตใจและจิตวิญญาณ (Mind and Spirit) และการค้นหาตนเอง ซึ่งส่วนใหญ่ที่ได้รับอิทธิพลมาจาก ศาสตร์และปรัชญาตะวันออก เช่น การเข้าคอร์สโยคีของทางประเทศอินเดียและเนปาล การฝึกปฎิบัติ สมาธิของทางประเทศอินเดีย พม่า ไทย โปรแกรมการพัฒนาตนเองจากภายใน เป็นต้น รูปภาพ 3 รูปแบบของธุรกิจธุรกิจโรงแรมและรีสอร์ทเพื่อสุขภาพ (Types of wellness hotels and resorts) ที่มา: ผู้เขียน การให้บริการด้านสุขภาพในกลุ่มธุรกิจโรงแรมและรีสอร์ทเพื่อสุขภาพนั้น Lombarts & Vork (2013) อธิบายถึงกระบวนการให้บริการของธุรกิจโรงแรมและรีสอร์ทเพื่อสุขภาพ โดยส่วนใหญ่จะเริ่มจากการสอบถาม และวิเคราะห์ปัญหาสุขภาพเบื้องต้นก่อนการเข้าพัก จากนั้นในช่วงระยะเวลาที่ลูกค้าเข้าพักอยู่ในโรงแรม/รีสอร์ท ลูกค้าจะเข้ารับการดูแลสุขภาพในด้านต่าง ๆ สลับกันไปทั้งโปรแกรมเพื่อพัฒนาสุขภาพร่างกาย จิตใจ และจิต วิญญาณ โดยมีผู้เชี่ยวชาญศาสตร์นั้น ๆ เป็นผู้ดูแล มุ่งผลลัพธ์เพื่อการฟื้นฟูและพัฒนาสุขภาพ รูปภาพ 4 แสดงถึง กระบวนให้บริการที่เกิดขึ้นในธุรกิจโรงแรมและรีสอร์ทเพื่อสุขภาพ
  9. 9. งานประชุมวิชาการระดับชาติด้านการท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์ ครั้งที่ 1 วันที่ 19-20 ธันวาคม 2562 การท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์: การท่องเที่ยวในยุคเปลี่ยนผ่าน 486 รูปภาพ 4 การให้บริการ Preventive Wellness ในธุรกิจธุรกิจโรงแรมและรีสอร์ทเพื่อสุขภาพ (Wellness Hotels and Resorts) ที่มา: Lombarts & Vork (2013) สาหรับในประเทศไทยกลุ่มบริการที่พักควบคู่ไปกับบริการสุขภาพประเภทสปา ถือเป็นกลุ่มที่มีตลาดที่ ใหญ่ที่สุด เนื่องจากส่วนใหญ่ผลิตภัณฑ์อันดับแรกที่โรงแรมเปิดบริการแก่ลูกค้า คือ การให้บริการสปาโดยมี วัตถุประสงค์หลักคือ การฟื้นฟูสุขภาพทั้งทางด้านร่างกายและจิตใจ ประเทศไทยมีรายงานว่า ปี 2007 มีรายงาน โรงแรม 524 แห่ง มีบริการด้านเวลเนสแก่ลูกค้าของโรงแรม โดยเน้นบริการด้านความงาม นวดไทย สปา และ จานวนเพิ่มขึ้นเป็น 1,000 กว่าแห่งในปี 2015 (Han et al., 2017) มูลค่าตลาดธุรกิจสปาในไทยมีการเติบโตถึงราว 8% ต่อปี ซึ่งสูงกว่าอัตราเฉลี่ยทั่วโลก หรือขยายตัวจากระดับประมาณ 3 หมื่นล้านบาทในปี 2013 มาอยู่ที่ราว 3.5 หมื่นล้านบาทในปี 2015 สูงเป็นอันดับที่ 16 ของโลกและเป็นอันดับที่ 5 ของเอเชีย (SCB Economic Intelligence Centre, 2018) ทาให้เห็นถึงการขยายตัวของธุรกิจโรงแรมที่ผนวกกับธุรกิจเวลเนสที่สร้างความเข้มแข็งของตลาด กลุ่มโรงแรมรีสอร์ตด้านสุขภาพความงามโดยเฉพาะกลุ่มสปา
  10. 10. งานประชุมวิชาการระดับชาติด้านการท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์ ครั้งที่ 1 วันที่ 19-20 ธันวาคม 2562 การท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์: การท่องเที่ยวในยุคเปลี่ยนผ่าน 487 3. แนวโน้มที่พักเพื่อสุขภาพ การขยายตัวของเศรษฐกิจและสังคมเมือง รวมทั้งพฤติกรรมการบริโภคที่เปลี่ยนแปลงไป สร้างโอกาสทาง ธุรกิจใหม่ๆ เพื่อตอบสนองความต้องของผู้บริโภค เทรนด์ด้านสุขภาพจึงมาพร้อมโอกาสของกลุ่มธุรกิจที่เกี่ยวข้อง ด้านสุขภาพในหลากหลายมุมมองและการแข่งขันทางธุรกิจที่มากขึ้น การศึกษาแนวโน้มสุขภาพในแต่ละธุรกิจจึงมี ความสาคัญที่จะพัฒนาต่อยอดผลิตภัณฑ์และบริการที่ไม่ควรมองข้าม ในกลุ่มธุรกิจที่พัก โรงแรม รีสอร์ท ต่าง มองหาโอกาสในการเข้าสู่ตลาดสุขภาพเช่นเดียวกับธุรกิจอื่นเพื่อตอบโจทย์ลูกค้าในกลุ่มที่หันมาให้ความสนใจใน การดูแลสุขภาพตนเอง และลดการเจ็บป่วยที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต 3.1 แนวโน้มของโรงแรมเครือข่าย (global branded hotel) สู่บริการที่มุ่งเน้นด้านสุขภาพ (wellness- oriented hotel experience) กระแสการดูแลสุขภาพและการเดินทางท่องเที่ยวเชิงสุขภาพได้ขับเคลื่อนเศรษฐกิจและเพิ่มอัตราการ เติบโตของธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพ ทั้งกิจกรรมเชิงสุขภาพ อาหารเพื่อสุขภาพ รวมถึงธุรกิจโรงแรมและรีสอร์ท เพื่อสุขภาพ (wellness hotel/resorts) มีการประมาณว่า ธุรกิจโรงแรมและรีสอร์ทที่ให้บริการฟิตเนสและสปา มีอัตราเติบโตมากกว่าร้อยละ 50 อย่างไรก็ตามจากข้อมูลของบริษัทที่ดูแลด้านการประชาสัมพันธ์และสื่อสาร ทางการตลาด (Kipsu, 2017) ได้กล่าวว่า นักท่องเที่ยวเวลเนสมีรูปแบบความสนใจที่เปลี่ยนไป ซึ่งปัจจุบันลูกค้า มองว่าบริการฟิตเนสและสระว่ายน้าเป็นบริการมาตรฐานหลักที่โรงแรมแบบเวลเนสต้องมีบริการ และมุ่งเน้นไปสู่ สิ่งอานวยความสะดวกเวลเนสทางเลือกอื่นที่โรงแรมจัดสรรไว้บริการนักท่องเที่ยวกลุ่มที่ใส่ใจสุขภาพ เช่น chemical-and hormone-free food, vegan, gluten-free, yoga and fitness, holistic healing methods เช่น การใช้นามันหอมระเหยบาบัด (essential oils) การฝังเข็ม (Acupuncture) การครอบแก้ว (Cupping therapy) และสปาต่างๆ) รวมถึงพิจารณาด้านสิ่งแวดล้อมของที่พักอีกด้วย (Environmentally focused and health-conscious) ในการเลือกที่พักสาหรับการพักผ่อนด้วย การท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ (wellness tourism) นักท่องเที่ยวมีแรงจูงใจในการเดินทางที่หลากหลาย เลือกเข้าร่วมกิจกรรมที่ตนสนใจเพื่อดูแล/ฟื้นฟูสุขภาพองค์รวม อย่างไรก็ตามโดยใจความสาคัญแล้ว นักท่องเที่ยว/ลูกค้ากลุ่มนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อขจัดผลกระทบทางลบต่อสุขภาพของตนเองที่มักเกิดจากสภาวะ ความเครียดสะสมในการดาเนินชีวิตประจาวัน บริษัทวิเคราะห์ตลาดท่องเที่ยว wellness tourism/wellness holiday (Dimon, 2017; Pebble Design, 2017; Travel to Wellnesss Magazine, 2018) มองว่า ลูกค้าจะ มุ่งความสนใจสู่กิจกรรม/บริการด้านเวลเนสที่มุ่งพัฒนาเฉพาะทางมากขึ้น ไม่ได้มุ่งเน้นเพื่อผ่อนคลายโดยทั่วไป
  11. 11. งานประชุมวิชาการระดับชาติด้านการท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์ ครั้งที่ 1 วันที่ 19-20 ธันวาคม 2562 การท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์: การท่องเที่ยวในยุคเปลี่ยนผ่าน 488 เพียงด้านเดียว(More insular and separate, goes further than just ‘pampered’ or ‘feeling good’ or ‘indulging yourself) ซึ่งแตกต่างจากช่วง 10-20 ปีที่ผ่านมาลูกค้าจะสนใจในกิจกรรมกลุ่มสปา ธุรกิจโรงแรมและรีสอร์ทเชิงสุขภาพมีการขยายตัวไม่เพียงกลุ่มโรงแรมเครือข่ายขนาดใหญ่ อาทิ เครือ IHG และ Marriot ที่แบ่งกลุ่มโรงแรมเข้ามาสู่ตลาดของ wellness-oriented hotels เท่านั้น กลุ่มโรงแรมบูทิค (boutique hotels) ก็ถือกาเนิดขึ้น และออกแบบโรงแรมที่มีลักษณะโดดเด่นและดึงดูดนักท่องเที่ยวกลุ่มนี้เช่นกัน ตัวอย่าง เมื่อปี 2012 เครือโรงแรม InterContinental Hotel Group (IHG) ในสหรัฐอเมริกา ได้วางแผนพัฒนา โรงแรมในเครือเพื่อรองรับลูกค้าที่มีความต้องการบริการด้านเวลเนส และใส่ใจดูแลสุขภาพเป็นสาคัญ (wellness- related product and healthier travel experience) โดยพัฒนาโรงแรมกลุ่ม Upscale-select service brand เช่น Courtyard by Marriott และ Hyatt Place ในการรองรับความต้องการของลูกค้ากลุ่ม Wellness นั้น โรงแรมไม่เพียงแต่มีสิ่งอานวยความสะดวกและบริการที่เกี่ยวข้องด้านสุขภาพเท่านั้น แต่ใส่ใจในการตกแต่งและดี ไซด์โรงแรมเพื่อสร้างบรรยากาศและความประทับใจแก่ลูกค้า โดยเน้นการกระตุ้น/สิ่งเร้า กับประสาทสัมผัสต่าง ๆ เช่น การใช้ Live Rosemary ในการตกแต่งทางเข้าประตูโรงแรม บริการผ้าร้อน/เย็น ณ เค้าเตอร์บริการเช็คอิน โรงแรม การใช้ผ้าลินินที่ลดการเกิดอาการแพ้ กลุ่ม hypoallergenic linens 3.2 แนวโน้มบริการด้านเวลเนสในธุรกิจโรงแรมและรีสอร์ท (Wellness trends in Hotels and Resorts) ในอดีตการกล่าวถึงเรื่องของสุขภาพนั้นมักจะเน้นไปยังการรักษาโรค