SlideShare a Scribd company logo
1 of 8
Download to read offline
ÉæKó– .GójQƒ∏a áj’h ‘ …ódh ™e á≤«bO 45 IóŸ ,∫É≤ædG »Hƒ°SÉM ≈∏Y áŸÉµe ƒà∏d â«¡fCG
»àdG äÉHÉLE’G πc ≈∏Y â∏°üMh .(¢TÓÑH »æ©j) Ωƒ°SQ ájCG ™aO ¿hO áYÉ°ùdG ´ÉHQCG áKÓK ‹GƒM
âeGO Ée ∫GDƒ°ù∏d »YGO Óa .á∏Ä°SC’G πc âJÉe ó≤d .á∏Ä°SCG ájCG ìôWCG ¿CG ¿hO Égô¶àfCG âæc
.Iô°VÉM äÉHÉLE’G
⁄É©dG hCG ÊÉãdG QGó°UE’G ≈ª°ùj ɪ«a ¢û«©f Éfô°U .ÉgÉfóàYG »àdG á≤jô£dG ¢ùØæH É«ëf ó©f ⁄
.⁄É©dG øe IójóL áî°ùf ™e πeÉ©àf ¬«ah ,äÉ«ªbôdG ⁄ÉY .ÊÉãdG
áë«ë°üdG á∏Ä°SC’G ìôW ádCÉ°ùeh .áë«ë°üdG á∏Ä°SC’G ìô£f ¿CG Éæ«∏Y IójóL äÉHÉLEG ≈≤∏àf »µd
¿CG É¡fƒª°†eh ,ójóL ¿ƒª°†e äGP IOGQEG »gh ,∑ƒ∏°Sh ∞bƒe »g πH - IQÉ¡e Oô› â°ù«d
.''?õ‚CG ¿CG ójQCG GPÉe'' :∫GDƒ°ùH ,''?π©aCG ¿CG ójQCG GPÉe'' :∫GDƒ°S ájGóÑdG òæeh ∫óÑà°ùJ
GƒfÉc øjôNBG ¢SÉfCG ∫ƒ–h ,Aɪ¶Y IOÉb ¤EG AɪgódG øe ¢SÉfCG ∫ƒ– ô°S ƒg »cƒ∏°ùdG ∞bƒŸG Gòg
.Ú∏°TÉah øjô°SÉN ¤EG ,ÚHƒgƒe
ó≤a .ÉjQòL ⁄É©dG ∫GƒMCG äÒ¨J ,â∏N kÉeÉY 20 øe Üô≤j Ée òæeh ,äÉeƒ∏©ŸG ô°üY ÆhõH ™e
IAÉصdGh äGQÉ¡ŸGh äÉ«∏ª©dGh IQGOE’Gh Iô£«°ùdGh áHÉbôdG ∫ƒM »°VÉŸG ‘ áYÉæ°üdG ô°üY ΩÉb
.§«ªæàdGh º¶ædGh
¥ÓWE’G ∫ƒM õcÎj .á∏Ä°SC’G QɶàfG ¿hO äÉHÉLE’G Ëó≤J ∫ƒM Ωƒ≤«a ‹É◊G äÉeƒ∏©ŸG ⁄ÉY ÉeCG
QɶàfGh á∏Ä°SCG ìô£d »Øµj âbh óMCG iód ó©j º∏a .¥Éà©f’Gh ádÉÑædGh ÚµªàdGh ájô◊Gh
.∂dP ¤EG Éæ≤Ñ°ùà°S É«LƒdƒæµàdG ¿EÉa ,É¡©e É¡JÉHÉLEGh á∏Ä°SC’G ìô£H QOÉÑf ⁄ GPEÉa .áHƒLC’G
,á«fÉÛG á«dhódG äɟɵŸGh á«fƒæ÷G áYô°ùdÉH ÜÉ°üŸG ÉæŸÉY »Øa .ôcòJ IóFÉa IQGOEÓd ó©J ⁄ .º©f
IOÉ«bh IQGOEGh õ«Ø– ƒg ¬∏©a ∂æµÁ Ée πc .º¡«∏Y ±Gô°TE’G Iô°TÉÑe hCG OGôaC’G õ«Ø– ∂æµÁ ’
.âfCG ∂JGP
∞°ûàcG'' :(áæeÉãdG IOÉ©dG) ¿Gƒæ©H ÚYƒÑ°SCG πÑb Qó°U …òdG ¬HÉàc ‘ ''‘ƒc øØ«à°S'' ∫ƒ≤j
áMhGôŸGh IQõ÷Gh É°ü©dG äÉjô¶f ó¡Y ≈¡àfG ó≤a ''.º¡JGƒ°UCG GƒØ°û൫d øjôNB’G º¡dGh ∂Jƒ°U
∫hC’G QGó°UE’G ó¡Y ≈¡àfGh πH ,ÜGƒLh/∫GDƒ°S hCG (ê .¢S) áÑ©d â¡àfGh .á©LQ ÒZ ¤EG ɪ¡æ«H
.¬àeôH ∫hC’G ⁄É©dG hCG
É¡LôîJ IõgÉL äÉHÉLEG ∂«ØXƒŸ Ωó≤J ’h ,º¡JGƒ°UCG ¥ÓWEG ≈∏Y øjôNB’G óYÉ°Sh ∂Jƒ°U ≥∏WG
…C’ äÉ≤ØædG ‘ ÒaƒàdG ºéM Qƒ°üJ ºK .á©jô°ùdG äÉÑLƒdG πãe ∂àcô°ûd É¡∏°UƒJ hCG áLÓãdG øe
øe ÌcCG ÉÄ«°T π©ØJ ’ »àdG πª©dG ¥ôah •ôØŸG ±Gô°TE’Gh á«WGôbhÒÑdG øe ¢ü∏îàJ á°ù°SDƒe
.äÉHÉLE’G QɶàfGh á∏Ä°SC’G ìôW
áj’ƒd á«fÉÛG á«dhódG áŸÉµŸG ∞«dɵJ ÒaƒJ .∫GDƒ°ùdG ™ª°ùJ ¿CG ¿hO áHÉLE’G ∑Qóà°S ,¿B’G
∫CÉ°ùJ ’ .∂°ùØæH Ö«Œh ∂°ùØf ∫CÉ°ùJ ¿CG »g ádCÉ°ùŸÉa .§«fi ‘ Iô£b ’EG ¢ù«d GójQƒ∏a
ÈY - äôe ’ - âKóM ób »¡a .¢ùµ©dG hCG Üô¨dG ¤EG ¥ô°ûdG øe äôe áŸÉµŸG âfÉc GPEG Ée
»Ñjɵ°S'' ¬ª°SG èeÉfôHSkype»ªbQ ⁄ÉY ¤EG ¿ƒÑ«éj øeh ¿ƒdCÉ°ùj øe ⁄ÉY ÉfRhÉŒ ó≤a ''.
