Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ

Η εισαγωγή βασισμένη στο σχολικό βιβλίο. Σχολικό έτος 2020-2021.

  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ

  1. 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΑΥΡΙΟΥ
  2. 2. Θουκυδίδης • Ο μεγαλύτερος ιστορικός • Κατέγραψε τα γεγονότα του Πελοποννησιακού πολέμου στο έργο του: Ιστορίαι • Προσπάθησε να ερμηνεύσει τα αίτιά του. • Σκοπός του ήταν να μείνει το έργο του «κτῆμα ἐς αἰεὶ» για να γνωρίζουν οι επόμενοι τι ακριβώς συνέβη στον Πελοποννησιακό πόλεμο και αξιοποιώντας αυτή τη γνώση να ενεργήσουν ανάλογα, όταν θα ξανασυμβούν «ὅμοια ἤ παραπλήσια», εφόσον η ανθρώπινη φύση δεν αλλάζει.
  3. 3. Ποιος ήταν ο Θουκυδίδης; • Γεννήθηκε πιθανόν το 455 στο δήμο Αλιμούντος. • Καταγόταν από εύπορη οικογένεια. • Δάσκαλοί του ήταν ο φιλόσοφος Αναξαγόρας και ο ρήτορας Αντιφώντας. • Θαύμαζε τον Περικλή.
  4. 4. Άλλα στοιχεία για τη ζωή του • Είχε εξοικειωθεί με τους μεθόδους των σοφιστών • Επέζησε του λοιμού • Ήταν ικανός στρατηγός αλλά δεν μπόρεσε να σώσει την Αμφίπολη από την επίθεση των Σπαρτιατών. • Τιμωρήθηκε από τους πολιτικούς του αντιπάλους με εξορία. Από το 424 μέχρι το 404 π.Χ., έμεινε κυρίως στα κτήματά του στην Σκαπτή Ύλη της Θράκης.
  5. 5. Αμφίπολη
  6. 6. Τι έκανε στην εξορία; • Αφιερώθηκε στην ιστορική έρευνα και συγκέντρωσε πληροφορίες και από τα δύο στρατόπεδα. • Επισκεπτόταν τους χώρους των συγκρούσεων. • Έζησε το τέλος του πολέμου. • Το έργο του έμεινε ημιτελές. Δεν φτάνει στο 404 π.Χ αλλά διακόπτεται στο 411 π.Χ.
  7. 7. Γιατί και Πώς ερεύνησε το παρελθόν; • Προσπάθησε να ερευνήσει τους παράγοντες που δημιούργησαν τόσο μεγάλη πολεμική ισχύ τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο. • Ανέτρεξε στα γεγονότα πριν από τον Τρωικό πόλεμο ως τα Μηδικά. • Επειδή για αυτά τα τόσο παλιά γεγονότα οι πηγές δεν μπορούσαν να είναι πάντα αξιόπιστες, χρησιμοποιεί λογικές μεθόδους και καταγράφει τις ιστορικές αλλαγές με πορίσματα «εἰκότα» (= εύλογα, σύμφωνα με τη λογική και την πείρα), «σημεῖα» ή «μαρτύρια» (= ενδείξεις και αποδείξεις) και «τεκμήρια» (= συμπεράσματα στα οποία καταλήγει η έρευνα).
  8. 8. Τι είδους ιστορία έγραψε; • Έγραψε πολιτική ιστορία για αυτό και αποφεύγει ό,τι θεωρεί άσχετο: μύθους, χρησμούς, ανέκδοτα, ατομικές προσωπογραφίες, διαδόσεις και φήμες
  9. 9. Ποια θεωρούσε ως τα βαθύτερα αίτια του πολέμου; • Βαθύτερη αιτία του πολέμου ήταν η ανάπτυξη, οικονομική και στρατιωτική, της αθηναϊκής δύναμης. Η «αθηναϊκή συμμαχία» είχε μετατραπεί σε αθηναϊκή ηγεμονία («ἀρχή»). Τα σύμμαχα κράτη του Αιγαίου, της Μακεδονίας, της Θράκης τυπικά μόνον ήταν ανεξάρτητα.
  10. 10. Ποια προβλήματα θέτει ο Θουκυδίδης; • Η ηγεμονική δύναμη της Αθήνας μπορούσε να ενισχυθεί, να περιοριστεί, να τροποποιηθεί ή να καταρρεύσει. • Το πρόβλημα της δύναμης όπως μπορεί να την χρησιμοποιήσει ένα κράτος, μια συμμαχία, μια πολιτική παράταξη. • Η λογική αποτελεί τη μόνη αξία, στην οποία μπορεί να στηριχτεί ο άνθρωπος. Οι θεοί δεν επεμβαίνουν στις ιστορικές εξελίξεις και η τύχη δεν είναι υπερφυσική δύναμη. (ορθολογισμός) • Ο παραλογισμός του πολέμου, η πλεονεξία, η φιλοτιμία με την έννοια της προσωπικής φιλοδοξίας.
  11. 11. Ποιο ήταν το πρότυπο του ηγέτη για τον Θουκυδίδη; • Το πρότυπο του ηγέτη το ενσαρκώνει ο Περικλής. • Χαρακτηριστικά του ηγέτη: πολιτική οξυδέρκεια, ευρύτερη αποδοχή του από το λαό της πόλης του, ανωτερότητα ως προς το χρήμα, πολιτικό θάρρος να λέει την αλήθεια στο λαό.
  12. 12. Ποιο ήταν το πρότυπο του πολίτη; • Ο πολίτης έχει χρέος να είναι υπεύθυνος. • Να χρησιμοποιεί τη λογική και τη σύνεση στις κρίσιμες αποφάσεις και να μην παρασύρεται από τους δημαγωγούς (= ρήτορες και πολιτικοί που προσπαθούσαν να παρασύρουν τον λαό). • Να ενδιαφέρεται για το συμφέρον της πόλης. • Να είναι μετριοπαθής ακόμα και σε καιρό πολέμου. • Να δείχνει ανθρωπιά.
  13. 13. Παράδειγμα ανθρωπιάς και καλοσύνης πολιτών • Μέσα στη γενική συμφορά του λοιμού, μερικοί, ελάχιστοι έστω, φέρθηκαν με ανθρωπιά και φιλότιμο και αδιαφορώντας μήπως προσβληθούν από τη φοβερή νόσο («αἰσχύνῃ ἠφείδουν σφῶν αὐτῶν», 2.51.5) και τόλμησαν να προσφέρουν ένα ποτήρι νερό σε ετοιμοθάνατους συγγενείς και φίλους.
  14. 14. Γνωρίσματα του έργου του • Τάση για γενίκευση: ανάγεται από το συγκεκριμένο γεγονός στο γενικό και πανανθρώπινο. • Τα «γνωμικά» και τα «αποφθέγματα» στο έργο του δεν έχουν χαρακτήρα διδακτισμού και δεοντολογίας αλλά είναι το απόσταγμα της έρευνας. • Έγραψε με μοναδική ειλικρίνεια και αμεροληψία τα γεγονότα του πολέμου.
  15. 15. Γνωμικά και αποφθέγματα • «Τὸ εὔδαιμον τὸ ἐλεύθερον, τὸ δ' ἐλεύθερον τὸ εὔψυχον» (2.43.4): ευτυχισμένοι είναι οι ελεύθεροι και ελεύθεροι είναι οι γενναίοι • «Ανδρών επιφανών πάσα γη τάφος»: Για τους διάσημους ανθρώπους, όλη η γη είναι ένας τάφος.
  16. 16. Μέθοδος Θουκυδίδη: στόχος του η ανεύρεση της αλήθειας • Αυτοψία/Επίσκεψη στα πεδία των μαχών • Συλλογή και αξιολόγηση πληροφοριών • Μελέτη επίσημων κειμένων και κρατικών αρχείων • Αποδέχεται μόνο πληροφορίες που έχει διασταυρώσει μετά από έρευνα.
  17. 17. Τι ήταν οι δημηγορίες; • Οι δημηγορίες είναι ομιλίες βασιλιάδων, πολιτικών ηγετών ή στρατηγών πριν από σημαντικά γεγονότα στα οποία αυτοί παίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο. • Αποδίδουν τα κίνητρα, τους σχεδιασμούς, τους στόχους των ομιλητών και επίσης την προσωπικότητά τους, τις ιδέες τους, το ήθος τους. • Παρατίθενται σύμφωνα με το σχήμα «θέση»-«αντίθεση», με το οποίο κάθε ζήτημα εξετάζεται και από την αντίθετη άποψη. • Ο Θουκυδίδης δηλώνει ότι δεν απομακρύνθηκε από την κεντρική ιδέα των λόγων ( δεν μπορούσε βέβαια να τις παραθέσει αυτολεξεί)
  18. 18. Το σύστημα χρονολόγησης του Θουκυδίδη • Δεν υπήρχε τότε ενιαίο σύστημα χρονολόγησης και για αυτό ήταν δύσκολη η χρονολογική ακρίβεια • Για να προσδιορίσει με ακρίβεια το έτος έναρξης του Πελοποννησιακού πολέμου αισθάνεται αναγκασμένος να τη χρονολογήσει με έξι διαφορετικούς τρόπους, προκειμένου το σημαντικό αυτό στοιχείο να μπορεί να γίνει αντιληπτό σε όλους τους αποδέκτες του έργου του. • O Θουκυδίδης υιοθετεί τον τρόπο χρονολόγησης του Ελλάνικου. Εξιστορεί τα γεγονότα κατά χρονολογική σειρά και διαιρεί το έτος σε θέρος (8 μήνες στρατιωτικών επιχειρήσεων) και χειμώνα (4 μήνες κατά τους οποίους τα στρατεύματα υποχωρούσαν στις βάσεις τους).
  19. 19. Δομή του έργου του • Διαιρείται σε 8 βιβλία • Η διαίρεση αυτή δεν έγινε από τον ίδιο, αλλά από τους αλεξανδρινούς φιλολόγους.
  20. 20. Η γλώσσα του Θουκυδίδη • Η γλώσσα του είναι η αρχαία αττική διάλεκτος • Γλωσσικές ιδιοτυπίες: προθέσεις ξὺν και ἐς αντί των σὺν και εἰς το επίρρημα αἰεὶ αντί του ἀεί ρσ- και -σσ- αντί -ρρ- και -ττ- («θάρσος» αντί «θάρρος», «πράσσω» αντί «πράττω») Σύνθετα ρήματα με 2-3 προθέσεις πχ Ξυνεπελάβοντο Πολλές αιτιολογικές προτάσεις και προσδιορισμοί της αιτίας
  21. 21. ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ! ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΠΑΠΑΜΑΝΩΛΗ

×