แต่ในปัจจุบันทั่วโลกกาลังตื่นตัวกับ กระแสการดูแลสุขภาพที่มีความแตกต่างจากอดีตโดยหันมาให้ความสนใจในเรื่องของการป้องกันการเจ็บป่วยและ ดูแลสุขภาพให้สมบูรณ์แข็งแรงทั้งด้านร่างกาย จิตใจ อาหาร และ การปฏิบัติตัวในการดูแลสุขภาพตน ประเทศ ไทยก็ตอบรับกระแสสุขภาพสอดคล้องกับตลาดด้านสุขภาพทั่วโลกเช่นกัน คนไทยตื่นตัวในการดูแลสุขภาพ ป้องกัน การเกิดโรคภัยไข้เจ็บ และใส่ใจดูแลความเป็นอยู่ที่ดีอย่างชัดเจน ธุรกิจบริการสุขภาพก็มีอัตราเติบขึ้นอย่างต่อเนื่อง เนื่องจากมีกลุ่มตลาดผู้บริโภคด้านสุขภาพที่ชัดเจนกว่าในอดีต สาหรับประเทศไทยมีศักยภาพเพียงพอในการบริการที่รองรับตลาดความต้องการด้านสุขภาพไม่เพียงแต่ บริการด้านสปาและบริการด้านความงามที่เป็นกลุ่มหลัก ยังมีกิจกรรมและบริการอื่นที่ถือกาเนิดและเติบโตขึ้นจาก กระแสความตื่นตัวด้านสุขภาพ เช่น อาหารคลีน อาหารออแกนิค ผักปลอดสารพิษ ศูนย์ออกกาลังกาย เป็นต้น สาหรับธุรกิจที่โรงแรมและรีสอร์ทนั้น กลุ่มผู้ประกอบการก็ได้มีการปรับตัวและพัฒนาบริการที่มุ่งสู่ตลาด นักท่องเที่ยวเชิงสุขภาพเช่นกันกับธุรกิจอื่น ซึ่งธุรกิจโรงแรมและรีสอร์ทมีข้อได้เปรียบกว่าธุรกิจอื่นในการเป็น ช่องทางหลักที่เชื่อมต่อกับนักท่องเที่ยว บริการต่าง ๆ จึงสามารถเข้าตรงถึงกลุ่มนักท่องเที่ยวได้ นอกจากนี้วิถี
  12. 12. งานประชุมวิชาการระดับชาติด้านการท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์ ครั้งที่ 1 วันที่ 19-20 ธันวาคม 2562 การท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์: การท่องเที่ยวในยุคเปลี่ยนผ่าน 489 ชีวิตของคนเมืองที่เร่งรีบจากการทางาน เมื่อมาท่องเที่ยว “เวลา” จึงเป็นสิ่งมีค่ามีผลให้กิจกรรมและบริการสุขภาพ ที่พร้อมเสริฟในพื้นที่โรงแรมรีสอร์ทเป็นที่นิยมและสะดวกสบายมากกว่าการไปสรรหากิจกรรมสุขภาพที่บริการ นอกพื้นที่พักแรม ทั้งนี้ธุรกิจที่พัก โรงแรม รีสอร์ท สามาถใช้ประโยชน์จากแนวโน้ม/กระแสความต้องการที่ เกี่ยวเนื่องกับสุขภาพมาพัฒนาและเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์และบริการในธุรกิจตนเพื่อเข้าถึงกลุ่มตลาดสุขภาพได้มาก ขึ้น ดังจะได้นาเสนอตัวอย่างต่อไป 3.2.1 Sleep Vacation: เพิ่มมูลค่าบริการ ‘นอนพักผ่อน’ Sleep vacation เกิดจากแนวคิดที่คนในสังคมปัจจุบันมีภาวะขาดการนอนหลับ/นอนหลับไม่เพียงพอ (Sleep deprivation) และโรคนอนไม่หลับ (Insomnia) บริการหลักของโรงแรมรีสอร์ทที่ขายผลิตภัณฑ์หลัก “ที่ พักค้างคืน ห้องนอนที่สะดวกสบาย” จึงต้องเพิ่มความใส่ใจและพิถีพิถันในการนาเสนอผลิตภัณฑ์บริการมากขึ้น ในการนี้มีการนาเสนอบริการที่เพิ่มความใส่ใจ “การนอน” ของลูกค้าที่เข้าพักโรงแรมรีสอร์ท โดยสร้างมูลค่าเพิ่ม กับการให้ความสาคัญในการสร้างบรรยายกาศ และ บริการสิ่งอานวยความสะดวกเพิ่มเติม ภาวะขาดการนอนหลับ (Sleep deprivation) เป็น การขาดชั่วโมงการพักผ่อนเนื่องมาจากปัจจัย บางอย่างที่จากัดระยะเวลาการนอนพัก (limit opportunities to sleep) ซึ่งเป็นปัญหาที่พบมากขึ้นในสังคม ปัจจุบัน National Sleep Foundation แนะนาว่า การนอนหลับควรมีไม่น้อยกว่า 8 ชั่วโมง ปัจจัยส่วนใหญ่มา จากชั่วโมงการทางานที่มากขึ้น การทางานกะกลางคืนของบางสาขาอาชีพ การใช้เวลาเล่นโทรศัพท์และ อินเทอร์เน็ตมากขึ้นก่อนเข้านอน ทาให้ผู้คนเกิดภาวะขาดการนอนหลับซึ่งสัมพันธ์กับภาวะสุขภาพด้านอื่น ๆ อาทิ ความเสี่ยงโรคเบาหวาน (Risk of Diabetes) โรคหัวใจและความดันโลหิต (Heart Disease and Hypertension) ความผิดปกติทางอารมณ์ (Mood disorder) ผิวหนังมีอายุเพิ่มขึ้น (aging skin) เป็นต้น โรคนอนไม่หลับ (Insomnia) เป็นภาวะอาการของเมื่อถึงเวลานอนแต่ไม่สามารถนอนหลับได้ (the inability to sleep) มีสาเหตุแตกต่างจากภาวะขาดการนอนหลับเนื่องจากข้างต้นเกิดจากปัจจัยที่จากัดการนอน แต่โรคนอนไม่หลับนั้นมีเวลาสาหรับการพักผ่อน แต่เมื่อถึงเวลานอนหลับร่างกายไม่สามารถหลับได้ มักเป็น จุดเริ่มต้นของโรคทางกายและโรคจิตเวทหลายชนิด อาจมีสาเหตุจากยาบางชนิด จากสารที่ออกฤทธิ์กระตุ้นสมอง เช่น คาเฟอีน ในชา กาแฟ น้าอัดลม เครื่องดื่มชูกาลัง หรือ การดื่มสุราอย่างต่อเนื่อง เป็นต้น อีกสาเหตุหนึ่งมักเกิด จากความเครียดสะสม หรืออาการโรคซึมเศร้า