’EG h ,¿Éæ©dG øjôNBÓdh Éæ°ùØfC’ ≥∏£æ∏a .¿ƒµf ’ hCG ¿ƒµf ¿CG ⁄ÉY ƒgh ,(¿ƒµ«`Ñ`jɵ°S) ¬ª°SG
.¿ƒµf ø∏a
22000044 ÈȪª°°ùùjjOO -- ¿¿ƒƒKKÓÓããddGGhh ¢¢SSOOÉÉ°°ùùddGG OOóó``©©ddGG
OOóó````©©ddGG ääÉÉ````jjƒƒààfifi
kGóZ ¬∏©Øf .. Ωƒ«dG ¬ª∏©àf Ée
á`Ÿƒ©dG π``X ‘ IOƒ÷G IQGOEG
í```LÉædG ≥jƒ`°ùàdG ôjóe áYÉæ°U
¬Lƒd .. É¡Lh ™«ÑdGh AÓª©dG á¡LGƒe
ìÉéæ∏d »°SÉ°SCGh º°SÉM »°üî°ûdG ™``«ÑdG
¬«ÑjEG á≤jôW ≈∏Y IÉ«◊G
äGOGõŸG πNOGh º∏à°SGh ™aOGh ™Hh ΰTG
âfÎfE’G ÈY
∂d ∫õfG ,‹ ™∏WGh .. ''∂d ∂oMCGh ‹ ∂oM''
äÉYhô°ûª∏d ´ÈJh á«dÉŸG ∂àfɵe ôªãà°SG
á«dÉ«N áØ«XƒH RƒØJ ájÒÿG
:IÉ«◊G (äGA’) ™e πeÉ©àdG
∫ƒ`Ñb ¤EG ¢†aôdG ∫ƒ– ∞«c
:¬æY ´ÉaódG øµÁ ’ ɪY ´ÉaO
™Øæj øjôjóŸG ≈∏Y ¥GóZE’G πg
?ÚªgÉ°ùŸG
(π«ªL π≤Y) º∏«a
QɵaC’G OÉ°†J ∫ÓN øe ´GóHE’Gh (¢TÉf ¿ƒL)
:∞JÉ¡dG ô°üY ájÉ¡f
∫ƒëàJ ÉeóæY íHGôdG øeh ô°SÉÿG øe
?!∞JÉg ¤EG âfÎfE’G áµÑ°T
IÉ≤à°ùŸG ájQGOE’G ¢ShQódG
2004 ΩÉY øe
2 ¢U
5 ¢U
4 ¢U
6 ¢U
11 ¢U
¢U21
7 ¢U
8 ¢U
¢U9
¢U01
3366 OOóó````````````©©ddGG
kGóZ ¬∏©Øf .. Ωƒ«dG ¬ª∏©àf Ée
§≤a Úcΰûª∏d
…Oɪ°üdG º«°ùf
∫GDƒ°ùdG πÑb ÜGƒ÷G∫GDƒ°ùdG πÑb ÜGƒ÷G
Delivering the BEST Business Advice to Your Desktop
ájõ«∏‚E’Gh á«Hô©dG Úà¨∏dÉH ôaƒàe QGó°UE’G GògThis publication is available in both Arabic and English.
äÉéàæŸGh äÉeóÿG ≈∏Y Ö∏£dG OGOõj á°û«©ŸG iƒà°ùe ´ÉØJQG ™e
ɪ∏c ,AÓª©dG ≈∏Y ¬eɪàgG »ŸÉ©dG OÉ°üàb’G Ö°U ɪ∏µa ,Ió«÷G
á«dÉY äÉéàæŸG ≈∏Y õ«cÎdG Èéj ɪc .äÉcô°ûdG ÚH á°ùaÉæŸG äOGR
IójóL á«ŸÉY Ö«dÉ°SCGh º¶f ≥«Ñ£Jh »uæÑJ ≈∏Y äÉ°ù°SDƒŸG IOƒ÷G
É¡JQób IOÉjRh äÉéàæŸG √òg èjhôJ É¡fCÉ°T øe ∫ɪYC’G IQGOEG ‘
iƒà°ùŸG ≈∏Y ìÉéædG ÚH á≤«Kh á∏°U OÉéjEG ºàëj ɇ ,á«°ùaÉæàdG
á«MÉf øe äÉ«é«JGΰS’G ™°Vhh §«£îàdGh ,á«MÉf øe »ŸÉ©dG
.ៃ©∏d á∏eɵàŸG IQGOE’G ≈ª°ùj ɪ«a :iôNCG
ៃ©∏d á∏eɵàŸG IQGOEÓd á£N
Gô¶f ó«≤©àdG ájÉZ ‘ ¬«dEG QÉ°ûŸG πeɵàdG ∂dP AÉæH á«∏ªY ¿ƒµJ ób
Ó°†a ,äÉ«é«JGΰSGh §£N øe ájQGOE’G á«∏ª©dG äÓNóe øjÉÑàd
πª©dG øY ºLÉædG ∑ÉÑJQ’Gh Oƒ«≤dG øY
øµÁ ∞«µa .á«ŸÉY á«°ùaÉæJ áÄ«H ‘
ø˘˘˘Y Cɢ˘˘˘°ûæ˘˘˘˘J »˘˘˘˘à˘˘˘˘dG äɢ˘˘˘Hƒ˘˘˘˘©˘˘˘˘°üdG ᢢ˘˘¡˘˘˘˘LGƒ˘˘˘˘e
øY ìÉ°üaE’G øY ∂FÉcô°T ¢†©H ¢ùYÉ≤J
Èà©J ,∫ÉãŸG π«Ñ°S ≈∏©a .º¡££N
