Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
Phần 2: Sự khu biệt trong mặt biểu đạt của ngôn ngữ Sự khu biệt trong mặt biểu đạt của  ngôn ngữ. Âm vị, âm tố  và các biế...
I. Âm vị, âm tố và các biến thể của âm vị. <ul><li>1. Khái niệm âm vị, âm tố: </li></ul><ul><li>* Âm vị:  l à đơn vị tối t...
<ul><li>2. Phân biệt âm vị và âm tố (DLNN-203, ……) </li></ul>Số lượng hữu hạn (có vài chục âm vị) Số lượng vô hạn Được nhậ...
<ul><ul><li>3. Các biến thể của âm vị (DLNN-203,204) </li></ul></ul><ul><ul><li>Khái niệm:  những âm tố cùng thể hiện một ...
II. Nét khu biệt <ul><li>* Một âm tố được cấu tạo bởi nhiều yếu tố cấu âm-âm học. Đặc trưng cấu âm-âm học có chức năng xã ...
II. Nét khu biệt <ul><li>* Như ta đã biết: nét khu biệt có chức năng xã hội, nhưng trước hết nó vẫn là đặc trưng âm thanh ...
III. Âm vị siêu đoạn tính <ul><li>Âm vị bao giờ cũng diễn ra theo một trật tự trước sau trên tuyến thời gian, nó được gọi ...
Phần 3: Phương pháp xác định âm vị   và các biến thể của âm vị (tr.209) <ul><li>Một âm vị có rất nhiều biến thể khác nhau....
Phương pháp xác định âm vị và các biến thể của âm vị Phương pháp  xác định âm vị,biến thể Bằng bối cảnh đồng nhất Bằng bối...
I. Phân xuất các đơn vị bằng bối cảnh  đồng nhất   <ul><li>*Bối cảnh đồng nhất: là những bối cảnh trong đó hai âm đang xét...
Phân xuất các đơn v ị bằng bối  cảnh đồng nhất <ul><li>Định lý:   </li></ul><ul><li>Hai âm gần gũi nhau xuất hiện trong nh...
Xác định biến thể bằng bối cảnh loại trừ nhau <ul><li>Hai âm ở vào bối cảnh loại trừ nhau khi một âm dã xuát hiện trong bố...
Bài tập còn được lấy tư liệu từ: <ul><li>Mai Ngọc Chừ - Cơ sở ngôn ngữ học và Tiếng Việt </li></ul><ul><li>http://www.ngon...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