  13. 13. งานประชุมวิชาการระดับชาติด้านการท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์ ครั้งที่ 1 วันที่ 19-20 ธันวาคม 2562 การท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์: การท่องเที่ยวในยุคเปลี่ยนผ่าน 490 อาการทั้งสองข้างต้นพบว่าเป็นปัญหาหลักของลูกค้าปัจจุบันที่มาใช้บริการโรงแรม ดังนั้นธุรกิจโรงแรมรี สอร์ทเพื่อสุขภาพต่างเพิ่มประสบการณ์ใหม่ให้กับลูกค้าในการนอนพักโรงแรม โดยมีการอานวยความสะดวก และ เสนอบริการที่ใส่ใจในการนอนหลับอย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น อาทิ - Pillow menu บริการให้ลูกค้าเลือกประเภทหมอนในห้องพักตนเอง ซึ่งมีทั้งหมอนจากวัสดุที่ หลากหลายตามความต้องการของลูกค้า หมอนที่ทาจากวัสดุไม่ก่อให้เกิดอาการแพ้ (hypoallergenic pillow) หมอนที่ออกแบบเพื่อบรรเทาอาการปวดเกร็งคอ (adjustable neck rest) หรือเพิ่มประสิทธิภาพในการนอนหลับ - Sleep-enhancing superfoods/ Sleep-inducing ingredients มีบริการด้านอาหารและเครื่องดื่ม เพื่อผ่อนคลายก่อนนอน เช่น ดื่มชาคาโมมายหรือชาสมุนไพร ชาสมุนไพรอุดมไปด้วยสารธีอะนีน (Theanine) เป็นกรดอะมิโนช่วยลดความเครียด ทาให้ผ่อนคลาย และรู้สึกง่วง / หรือดื่มน้าผลไม้ เช่น ดื่มน้าเชอรี่ ซึ่งมีสารเม ลาโทนินที่ช่วยให้นอนหลับ - บริการให้คาแนะนาในการพักผ่อน เช่น การปิดโทรศัพท์และไม่นาโทรศัพท์วางไว้บริเวณใกล้ที่นอนเพื่อ ลดคลื่นรบกวนเวลานอน นั่งสมาธิก่อนนอน - A sleep tracker monitor เครื่องมือช่วยตรวจสอบประสิทธิภาพการนอนหลับ และมีผู้ให้คาแนะนา การจัดการนอนให้มีคุณภาพดีขึ้น ด้วยโปรแกรมส่งเสริมสุขภาพอื่น เช่น การทาสปาทรีทเม้นที่ผ่อนคลาย ความเครียดและให้การนอนหลับมีประสิทธิภาพ เป็นต้น 3.2.2 Holiday Detox: ท่องเที่ยววันหยุดเพื่อล้างพิษ/ดีท๊อก การล้างพิษ หรือ ดีท๊อก เป็นโปรแกรมสุขภาพที่เป็นที่นิยมของนักท่องเที่ยว หรือ บางครั้งถูกเรียกว่า ‘quick-fix’ ที่เน้นสุขภาพทางกาย ในอดีตมักพบการทา Post-Holiday detox โดยนักท่องเที่ยวนิยมปฏิบัติเพื่อ ล้างพิษจากอาหารที่รับประทานระหว่างท่องเที่ยว เนื่องจากระหว่างท่องเที่ยวละเลยการควบคุมอาหารซึ่งมักถือ เป็นการปลดปล่อยตนเองระหว่างการท่องเที่ยว เมื่อเสร็จสิ้นการเดินทางนักท่องเที่ยวที่ดูแลสุขภาพเป็นกิจวัตรนั้น จึงนิยมจัดตาราง Post-Holiday Detox เพื่อล้างพิษที่ร่างกายสะสมไว้ อย่างไรก็ตามในปัจจุบันการล้างพิษทาง ร่างกายต่าง ๆ ปรับเปลี่ยนเข้าสู่ “การใช้ช่วงเวลาการท่องเที่ยวในการล้างพิษ/ดีท๊อก” โรงแรมและรีสอร์ทเพื่อ สุขภาพได้นาเสนอโปรแกรมดีท๊อกหลากหลายรูปแบบ ซึ่งโดยส่วนใหญ่จะนิยมใช้กิจกรรมอาทิ ดื่มน้า/เครื่องดื่ม จากธรรมชาติล้างพิษ งดดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ เพิ่มสัดส่วนอาหาร ผัก ผลไม้ เพื่อสุขภาพ ลดการบริโภค น้าตาลและอาหารที่ผ่านการปรุง นอนพักอย่างเพียงพอและออกกาลังกาย โรงแรมและรีสอร์ทเพื่อสุขภาพใน พื้นที่ภาคเหนือบางส่วนมีบริการนี้อยู่ในปัจจุบัน และหากจะนาเสนอภาพลักษณ์ของการเป็นรีสอร์ทเพื่อสุขภาพที่ ชัดเจนขึ้น การนาเสนอโปรแกรมดีท๊อกจึงเป็นโปรแกรมที่ไม่ควรมองข้าม