øe ÉYƒf äÉeƒ∏©ŸG Ö∏W äÉaÉ≤ãdG ¢†©H
ᢢ˘˘˘˘dhÉfi ¬˘˘˘˘˘˘fƒ˘˘˘˘˘˘c ø˘˘˘˘˘˘e ÌcCG ᢢ˘˘˘˘≤˘˘˘˘˘˘˘ã˘˘˘˘˘˘˘dG Ω󢢢˘˘˘˘Y
§˘˘˘˘£ÿGh AGOC’G º˘˘˘˘«˘˘˘˘«˘˘˘˘≤˘˘˘˘à˘˘˘˘d ᢢ˘˘«˘˘˘˘˘Yƒ˘˘˘˘˘°Vƒ˘˘˘˘˘e
.á«∏Ñ≤à°ùŸG ôWÉıG ôjó≤Jh
øe É¡«dEG QÉ°ûŸG º««≤àdG á«∏ªY π¡°ùJh óYÉ°ùJ Ió«÷G πª©dG á£N
äÉ°ù°SDƒŸG Égô°ûæJ »àdG πª©dG ¥ôa ΩÉ¡e ójó–h í«°VƒJ ∫ÓN
Ú°ùëàdG ≈∏Y äÉcô°ûdG ÈŒ »àdG äGô°TDƒŸG ∂dòch ,⁄É©dG ∫ƒM
º«∏°ùàd âbh π°†aCGh AÓª©dG AÉ°VQEGh IOƒ÷G äÉjƒà°ùe ™aQh ôªà°ùŸG
√òg .É¡«∏Y áHÉLE’Gh É¡MôW Öéj á∏Ä°SCG á©Ñ°ùd kÉ≤ÑW ™FÉ°†ÑdG
:»g á∏Ä°SC’G
??GGPPÉÉee ..11??GGPPÉÉŸŸ ..22
??øøee ..33??øøjjCCGG ..44
??≈≈ààee ..55??∞∞««cc ..66
??ººµµHH ..77
:á«ŸÉ©dG äÉcô°û∏d πeɵàŸG IQGOE’G êPƒ‰
á«ŸÉY ácô°T …C’ πeɵàe …QGOEG ìÉéæd ájQhô°V ¬LhCG á©Ñ°S ∑Éæg
:»gh É¡LÉ¡àfGh É¡HÉ©«à°SG øjôjóŸGh IOÉ≤dG ≈∏Y
:Ò«¨àdG IQGOEG
¿CG øµÁ PEG ,á«ŸÉY ácô°T …CG ΩÉeCG ∫hC’G …óëàdG »g Ò«¨àdG IQGOEG
ɪæ«H ,IójóL πªY á£N á©LGôà ácô°ûdG äGQGOEG ióMEG π¨°ûæJ
É«∏©dG IQGOE’G á≤aGƒe ºàJ ≈àM áÁó≤dG á£ÿG óªà©J ∫GõJ Ée »g
äÓµ°ûŸG ∑GQOEG Öéj Éæg øeh .Iôªà°ùŸG äÉ©LGôŸGh äGQGô≤dG ≈∏Y
ácô°ûdG áaÉ≤K ™e ¢VQÉ©àJ »àdG á°SÉ°ù◊G
»˘˘MGƒ˘˘˘æ˘˘˘dG ≈˘˘˘∏˘˘˘Y ɢ˘˘¡˘˘˘°Sɢ˘˘µ˘˘˘©˘˘˘fG i󢢢eh ɢ˘˘eƒ˘˘˘ª˘˘˘Y
.Égôjƒ£J Öéj »àdG ᣰûfC’Gh
:áaô©ŸG IQGOEG
äÉ°ù°SDƒŸG ‘ äÉeƒ∏©ŸG IQGOE’ á°ù«FôdG çÓãdG ¬LhC’G πãªàJ
É¡«a øjôNB’G ∑Gô°TEGh É¡ª«¶æJh äÉeƒ∏©ŸG AÉ≤à°SG ‘ á«ŸÉ©dG
:å«ëH
❂øe hCG ájOÉ°TQE’G ádOC’Gh ÚØXƒŸG øe äÉ`````eƒ∏©ŸG ≈````≤à°ùoJ
AÓ˘˘ª˘˘©˘˘dG ä’ɢ˘°üJGh äɢ˘«˘˘∏˘˘˘ª˘˘˘©˘˘˘dGh ᢢ˘£˘˘˘°ûfC’Gh äɢ˘˘LôıG ∫Ó˘˘˘N
.ácô°ûdG äÉfÉ«H IóYÉb ‘ áfõıG
❂áLÉMh á°ù°SDƒŸG äÓ«°†Øàd É≤ÑW ∞æ°üJh äÉeƒ∏©ŸG º¶æoJ
.πª©dG
❂¿ƒ˘˘˘°Vƒ˘˘˘Ø˘˘˘e º˘˘˘¡˘˘˘fC’ äɢ˘˘eƒ˘˘˘˘∏˘˘˘˘©ŸG ∂∏˘˘˘˘à˘˘˘˘H ÚØ˘˘˘˘XƒŸG ÆÓ˘˘˘˘HEG º˘˘˘˘à˘˘˘˘j
.É¡àaô©Ã ¿ƒeõ∏eh É¡eGóîà°SÉH
OQGƒe ºgCG ¿EÉa ,É¡JGP óëH á©∏°S âëÑ°UCG É«LƒdƒµàdG ¿CG ™eh
‘ á∏ãªàe »≤ÑJ É¡MÉ‚ ìÉàØeh á°ù°SDƒŸG
º¡d ôaƒàj Éeh º¡JGQÉ¡eh ájô°ûÑdG ÉgOQGƒe
.äÉeƒ∏©e øe
:á«é«JGΰS’G IQGOEG
∂«∏Y á«ŸÉY á°ù°SDƒŸ óFÉ≤c ∑QhO π«©Øàd
»˘˘˘é˘˘˘«˘˘˘JGΰS’G Òµ˘˘˘Ø˘˘˘à˘˘˘dG äGQɢ˘˘¡˘˘˘e ô˘˘˘jƒ˘˘˘˘£˘˘˘˘J