DẫN LuậN NgôN Ngữ nhóm 4 phần 2

26,103 views

Published on

Published in: Education, Technology
  • Login to see the comments

DẫN LuậN NgôN Ngữ nhóm 4 phần 2

  1. 1. Phần 2: Sự khu biệt trong mặt biểu đạt của ngôn ngữ Sự khu biệt trong mặt biểu đạt của ngôn ngữ. Âm vị, âm tố và các biến thể của âm vị. Nét khu biệt. Âm vị siêu đoạn tính
  2. 2. I. Âm vị, âm tố và các biến thể của âm vị. <ul><li>1. Khái niệm âm vị, âm tố: </li></ul><ul><li>* Âm vị: l à đơn vị tối thiểu của hệ thống ngữ âm của một ngôn ngữ dùng để cấu tạo và phân biệt vỏ âm thanh của các đơn vị có nghĩa. </li></ul><ul><li>VD: - Trong tiếng Việt: “c ơm ” khu biệt với “ cam ” bởi nguyên âm khác nhau. </li></ul><ul><li>- Trong tiếng Anh: “cook” khu biệt với “look” bởi ph ụ âm đầu khác nhau. </li></ul><ul><li>* Âm tố: là những âm phát ra và được cảm thụ bằng thính giác, và bất kì âm nào được dùng trong lời nói đều là âm tố. </li></ul>
  3. 3. <ul><li>2. Phân biệt âm vị và âm tố (DLNN-203, ……) </li></ul>Số lượng hữu hạn (có vài chục âm vị) Số lượng vô hạn Được nhận biết một cách dễ dàng Phải chú ý hoặc trước nhưng cách phát âm đặc biệt mới nhận ra được Được cảm nhận bằng tri giác Được cảm nhận bằng thính giác Được ghi giữa 2 gạch xiên /k/ Được ghi giữa ngoặc vuông [k] Chỉ bó hẹp trong 1 ngôn ngữ nhất định Chung cho mọi ngôn ngữ Nói đến âm vị là nói đến mặt xã hội Nói đến âm tố là nói đến mặt tự nhiên của ngữ âm Chỉ gồm những đặc trưng khu biệt Gồm cả những đặc trưng khu biệt và không khu biệt Nằm trong âm tố và được thể hiện qua âm tố, là đơn vị trừu tượng, thuộc ngôn ngữ. Là hình thức thể hiện vật chất của âm vị, là đơn vị cụ thể, thuộc lời nói Âm vị Âm tố
  4. 4. <ul><ul><li>3. Các biến thể của âm vị (DLNN-203,204) </li></ul></ul><ul><ul><li>Khái niệm: những âm tố cùng thể hiện một âm vị là những biến thể của âm vị. </li></ul></ul><ul><ul><li>Phân loại: biến thể được chia làm 2 loại (DLNN-203) </li></ul></ul><ul><ul><li>- Biến thể tự do: không bj qui định bởi bối cảnh, ngữ âm. </li></ul></ul><ul><ul><li>- Biến thể kết hợp: bị coi là bắt buộc, do bối cảnh qui định. </li></ul></ul><ul><ul><li>Tiêu thể: một âm vị có thể có nhiều biến thể, trong những biến thể của cùng một âm vị, dạng thức nào phổ biến hơn cả và ít chịu ảnh hưởng của bối cảnh nhất sẽ được coi là tiêu biểu của âm vị, người ta gọi nó là tiêu thể. </li></ul></ul>
  5. 5. II. Nét khu biệt <ul><li>* Một âm tố được cấu tạo bởi nhiều yếu tố cấu âm-âm học. Đặc trưng cấu âm-âm học có chức năng xã hội, tức chức năng khu biệt từ (hoặc hình vị) được gọi là nét khu biệt. </li></ul><ul><li>* Để làm nên một đơn vị khu biệt: </li></ul><ul><li>- Có thể chỉ cần một nét khu biệt. </li></ul><ul><li>VD: 2 từ “đá” và “tá” phân biệt ở phần đầu /d/ và /t/ (đặc trưng hữu thanh-vô thanh) </li></ul><ul><li>- Có khi cần phải nhiều nét khu biệt. </li></ul><ul><li>VD: 2 từ “tá” và “má” cũng khu biệt với nhau ở phần đầu nhưng bởi nhiều đặc trưng sau: </li></ul><ul><li>Tá: âm răng / âm tắc / vô thanh. </li></ul><ul><li>Má: âm môi / âm mũi / hữu thanh. </li></ul><ul><li>* So sánh giữa nét khu biệt và âm vị: </li></ul><ul><li>- Giống: đều có chức năng khu biệt </li></ul><ul><li>- Khác: + Nét khu biệt có thể xảy ra đồng thời </li></ul><ul><li>+ Âm vị không bao giờ xảy ra đồng thời. </li></ul>
  6. 6. II. Nét khu biệt <ul><li>* Như ta đã biết: nét khu biệt có chức năng xã hội, nhưng trước hết nó vẫn là đặc trưng âm thanh do con người phát ra, đó là những nét để miêu tả cấu trúc ngữ âm. </li></ul><ul><li>VD: - Nét khu biệt của nguyên âm là “trước-sau, tròn môi-không tròn môi, cao-thấp”. </li></ul><ul><li>- Nét khu biệt của phụ âm là “tắc, xát, bên, mũi, rung…”. </li></ul><ul><li>* Nhưng theo truyền thống nét khu biệt chỉ phân biệt các âm vị, làm nên nội dung của âm vị, còn âm vị mới là đơn vị âm học cơ bản. </li></ul>
  7. 7. III. Âm vị siêu đoạn tính <ul><li>Âm vị bao giờ cũng diễn ra theo một trật tự trước sau trên tuyến thời gian, nó được gọi là đoạn tính. </li></ul><ul><li>Những hiện tượng ngữ âm có giá trị khu biệt như trọng âm, thanh điệu là những âm vị siêu đoạn tính. </li></ul><ul><li>VD: các thanh điệu như: “`, ?, ~, .” có chức năng khu biệt từ nhưng khó định vị được chúng trong âm tiết, người ta buộc lòng phải thừa nhận các giá trị khu biệt này và coi chúng là loại âm vị đặc biệt-âm vị siêu đoạn tính. </li></ul>
  8. 8. Phần 3: Phương pháp xác định âm vị và các biến thể của âm vị (tr.209) <ul><li>Một âm vị có rất nhiều biến thể khác nhau. Trong khi tiếp xúc với những người nói tiếng xa lạ ta gặp nhiều nguyên âm,phụ âm gần giống nhau,khi đó ta cần phân biệt đâu là âm vị,biến thể.mỗi âm vị có 1 cách ghi khác nhau,những biến thể của cùng1 âm vị thì lại có cách ghi của âm vị đó chứ không có cách ghi riêng </li></ul>
  9. 9. Phương pháp xác định âm vị và các biến thể của âm vị Phương pháp xác định âm vị,biến thể Bằng bối cảnh đồng nhất Bằng bối cảnh loại trừ nhau
  10. 10. I. Phân xuất các đơn vị bằng bối cảnh đồng nhất <ul><li>*Bối cảnh đồng nhất: là những bối cảnh trong đó hai âm đang xét đứng sau những âm như nhau,đứng trước những âm giống nhau (tức là cùng một chu cảnh).VD: bút và bát </li></ul><ul><li>*Bối cảnh tương tự: là những bối cảnh không gây ra ảnh hưởng đến những âm đang xét. </li></ul><ul><li>NX : bối cảnh đồng nhất là trường hợp đặc biệt của bối cảnh tương tự. Bối cảnh đồng nhất thì tương tự, nhưng bối cảnh tương tự không phải là đồng nhất. </li></ul>
  11. 11. Phân xuất các đơn v ị bằng bối cảnh đồng nhất <ul><li>Định lý: </li></ul><ul><li>Hai âm gần gũi nhau xuất hiện trong những bối cảnh đồng nhất hoặc tương tự được coi là những âm vị riêng biệt. </li></ul>
  12. 12. Xác định biến thể bằng bối cảnh loại trừ nhau <ul><li>Hai âm ở vào bối cảnh loại trừ nhau khi một âm dã xuát hiện trong bối cảnh này thì âm kia không bao giờ xất hiện trong bối cảnh ấy, nói cánh khác hai âm đó ở vào thế phân bố bổ sung. </li></ul><ul><li>Định lý: Các âm gần gũi nhau,xuất hiện trong những bối cảnh loại trừ nhau phải được coi là những biến thể của cùng 1 âm vị duy nhất. </li></ul>
  13. 13. Bài tập còn được lấy tư liệu từ: <ul><li>Mai Ngọc Chừ - Cơ sở ngôn ngữ học và Tiếng Việt </li></ul><ul><li>http://www.ngonngu.net </li></ul><ul><li>Xin cảm ơn các bạn đã theo dõi ^^! </li></ul>

×