  14. 14. งานประชุมวิชาการระดับชาติด้านการท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์ ครั้งที่ 1 วันที่ 19-20 ธันวาคม 2562 การท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์: การท่องเที่ยวในยุคเปลี่ยนผ่าน 491 3.2.3 Retreat style holiday การพักผ่อนที่เน้นการเลือกสรรที่พักรีสอร์ทตามแหล่งธรรมชาติ และใช้บริการโปรแกรมรีทรีทที่ออกแบบ มาเพื่อดูแลฟื้นฟูสุขภาพตามความประสงค์ของลูกค้า โปรแกรมรีทรีทส่วนใหญ่จะมีระยะเวลาและกาหนดประเภท ของกิจกรรมที่ลูกค้าต้องปฏิบัติเพื่อให้ได้ประโยชน์สูงสุดจากการเข้าโปรแกรมรีทรีทนั้น มีตั้งแต่โปรแกรมที่ส่งเสริม สุขภาพเฉพาะด้าน เช่น Fitness retreat, Spiritual retreat , Meditation retreat หรือ แบบสุขภาพองค์รวมที่ มีกิจกรรมผสมผสาน (Holistic retreat) กลุ่ม Retreat ในโรงแรมและรีสอร์ทจะเน้นการพักผ่อนในพื้นที่ของรีสอร์ท ลูกค้ามักใช้ชีวิตส่วนใหญ่ในที่ พัก/รีสอร์ต ใช้ชีวิตอย่างเรียบง่าย สบาย ๆ ในสถานที่พักที่สัมผัสธรรมชาติ สงบเงียบ หลีกเลี่ยงสถานที่ผู้คนพลุกผ ล่าน ส่วนใหญ่จะอยู่ตามพื้นที่ธรรมชาติที่สวยงาม เช่น รีสอร์ทที่ตั้งอยู่ท่ามกลางภูเขา ทะเล เพื่อใช้ประโยชน์จาก สภาพแวดล้อมและบรรยากาศในการทากิจกรรมรีทรีท นอกจากนี้ไม่นิยมทากิจกรรมภายนอกรีสอร์ทในช่วงของ การเข้าร่วมโปรแกรมรีทรีท หรือไม่ทากิจกรรมท่องเที่ยวกลุ่มอื่นที่ไม่เกี่ยวข้องกับโปรแกรมรีทรีท นอกจากนี้แนวโน้มที่น่าสนใจในการนาเสนอด้านรีทรีท อาทิ การนาเอาศาสตร์การดูแลสุขภาพภูมิปัญญาท้องถิ่นเข้าไปผสมผสานกับกิจกรรมสุขภาพ โดยเน้นผลลัพธ์ที่ ส่งเสริมสุขภาพทางกาย จิตใจ และจิตวิญญาณ อาทิเช่น นาความรู้ด้านสมุนไพรถิ่นมาประกอบอาหาร สุขภาพ การฝึกปฏิบัติสมาธิหลากหลายแนวทางอาทิ แบบวิถีพุทธ (Buddhist Meditation) แบบซีคูล่า (Secular Meditation) เป็นต้น กลุ่มลูกค้ามองหาผลิตภัณฑ์/บริการ/ความรู้ด้านสุขภาพที่มุ่งเน้นเข้าสู่การปรับใช้ในชีวิตประจาวันมากขึ้น ดังนั้น ไม่เพียงแต่ได้รับบริการ ณ ช่วงเวลาที่เข้าพักรีสอร์ทเท่านั้น ความรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่นด้าน สุขภาพลูกค้าสามารถนาไปปฏิบัติได้ด้วยตนเองเมื่อกลับสู่ชีวิตปกติ เสมือนเป็นการรักษาสมดุลสุขภาพ กลุ่มกิจกรรมนี้ส่วนใหญ่เป็นกิจกรรมพัฒนาตนเอง เช่น รีทรีทด้วยศาสตร์จีนแขนงต่าง ๆ กิจกรรมเน้น การควบคุมอารมณ์และสติ การให้คาแนะนาในการปรับสมดุลชีวิต (Life-coaching) 3.2.4 Inner Wellness Tourism to Asia: มองการดูแลสุขภาพจากภายใน การศึกษาเรื่อง Inner wellness tourism ของ The Centre for the Promotion of Imports from developing countries (CBI) ประเทศเนเธอร์แลนด์ ระบุว่า นักท่องเที่ยวยุโรปต่างให้ความสนใจในการท่องเที่ยว เชิงสุขภาพในกลุ่มประเทศเอเชีย กลุ่มนักท่องเที่ยวยุโรปถือเป็นตลาดท่องเที่ยวเชิงสุขภาพอันดับต้นของโลก จาก
  15. 15. งานประชุมวิชาการระดับชาติด้านการท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์ ครั้งที่ 1 วันที่ 19-20 ธันวาคม 2562 การท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์: การท่องเที่ยวในยุคเปลี่ยนผ่าน 492 สถิติมีรายงานว่า ร้อยละ 39 ของกลุ่มตลาด wellness tourism เป็นกลุ่มนักท่องเที่ยวยุโรป และ ร้อยละ 50 ของ นักท่องเที่ยวเชิงสุขภาพชาวยุโรปมีความสนใจการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพที่เน้นการดูแลฟื้นฟูจากภายใน หรือ Inner Wellness (spiritual, Mental emotional wellness) โดยประเทศสาหรับ Inner wellness tourism ของกลุ่ม นักท่องเที่ยวยุโรป คือประเทศไทย และ ประเทศอินเดีย นอกจากนี้ปัจจัยหลักที่สนับสนุนการท่องเที่ยว Inner wellness holiday คือ อาหาร (healthy food) ที่พัก (accommodation) ใช้เวลาในการอยู่กันตนเอง/เข้าใจ ตนเอง (Personal approach) ประสบการณ์จริงของตนเองทั้งจากบริการสุขภาพและวัฒนธรรมผสมผสานใน บริการนั้น (Authentic experience) ความยั่งยืนของทรัพยากร (Sustainability) และ สื่อสารด้วยภาษาอังกฤษ เพื่อประสิทธิภาพที่ดีในการรับบริการสุขภาพ (English language) ตาราง 2 กิจกรรม Inner Wellness Tourism ตลาดนักท่องเที่ยวเชิงสุขภาพชาวยุโรป