ºàëj …òdG ôeC’G - á«é«JGΰS’G IQGOEGh
áë°VGh §£Nh á«é«JGΰSG ájDhQ OƒLh
≈∏Y õ``````«cÎdG øe óH’ ºK øeh ,ò«Øæà∏d
:»g ÒjÉ©e á©HQCG
❂.ácô°û∏d á«dÉŸG ´É°VhC’G QGô≤à°SG
❂.ácô°ûdG äÉéàæeh äÉeóN øY AÓª©dG É°VQ
❂.ácô°û∏d á«∏NGódG ájQGOE’G äÉ«∏ª©dG á«∏YÉa
❂.QɵàH’Gh ´GóHE’G ≈∏Y º¡JQóbh ºgÉ°VQh ÚØXƒŸG Úµ“
:IOƒ÷G IQGOEG
äóLh »àdG äÉLÉ«àM’G á«Ñ∏J áëLÉædG IOƒ÷G IQGOEG øª°†J
᫪gCG ∫ƒM »YƒdG ô°ûf »g Éæg óFÉ≤dG áØ«Xh .É¡∏LCG øe IOƒ÷G
áØdÉëàe äÉcô°T ¤EG á«ŸÉ©dG ácô°ûdG äCÉ÷ Ée GPEÉa .IOƒ÷G
áMGô°üdG êÉ¡àfG øe É¡d óH Óa á°ü°üîàe ≥jƒ°ùJ ä’Échh
.áYRƒŸG ácô°ûdGh ΩC’G ácô°ûdG ÚH ábÓ©dG ‘ á«aÉØ°ûdGh á∏eɵdG
¢SÉ«≤d á≤Kƒe äGAGôLEG ádOCGh áææ≤e ÒjÉ©e OƒLh øe óH ’h
øe ™jRƒàdGh ≥jƒ°ùà∏d Ö°SÉæŸG â«bƒàdG QÉ«àNG Èà©jh .IOƒ÷G
,IOƒ÷G IQGOEG ¿Éª°†d QÉÑàY’ÉH ÉgòNCG Öéj »àdG ÒjÉ©ŸG ºgCG
IOƒL √ÉŒ á«dƒÄ°ùŸÉH Qƒ©°ûdG ≈∏Y πeÉ©dG Gòg ÒKCÉJ øY Ó°†a
¤EG áaÉ°VEG ,IOƒ÷G IQGOEG ìÉ‚ ‘ ådÉãdG πeÉ©dG ÉeCG .á©∏°ùdG
πM É¡bô¨à°ùj »àdG á«æeõdG IóŸG ‘ πãªà«a ,â«bƒàdGh »YƒdG
áaÉ°ùŸG âdÉW ɪ∏c á∏µ°ûŸG πM Ióe ∫ƒ£J PEG .äÓµ°ûŸG
.äÓµ°ûŸG ∂∏J πëH πé©J ∫É°üJG äGƒæb OƒLh ºàëj ɇ ,á¨∏dG âØ∏àNGh
:ä’É°üJ’G IQGOEG
Ée πµH ÚaQÉY ÚdƒÄ°ùŸGh Ú∏eÉ©dG ™«ªL AÉ≤HEG á«∏ªY Qò©àJ ób
hCG áªFÉ≤dG ᣰûfC’Gh çGóMC’G á©HÉàeh ,á°ù°SDƒŸG πNGO …ôéj
ácô°ûdG ºéM ºî°†J πX ‘ Ö©°U ôeCG Gògh ,É¡àeÉbEG ™eõŸG
äÉaÉ≤ãdG ±ÓàNG πeGƒY ¿C’ ∂dPh .⁄É©dG ÈY É¡Yhôa QÉ°ûàfGh
‘ IOƒ÷G IQGOEGá`Ÿƒ©dG π``X
''á«∏©a á«ŸÉY IOƒL äGP á«cÓ¡à°SG äÉéàæe ácô°T π°†aCG ¿ƒµf ¿CG »g ÉæàdÉ°SQ''
∞«dƒŸÉH - â«÷ƒc ácô°ûd …ò«ØæàdG ôjóŸGh ¢ù«FôdG - ∑QÉe øHhQ
2 BUSINESS DDIGEST
22000044 ÈȪª°°ùùjjOO-- ……QQGGOOEE’’GG QQÉÉààııGG
❂.''∂°ùØf ™e ¥ó°üJ ¿CG ´hQC’Gh ,¢SÉædG ™e ¥ó°üJ ¿CG ™FGQ''
…Oɪ°üdG º°ùf
❂GóMGh âæc GPEG .ɪ«¶Y hCG ÉØ∏àflh ’hCG ¿ƒµJ ¿CG ∂«∏Y''
.''ìÉéædG ∂aOÉ°üj ób ,A’Dƒg øe
Úd ÉàjQƒd
❂,áª≤dG ≈∏Y ™HÎJh »≤JÎd ájÉصdG ¬«a Éà ÉXƒ¶fi âæc GPEG''
¿ƒdhÉëjh ºgQhO ¿hô¶àæj øe ™aQ øY ’ƒÄ°ùe øµà∏a
.''Oƒ©°üdG
»°ù«Ñ°S ÚØ«c
❂øe .¿hòNCÉj øeh ¿ƒ£©j øe :ô°ûÑdG øe ¿ÉYƒf ∑Éæg''
ìÉJôJ ¿ƒ£©j øeh .á«gÉaôdÉH ¿ƒª©æjh ÌcCG ¿ƒ∏cCÉj ¿hòNCÉj
.''ÇOÉ¡dG ΩƒædÉH ¿ƒª©æjh ºgôFɪ°V