Ayurveda techniques Detoxification Mandala drawing Massage Yoga Meditation Mindfulness training Monastic retreat Philosophy Purification/cleansing Retreats Stress relieve Thermal water /hot spring therapy Transition therapy (divorce, job loss) ตัวอย่างจากรายงานของ CBI กล่าวว่า ผลิตภัณฑ์และบริการด้านสุขภาพหลัก คือ สปา (ร้อยละ 87) และ สิ่งที่นักท่องเที่ยวให้ความสนใจในบริการสุขภาพอันดับรองลงมา คือ เรื่องของอาหารที่มีประโยชน์ต่อสุขภาพ โดย ได้แบ่งนักท่องเที่ยวสุขภาพเป็น 2 กลุ่มใหญ่ คือ Luxury traveler และ Basic traveler Luxury traveler จะใส่ใจอาหารที่มีคุณประโยชน์ต่อร่างกาย เช่น อาหารกลุ่ม Low carb and high protein และ Paleo Menu / super-food (เช่น ควินัว เซียร์ซีค), gluten-free, ออแกนิค, มังสวิรัติ สมูตตี้ผัก Basic traveler ชอบอาหารเรียบง่ายธรรมดา เน้นอาหารท้องถิ่นที่สะอาด ปลอดภัยจากสารเคมี เช่น ผัก ผลไม้ออแกนิค ผักผลไม้ที่ปลูกในท้องถิ่น เป็นต้น
  16. 16. งานประชุมวิชาการระดับชาติด้านการท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์ ครั้งที่ 1 วันที่ 19-20 ธันวาคม 2562 การท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์: การท่องเที่ยวในยุคเปลี่ยนผ่าน 493 จากตัวอย่างหนึ่งของบริการสุขภาพด้านอาหารข้างต้น จะพบว่าธุรกิจโรงแรมและรีสอร์ทในประเทศไทย สามารถพัฒนาอาหารสุขภาพโดยใช้พืชผักพื้นถิ่น หรือ ผักผลไม้ปลอดสารพิษเนื่องจากในเขตประเทศไทยมีสภาพ อากาศที่เหมาะสมกับการปลูกพืชผัก และมีกลุ่มผู้ประกอบการผักปลอดสารพิษในพื้นที่สามารถสนับสนุนการผลิต อาหารเพื่อสุขภาพได้เป็นอย่างดี หรือแม้แต่ธุรกิจที่พักบางแห่งมีแปลงพืชผักปลอดสารพิษ ณ สถานประกอบการ ที่นาไปใช้เป็นวัตถุดิบประกอบอาหารของรีสอร์ทได้ด้วยตนเอง การให้บริการด้านอาหารที่มีคุณภาพและดีต่อ สุขภาพสามารถส่งเสริมบริการสุขภาพประเภทอื่น ๆ ที่ดูแลสุขภาพจากภายในสู่ภายนอก สิ่งเหล่านี้สามารถสร้าง จุดแข็งที่สนันบสนุนภาพลักษณ์ธุรกิจเชิงสุขภาพได้อีกด้วย 3.2.5 Mindfulness and Digital Detox :การพัฒนาตนเองด้วยสมาธิและดิจิทัลดีท๊อก Mindfulness เป็นกิจกรรมส่งเสริมการพัฒนาสติซึ่งเป็นแนวทางการใช้ชีวิตอย่างสมดุลและเป็นสุข ลักษณะเป็นความรู้และฝึกตนให้มีสติเมื่อเผชิญกับปัญหาหรือความรู้สึกที่รุนแรง เป็นแขนงหนึ่งในการมีสติและฝึก ความยืดหยุ่นทางจิตใจ เป็นหนึ่งในรูปแบบกิจกรรมที่พัฒนามาจากการนั่งปฏิบัติสมาธิ และ ศาสตร์ประยุกต์อื่นที่ มุ่งเน้นการพัฒนาจิตใจและการเข้าถึงตนเองด้านจิตวิญญาณเพื่อใช้เป็นทางเลือกการดูแลฟื้นฟูสุขภาพควบคู่ไปกับ การดูแลสุขภาพด้านอื่น กิจกรรมกลุ่มนี้ อาทิ Mindfulness-based stress reduction (MBSR) จากศาสตราจารย์จอน คาบัท-ซินน์ อายุรแพทย์แผนก เวชศาสตร์ป้องกันและพฤติกรรมบาบัด โดยนาฝึกการเจริญสติในแบบพุทธศาสนา มาประยุกต์การรักษา สุขภาพและบาบัด (Mindfulness-Based Stress Reduction: MBSR) จากการค้นพบวิธีการนี้ ศาสตร์อื่น ได้นามาพัฒนาประยุกต์ใช้ในการผ่อนคลายความเครียด (ส่วนใหญ่ใช้ในการรักษาทางจิตวิทยาคลินิกหรือ คอร์สระยะสั้นภายใต้การดูแลจากผู้เชี่ยวชาญ) Meditation การฝึกปฏิบัติสมาธิ Yoga โยคะ Holistic retreat รีทรีทเพื่อสุขภาพองค์รวม ที่มักนาเอากิจกรรมมาผสมผสานกันในโปรแกรม Digital detox หรือ Technology-free spa บริการด้านสุขภาพ/สปาที่งดการใช้ชีวิตติดเทคโนโลยี ไม่ อนุญาตให้ใช้โทรศัพท์หรืออุปกรณ์ด้านเทคโนโลยีอื่นเพื่อให้ได้ผลลัพธ์ด้านการผ่อนคลาย และจดจ่ออยู่กับ กิจกรรมที่ปฏิบัติอยู่ ณ ขณะนั้น