¢SÉeƒJ ƒdQÉe
❂¢ù«dh …CGôdG áHÓ°Uh OÉæ©dG ƒg ¬æY ∫RÉæàdG Öéj Ée ¿EG''
≈°übCG ∫òÑH ∂«∏Y .Ö©°U ôeCG Gògh ,ó÷Gh OÉ¡àL’G
π«°UÉØàdG πc ‘ ∂°ùØf ô°û– ¿CG ¿hO ,QGôªà°SÉHh ∑Oƒ¡L
.''∑Gƒg ≈∏Y QƒeC’G πc »JCÉJ ¿CG ≈∏Y ô°üJh
¿GQGƒ°ùjEG çÉæcEG
❂ÒZ IQƒ°üH ájOÉ©dG ∂eÉ¡Ã Ωƒ≤J ÉeóæY ⁄É©dG √ÉÑàfG âØ∏à°S''
.''ájOÉY
ôaQÉc ø£æ°TGh êQƒL
❂⪰üH Gó«©H óbôj Ée iôf ¿CG √É«◊G ≈a ÉædɪYCG ≈ª°SCG ¢ù«d''
.''샰Vh πµH ÉæjójCG ÚH ™≤j Ée ôéæf ¿CG πH ,¿ƒµ°Sh
π«dQÉc ¢SÉeƒJ
❂AGQh »©°ùdGh OhóM ÓH ÒµØàdGh ´GóHE’G ≈∏Y ∂JQó≤H ≥K''
⁄É©dG ≈∏Y ÉëàØæeh Éfôe øc .¬«dEG GƒÑ°üJ âæc Ée πc
∂eÉjCG ÌcCG Gòg ¿ƒµj ó≤a .ójóL πc πÑ≤àd Gó©à°ùeh
.''ÉYGóHEGh AÉNQh á£ÑZ
ôcÉH ¿GhOh ¿ÉehQ ÉjÉfÉ°S
❂.''ΩGƒYC’Gh º°SGƒŸGh ΩÉjC’G ™e Ò¨àJ ,ájƒ«M á«∏ªY ¿RGƒàdG''
¿Éª∏«°S πjÒ°T
❂‘ §«°ùH Ò«¨J .äGÒ¨àdG ô¨°UCG øe »JCÉJ ä’ƒëàdG º¶YCG''
.''∂∏Ñ≤à°ùe π«µ°ûJ ó«©jh ∂ŸÉY Ò¨j ¿CG øµÁ ∂cƒ∏°S
GôHhCG
❂øe §≤a ±ÉîJ ¿CG ∂«∏Y ,A»£ÑdG Ò¨àdG øe GóHCG ∞îJ ’''
.''∑GôM ÓH ±ƒbƒdG
»æ«°U πãe
❂øµd ,ójóL øe AóÑdGh »°VÉŸG ¤EG IOƒ©dG óMCG ™«£à°ùj ’''
.''IójóL ájÉ¡f ™æ°üjh ¿B’G øe CGóÑj ¿CG óMGh πc ™«£à°ùj
∫ƒ¡› Qó°üe
❂.AÉæØdGh π°ûØdG ¤EG …ODƒj AÉ«°TC’G ‘ ≥«bóàdGh ¢ü«ëªàdG''
øeh .ôWÉîJ ’CG »g IôWÉfl ÈcG ¿C’ IôWÉıG øe óH ’
øeh ,A»°T …CG »æéj ’h A»°T …CG π©Øj ’ A»°ûH ôWÉîj ’
≈°TÉëàj ób .kÉÄ«°T ihÉ°ùj ’ ºK
’h º∏©àj ’ ¬æµd ,IÉfÉ©ŸGh ⁄C’G
’h Qƒ˘˘˘˘£˘˘˘˘à˘˘˘˘j ’h Ò¨˘˘˘˘à˘˘˘˘˘j ’h ô˘˘˘˘˘©˘˘˘˘˘°ûj
’h ô©°ûj ’h º∏©àj ’ øeh .Öëj
.''¢û«©j ’ ,Öëj
É«∏Lɵ°SƒH ƒ«d
3BUSINESS DDIGEST
22000044 ÈȪª°°ùùjjOO-- ……QQGGOOEE’’GG QQÉÉààııGG
ä’ƒ`````≤e
Öéj ≥∏£æŸG Gòg øe .áHƒ©°U ∫É°üJ’G äÉ«∏ªY ójõJ äɨ∏dGh
äÉYɪàLG ó≤Yh ∫É°üJ’G á«∏ª©d áHƒàµeh ᫪°SQ á£N ΩGóîà°SG
Ö«dÉ°SCGh Êhε«dE’G ójÈdG ΩGóîà°SG øY Ó°†a ,ájQhO äGAÉ≤dh
.ä’É°üJ’G IQGOEG π«©ØJ ‘ …ôNCG
¢Uɢ˘˘˘˘N º˘˘˘˘˘°ùb :Úª˘˘˘˘˘°ùb ¤EG ä’ɢ˘˘˘˘°üJ’G ᢢ˘˘˘˘£˘˘˘˘˘˘N º˘˘˘˘˘˘«˘˘˘˘˘˘°ù≤˘˘˘˘˘˘J ø˘˘˘˘˘˘µÁh
ºàjh ,á«LQÉÿG ä’É°üJ’ÉH ¢UÉN ÊÉãdGh á«∏NGódG ä’É°üJ’ÉH
´Gƒ˘˘˘˘fCG ø˘˘˘˘e ´ƒ˘˘˘˘f π˘˘˘˘c ìô˘˘˘˘˘°Th Ωɢ˘˘˘˘¶˘˘˘˘˘à˘˘˘˘˘fɢ˘˘˘˘H Úª˘˘˘˘˘°ù≤˘˘˘˘˘dG ø˘˘˘˘˘jò˘˘˘˘˘g åjó–