  17. 17. งานประชุมวิชาการระดับชาติด้านการท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์ ครั้งที่ 1 วันที่ 19-20 ธันวาคม 2562 การท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์: การท่องเที่ยวในยุคเปลี่ยนผ่าน 494 3.2.6 Luxurious Eco-friendly Wellness Lodgings : ที่พักเชิงสุขภาพและเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ธุรกิจที่พักรีสอร์ทหรูหราหรือรีสอร์ทตลาดกาลังซื้อสูงได้พัฒนาบริการที่พักเพื่อสุขภาพที่ตระหนักถึงความ ยั่งยืนของการใช้ทรัพยากรและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม แนวคิดดังกล่าวเป็นเทรนด์ที่นักท่องเที่ยวยุคใหม่ที่หันมาให้ ความสนใจในการท่องเที่ยวที่ทาลายสิ่งแวดล้อมน้อยที่สุด เป็นโมเดลธุรกิจที่พักเชิงสุขภาพที่ใส่ใจไม่เพียงแต่ สุขภาพของลูกค้า แต่มุ่งเน้นในเรื่องของความเป็นมิตรและความยั่งยืนด้านสิ่งแวดล้อม ธุรกิจรีสอร์ทหรูหรามีการ นาเสนอภาพลักษณ์ของธุรกิจที่ชัดเจนแก่ลูกค้า รวมถึงบริการในรีสอร์ทก็เชื่อมโยงแนวคิดไปในทิศทางเดียวกัน ทา ให้ลูกค้าเกิดการรับรู้ถึงความตั้งใจและใส่ใจในการบริการสุขภาพแก่นักท่องเที่ยวและสุขภาพของสิ่งแวดล้อมใน พื้นที่ ปัจจุบันรีสอร์ทกลุ่มนี้ส่วนใหญ่ตั้งอยู่พื้นที่ทางทะเลของประเทศไทย พื้นที่รีสอร์ท เน้นความเป็นส่วนตัว ห่างไกลผู้คน บริการที่ครบครันทั้งอาหารเพื่อสุขภาพ กิจกรรมนันทนาการ บริการด้านสุขภาพตั้งแต่รูปแบบเพื่อ ความผ่อนคลายไปจนถึงการดูแลเฉพาะด้านและโปรแกรมรีทรีท เป็นต้น ตัวอย่าง พื้นที่ภาคเหนือมีกลุ่มรีสอร์ทหรู หราเป็นทางเลือกให้นักท่องเที่ยวหลายแห่ง โดยส่วนใหญ่เป็น Lifestyle resort ที่มีบริการทางเลือกที่เกี่ยวเนื่อง กับการผ่อนคลาย ฟื้นฟูสุขภาพ เช่น โรงแรมโฟว์ซีซั่นเชียงใหม่ ดาราเทวีเชียงใหม่ สาหรับรีสอร์ทที่วาง ภาพลักษณ์เจาะกลุ่มเฉพาะด้านสุขภาพ เช่น เต๋าการ์เด้นรีสอร์ท จีรังเฮลท์วิลเลจ นอกจากนี้กระแสด้านสุขภาพที่สามารถประยุกต์ใช้ในรีสอร์ทเพื่อสุขภาพนั้น ลูกค้าในปัจจุบันเป็นลูกค้าที่ มีความสนใจในการนาเอาความรู้วิทยาศาสตร์ประยุกต์มาใช้ตัดสินใจเลือกบริการสุขภาพ การใช้ข้อมูลที่มีผลการ ทดสอบและหลักฐานทางวิทยาศาสตร์จึงเป็นสิ่งที่สร้างความเชื่อมั่นให้กับกลุ่มลูกค้าได้อีกประการหนึ่ง ดังเช่น ตัวอย่าง ด้านการใช้คลื่นเสียง/ดนตรีในการช่วยผ่อนคลาย สามารถนามาเป็นทางเลือกให้ลูกค้าของรีสอร์ทใช้ เพลง/คลื่นเสียงที่ความถี่แตกต่างกัน ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการนอนพักผ่อน ผ่อนคลายความเครียด หรือ แม้กระทั่งทาสมาธิ โดยคลื่นเสียงในระดับความถี่ที่แตกต่างที่มีผลต่อสมองมนุษย์ ปัจจุบันคลื่นเหล่านี้นิยมนามาใช้ ในการประกอบกิจกรรมต่างๆ ในสปา สถานที่อ่านหนังสือ เพื่อสร้างบรรยากาศผ่อนคลายและกระตุ้นให้เกิดผล ลัพธ์ที่มีประสิทธิภาพมากขึ้นจากการรับบริการด้านสุขภาพ 4. สรุป โรงแรมและรีสอร์ทเพื่อสุขภาพเป็นกลุ่มตลาดคุณภาพและมีกาลังการซื้อในการท่องเที่ยวสูง รวมทั้งอัตรา การเติบโตของตลาดที่สูงขึ้นตามความต้องในแต่ละช่วงอายุที่แสวงหาผลิตภัณฑ์และบริการที่แตกต่างกันยังคงทาให้ ธุรกิจสุขภาพยังคงขยายตัวอย่างต่อเนื่อง การพัฒนาผลิตภัณฑ์และบริการของธุรกิจโรงแรมและรีสอร์ทเพื่อ สุขภาพเพื่อรองรับความต้องการของตลาด ความหลากหลากของบริการสุขภาพ การพัฒนาผู้เชี่ยวชาญและรูปแบบ
  18. 18. งานประชุมวิชาการระดับชาติด้านการท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์ ครั้งที่ 1 วันที่ 19-20 ธันวาคม 2562 การท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์: การท่องเที่ยวในยุคเปลี่ยนผ่าน 495 การให้บริการแบบบูรณาการทั้งความรู้ทางสุขภาพและบริการสิ่งอานวยความสะดวกของประเทศไทยจะสามารถ ผลักดันให้ประเทศไทยแข่งขันกับนานาประเทศเพื่อเป็นจุดหมายปลายทางการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ (wellness destination) ได้ในอนาคตหากมีการเตรียมความพร้อมที่ดี 5. บรรณานุกรม Bennett, M., King, B., & Milner, L. (2004). The health resort sector in Australia : A positioning study. Journal of