É¡æY ádƒÄ°ùŸG äÉ¡÷Gh ÉgQGôµJ ä’ó©eh ÉgôJGƒJh ä’É°üJ’G
.É¡¶ØM πFÉ°Sh h É¡©jRƒJ Ö«dÉ°SCGh
∂∏J ´GƒfCG í°VƒJ §£N ™°Vh Öéj :äÉYɪàL’G ó≤Y ádÉM ‘
ô°†fi áHÉàc øY ∫ƒÄ°ùŸGh Égó«YGƒeh Égó≤Y øcÉeCGh äÉYɪàL’G
.ôeC’G ¬ª¡j øŸ É¡dÉ°SQEG hCG ô°VÉÙG √òg ™jRƒJ á«Ø«ch ´ÉªàL’G
¬aGógCG øª°†àj ´ÉªàL’G πÑb ܃àµe ∫ɪYCG ∫hóL ™jRƒJ ºàj ɪc
Èà©jh .É¡à°ûbÉæŸ OGóYE’Gh áeÉ¡dG •É≤ædG ≈∏Y õ«cÎdG π«¡°ùàd
Aƒ°S ‘Óàd É«°SÉ°SCG äÉYɪàL’G ô°VÉÙ ≥«bódGh ™jô°ùdG OGóYE’G
äÉYɪàL’G ‘ äÉfÉ«ÑdG ¢VôY πFÉ°Sh ΩGóîà°SG Öéj ɪc .º¡ØdG
±ô£dG á¨d ±ôW πc π¡éj ɪæ«H ¬Lƒd É¡Lh ÉgDhÉ°†YCG »≤à∏j »àdG
.ôNB’G
:ôWÉıG IQGOEG
øjôjóŸG ¢†©H ¢VGÎa’ Gô¶f á«ŸÉ©dG äÉ°ù°SDƒŸG ‘ ôWÉıG ºbÉØàJ
ÉÃQ - ôNBG ´ôa ‘ º¡FGô¶f ¿CG ácô°ûdG ´hôa óMCG ‘ ÚØXƒŸG hCG
¢ùØf AGOCG ¿ƒ©«£à°ùj - á«°VQC’G IôµdG øe ôNB’G ±ô£dG ‘ ¿ƒµj
Ö©∏j ∂dòd .É°†jCG ܃∏°SC’G ¢ùØæHh ¬H ¿ƒeƒ≤j …òdG πª©dG
∂∏J IQGOE’ §«£îàdGh ºgÉØàdG ‘ ÉeÉg GQhO ∫É©ØdG π°UGƒàdG
πãe πª©dG ≥jôa Iô£«°S øY áLQÉÿGh á«LQÉÿG πeGƒ©dGh ôWÉıG
.äÓª©dG QÉ©°SCG hCG ¢ù≤£dG äÉÑ∏≤J
:á©HÉàŸG IQGOEG
πÑb øe ∫ɪYC’G ¢†©H ò«ØæJ ≈∏Y ácô°ûdG óbÉ©àJ ¿CG π°†aC’G øe
¿CG ≈∏Y ,¬«a πª©J …òdG ó∏ÑdG ¢ùØf ‘ øWÉÑdG øe hCG ådÉK ±ôW
É¡dɪYCG πc ácô°ûdG òØæJ ¿CG Öéj ’h .¿ƒfÉ≤dG QÉWEG ‘ ∂dP ºàj
»NƒJ Öéjh .IOƒ÷ÉH ≥∏©àJ ÜÉÑ°SC’ hCG á«æa ÜÉÑ°SC’ ’EG É¡°ùØæH
äɢ˘Yhô˘˘˘°ûe ¢†©˘˘˘H ¿ƒ˘˘˘dƒ˘˘˘à˘˘˘jh ¿h󢢢¡˘˘˘©˘˘˘à˘˘˘j ø˘˘˘jò˘˘˘dG AÓ˘˘˘cƒ˘˘˘dG ø˘˘˘e Qò◊G
¢†©Ñd Ú«∏©ØdG øjOQƒª∏d ∫ƒ°UƒdG ÉfÉ«MCG Qò©àj PEG , á°ù°SDƒŸG
.ôNBG ¤EG ó¡©àe øeh ,ôNBG ¤EG ∫hÉ≤e øe ô“ É¡fC’ ,äÉeóÿG
QÉ«àNG ≈∏Y á£∏°S hCG ÒKCÉJ É¡d ¿Éc GPEG Ée áaô©e á°ù°SDƒŸG ≈∏©a
iƒà°ùŸG ≈∏Y ᫪°SôdG äÓ£©dG ó«YGƒe ±ô©J ¿CG Öéjh ,É¡FÓch
.™FÉ°†ÑdG º«∏°ùJ ó«YGƒe ≈∏Y ÉgÒKCÉJ ióeh »ŸÉ©dG
¿CG Öéj á«ŸÉY á°ù°SDƒŸ ÉëLÉf Gôjóe ¿ƒµJ »µd ,QÉ°üàNÉH
»àdG äÉjɨdGh º«≤dGh äÉaÉ≤ãdG áaÉc ™e πeÉ©àJh πÑ≤àJh ÖYƒà°ùJ
´ƒ˘˘æ˘˘Jh ɢ˘¡˘˘Hhô˘˘°V ±Ó˘˘à˘˘˘NG ≈˘˘˘∏˘˘˘Y ∂à˘˘˘°ù°SDƒ˘˘˘e ´hô˘˘˘a ᢢ˘aɢ˘˘c ɢ˘˘gɢ˘˘fɢ˘˘Ñ˘˘˘à˘˘˘J
πª©dGh á«dÉ©ØdG IOÉjõd ܃∏£e á«°SÉ°SC’G óYGƒ≤dG º¡Øa ,É¡dɵ°TCG
.ájóLh ìÉéæH
By H. James Harrington
and Frank Voehl
Quality Digest Magazine
www.qualitydigest.com
Quality Digest Magazine
ácô°Th ¿ÓYEÓd ᫵jôeC’G á«©ª÷G É¡JóYCG ácΰûe á°SGQO √òg
π©÷ ¥ôW ¢ùªN ìÎ≤Jh ,ájQÉ°ûà°S’G ''¿ƒà∏«eÉg ¿’BG RƒH''
.á«dÉ©a ÌcCG ≥jƒ°ùàdG
çQƒf'' á©eÉL ‘ »ŸÉ©dG ≥jƒ°ùàdG PÉà°SCG (ô∏Jƒc Ö«∏«a) iôj
AÉ°SDhQ øe áªFGO ÉWƒ¨°V ¬LGƒJ ≥jƒ°ùàdG äÉcô°T ¿CG ,''¿Î°ùjh
äGQGOEG AGOCG øY ¿ƒ°Vôj Ée GQOÉf øjòdG Újò«ØæàdG äÉcô°ûdG
.º¡JÉ°ù°SDƒe ‘ ≥jƒ°ùàdG
ÉàdƒJ ¿Éà∏dG ¿Éà°ù°SDƒŸG âeÉb äÉ°VGÎa’G √òg ábO iôëàf »µdh
≥jƒ°ùàdG ¿Éc GPEG Ée ójóëàd çÉëHCGh äGAÉ°ü≤à°SÉH á°SGQódG √òg
AÉ°SDhôdG øe »∏©a ΩɪàgÉH ≈¶– »àdG ájQGOE’G ᣰûfC’G øe
Qƒ°üb ÜÉÑ°SCG ójóëàdh ,äÉcô°û∏d Újò«ØæàdG
π°†aCG ±É°ûàcG øY Ó°†a ,≥jƒ°ùàdG Oƒ¡L
.É«≤jƒ°ùJ âë‚ »àdG äÉ°ù°SDƒŸG äÉ°SQɇ
ÌcCG øe ≥jƒ°ùàdG áØ«Xh ¿CG ∂°T ’ ɇ
∂dP ™eh ;ô°UÉ©ŸG ÉæŸÉY ‘ ᫪gCG ∞FÉXƒdG
᫪æJ øY ¿ƒdƒÄ°ùŸGh ≥jƒ°ùàdG hôjóe ¬LGƒj
è˘˘˘Fɢ˘˘à˘˘˘æ˘˘˘H Aɢ˘˘≤˘˘˘JQÓ˘˘˘d ᢢ˘ª˘˘˘L ÖYɢ˘˘°üe ∫ɢ˘˘˘ª˘˘˘˘YC’G
º¡ØFÉXƒH ®ÉØàMÓdh ,á«MÉf øe º¡JGQGOEG
.iôNCG á«MÉf øe
⁄ÉY ‘ É¡¶MÓf »àdG äÉbQÉØŸG RôHCG øe
øe % 75 øe ÌcCG OÉ≤àYG »g ≥jƒ°ùàdG
≥jƒ°ùàdG ᫪gCG ¿CG Úbƒ°ùŸG ÒZh Úbƒ°ùŸG
¢ùªÿG äGƒæ°ùdG ∫ÓN ÒÑc πµ°ûH äOGR ób
ôjóŸG IóæLCG ¿CG ó‚ ∂dP ™eh ,á«°VÉŸG
ᢢ˘˘cô˘˘˘˘°ûdG ‘ ∫hC’G ∫ƒ˘˘˘˘Ä˘˘˘˘˘°ùŸG hCG …ò˘˘˘˘˘«˘˘˘˘˘Ø˘˘˘˘˘æ˘˘˘˘˘à˘˘˘˘˘dG
‘ ≥˘˘˘˘jƒ˘˘˘˘°ùà˘˘˘˘dG ô˘˘˘˘j󢢢˘e I󢢢˘æ˘˘˘˘LCG ø˘˘˘˘Y ∞˘˘˘˘∏˘˘˘˘à˘˘˘˘î˘˘˘˘˘J
hCG …ò«ØæàdG ôjóŸG ó‚ ÉæfCG ≈æ©Ã .¬à°ù°SDƒe
∫hC’G óéæa ,ôNBG OGh ‘ ≥jƒ°ùàdG ôjóeh ,OGh ‘ ΩÉ©dG ôjóŸG
ÚH ΩÉé°ùf’G ÜÉ«Z ºZQ ,π°†aCG èFÉàf ≥«≤ëàH ÊÉãdG ÖdÉ£j
.Úaô£dG
:äÉ≤ØædG á¶gÉH äGÒ¨àeh äÉgÉŒG
äÉeƒ∏©ŸG á«aÉØ°Th âfÎfE’Gh á«fhεdE’G IQÉéàdGh ៃ©dG äOCG
èjhÎdG Ö«dÉ°SCG ´ƒæJh ¥Gƒ°SC’G Ö∏≤J áYô°Sh äÉéàæŸG IÌch
äGô°TDƒÃ DƒÑæàdG áHƒ©°U øe äOGR áeQÉY ≈°Vƒa ¤EG ¿ÓYE’Gh
.ÉeƒªY ¬dGƒMCGh ¥ƒ°ùdG
å«M ,≈°VƒØdÉH GôKCÉJ äÉYÉ£≤dG ÌcCG øe ≥jƒ°ùàdG ¿ƒµj Ée GÒãc
º¡JÓ«°†ØJ ´ƒæàJh ,Iójó÷G äÉéàæŸG ≈∏Y AÓª©dG Ö∏W OGOõj
º¡d Ωó≤J ¿CG º¡æe áëjô°T πc ™bƒààa º¡JÉLÉ«àMG Ò¨àJh
πc äÉLÉ«àMG Qób ≈∏Y á∏°üØe äÉeóNh äÉéàæe äÉcô°ûdG
ÉeóæY Úbƒ°ùŸG ≈∏Y •ƒ¨°†dG OGOõJ Gòµgh .IóM ≈∏Y π«ªY
ΩóY ™e ,¥GhPC’G »Ø∏àfl AÓª©dG äÉÑZQ á«Ñ∏J ≈∏Y ¿ƒ≤HÉ°ùàj