Vacationing Marketing, 10(2), 122–137. Csirmaz, É., & Pető, K. (2015). International Trends in Recreational and Wellness Tourism. Procedia Economics and Finance, 32(15), 755–762. https://doi.org/10.1016/S2212- 5671(15)01458-6 Dimon, A. (2017). HOW MILLENNIALS ARE DISRUPTING THE WELLNESS TRAVEL MARKET. Retrieved from http://www.travelmarketreport.com/articles/How-Millennials-are-Disrupting-the- Wellness-Travel-Market Han, J. S., Lee, T. J., & Ryu, K. (2017). The promotion of health tourism products for domestic tourists. International Journal of Tourism Research, (November 2016), 1–10. https://doi.org/10.1002/jtr.2161 Illing, K. (2016). Medical hotels An approach to sustainable health in the leisure industry. In M. Smith & L. Puczkó (Eds.), The routledge handbook of health tourism (pp. 246–260). Kipsu. (2017). The Latest Trend in the Hotel Industry: Health and Wellness. Retrieved from https://kipsu.com/blog/the-latest-trend-in-the-hotel-industry-health-and-wellness/ Konu, H., Tuohino, A., Björk, P., & Studies, U. of E. F.-C. of T. (2011). Wellbeing tourism in Finland: Finland as a competitive wellbeing tourism destination. Retrieved from http://www.uef.fi/mot/nordic-wellbeing Lombarts, A., & Vork, J. (2013). Research on the preventive wellness in The Netherlands. In Health, Tourism and Hospitality. Routledge. Mueller, H., & Kaufmann, E. L. (2001). Wellness tourism: Market analysis of a special health tourism segment and implications for the hotel industry. Journal of Vacation
  19. 19. งานประชุมวิชาการระดับชาติด้านการท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์ ครั้งที่ 1 วันที่ 19-20 ธันวาคม 2562 การท่องเที่ยวกับมนุษยศาสตร์: การท่องเที่ยวในยุคเปลี่ยนผ่าน 496 Marketing, 7(1), 5–17. https://doi.org/10.1177/135676670100700101 Norman, A. (2012). The Varieties of the Spiritual Tourist Experience. Literature & Aesthetics, 22(2), 20–37. Retrieved from http://ojs- prod.library.usyd.edu.au/index.php/LA/article/view/7573/7905 Norman, A., & Pokorny, J. J. (2017). Meditation retreats: Spiritual tourism well-being interventions. Tourism Management Perspectives. https://doi.org/10.1016/j.tmp.2017.07.012 Pebble Design. (2017). A WELLNESS VACATION IS JUST THE TONIC FOR BODY, MIND, HEART AND SOUL. Retrieved from https://pebbledesign.com/insights/a-wellness-vacation-is-just-the- tonic-for-body-mind-heart-and-soul Piuchan, M. (2018). Travel Motivations, Benefits and Charactersitics of Meditation Tourism in Thailand: The International Tourist Perpective. The Hong Kong Polytechnic University. SCB Economic Intelligence Centre. (2018). Hotel spa โอกาสทางธุรกิจแบบ win - win. Smith, Melanie, & Puczkó, L. (2009). Health and Wellness Tourism. Oxford: Butterworth- Heinemann. Smith, Melanie, & Puczkó, L. (2014). Health, Tourism and Hospitality: Spas, Wellness and Medical Travel (Second edi). New York, USA: Routledge. Travel to Wellnesss Magazine. (2018). 16 Weight Loss Spas & Fitness Retreats for 2018. Retrieved from http://www.traveltowellness.com/weight-loss-spas-fitness-retreats/ Voigt, C. (2010). Understanding Wellness Tourism: An Analysis of Benefits Sought , Health Promoting Behaviours and Positive Psychological Well-Being. University of South Australia.

×