øe á浇 íFGô°T ÈcCG ¢UÉæàbGh ádƒ≤©e íHQ ¢ûeGƒ¡H §jôØàdG
≥ah äÉLôfl π°†aCG ≥«≤–h ,¥Gƒ°SC’G
:á«dÉàdG äÉ«£©ŸG
❂…òdGh πeÉ°ûdG ≥jƒ°ùàdG ô°üY ‘
ᢢ˘˘dɢ˘˘˘°Sô˘˘˘˘dG ¢ùØ˘˘˘˘æ˘˘˘˘H ¢Sɢ˘˘˘æ˘˘˘˘˘dG π˘˘˘˘˘µ˘˘˘˘˘d ¬˘˘˘˘˘Lƒ˘˘˘˘˘à˘˘˘˘˘j
≈∏Y ∞bƒàj »≤jƒ°ùàdG ìÉéædG ¿Éc ,èàæŸG ¢ùØfh á«≤jƒ°ùàdG
á«MÉf øe Ö∏£dG ´ÉØJQGh ,á«MÉf øe ájQÉéàdG áeÓ©dG Iô¡°T
‘ øªµJ á«≤«≤◊G ᪫≤dG ¿EÉa ΩÉjC’G √òg ‘ ÉeCG .iôNCG
äÉ¡LGhh AGô°ûdG äÉ«∏ªY π«¡°ùJh 𫪩∏d ∫ƒ°UƒdG ádƒ¡°S
º¶f hCG CRM äÉ≤«Ñ£J ∫ÓN øe ≥jƒ°ùàdG äÉ«›ôHh ≥«Ñ£àdG
.AÓª©dG äÉbÓY IQGOEG
❂á∏«°Sƒc äÉfÓYE’G øe ≥jƒ°ùàdG ΩɪàgG Qƒfi ∫ƒ– ɪc
ìÉHQCG ≥«≤ëàd É¡àfɵe õjõ©Jh ájQÉéàdG áeÓ©∏d ájÉYó∏d
¿CG øµÁ á∏ªàfih á浇 á∏«°Sh …CG ¤EG ,ó«©ÑdG ióŸG ≈∏Y
.Ò°ü≤dG ióŸG ≈∏Y ´ô°SCG ÉMÉHQCGh á©jô°S äÉ©«Ñe ≥≤–
❂äÉéàæe Ωó≤J âfÉc »àdG ≥jƒ°ùàdGh ™«ÑdG Oƒ¡L âdƒ–
áeóN ¤EG ,™«ª÷G Ö°SÉæàd á¡HÉ°ûàeh áeÉY
èàæe πc π«°üØJh IOôØæe áØ°üH π«ªY πc
᪫b áaÉ°VEGh π«ªY πc êÉ«àMG Qób ≈∏Y
.á°UÉÿGh áeÉ©∏d á°UÉN
≥jƒ°ùàdG ‘ Ò°ü≤àdG ¬LhCG
ᢢ˘£˘˘˘«ÙG ô˘˘˘WÉıG äOGR ,ᢢ˘Ø˘˘˘˘dɢ˘˘˘°ùdG Üɢ˘˘˘Ñ˘˘˘˘°SCÓ˘˘˘˘d
å«˘˘M ,…ò˘˘«˘˘Ø˘˘æ˘˘à˘˘dG ≥˘˘jƒ˘˘°ùà˘˘dG ô˘˘˘j󢢢e ᢢ˘Ø˘˘˘«˘˘˘Xƒ˘˘˘H
ᢢ˘˘¡˘˘˘˘LGƒ˘˘˘˘˘e ‘ ø˘˘˘˘˘jô˘˘˘˘˘jóŸG A’Dƒ˘˘˘˘˘g π˘˘˘˘˘°ûa …ODƒ˘˘˘˘˘j
IOÉYEG äÉ«∏ªY ºbÉØJh IójGõàŸG AÓª©dG äÉ©bƒJ
ÚH ≠dÉH ¢VQÉ©J ¤EG ≥jƒ°ùàdG IQGOEG á∏µ«g
»àdG ∫ƒ∏◊Gh á«MÉf øe á°ù°SDƒŸG äÉLÉ«àMG
»Øa .iôNCG á«MÉf øe ≥jƒ°ùàdG ´É£b É¡eó≤j
hóÑj ôªà°ùŸG Ò¨àdGh ó«≤©àdG É¡Hƒ°ûj áÄ«H
ô˘˘˘˘jóà CG󢢢˘Ñ˘˘˘˘J »˘˘˘˘à˘˘˘˘dG ᢢ˘˘˘Zô˘˘˘˘˘ØŸG ᢢ˘˘˘≤˘˘˘˘˘∏◊ɢ˘˘˘˘c ô˘˘˘˘˘eC’G
∂«gÉf :É°†jCG ¬H »¡àæJh …ò«ØæàdG ≥jƒ°ùàdG
‘ ähÉØJh äÉjô¨e øe ¬d ¢Vô©àj ɪY
IOɢ˘˘˘YEG ä’hÉfi ø˘˘˘˘e 󢢢˘jõŸG ™˘˘˘˘e äɢ˘˘˘©˘˘˘˘˘bƒ˘˘˘˘˘à˘˘˘˘˘dG
,π°ûa ≥jƒ°ùàdG ôjóe ¿CG …ò«ØæàdG ôjóŸG iôj Úëa .á∏µ«¡dG
ôjóe π°ûØ«a ,¬d πjóH øY åëÑdÉH CGóÑjh Gòg ¬∏°ûa ócDƒj
.Gòµgh …ò«ØæàdG ôjóŸG Ö©∏Ÿ IôµdG Oƒ©Jh ,π©ØdÉH ≥jƒ°ùàdG
íLÉædG ≥jƒ°ùàdG ôjóe
ÉfóLh ≥jƒ°ùàdG …ôjóe ™e ÉgÉæjôLCG »àdG äÓHÉ≤ŸG QÉWEG ‘
øe É°SÉ°SCG ™ÑæJ iȵdG äÉcô°ûdG É¡©ÑàJ »àdG äÉ°SQɪŸG π°†aCG
™e ≥jƒ°ùàdG ôjóe IóæLCG ΩÉé°ùfGh á«≤jƒ°ùàdG §£ÿG ≥aGƒJ
:»∏j ɪc ∂dPh ,ácô°û∏d …ò«ØæàdG ¢ù«FôdG ∫ɪYCG ∫hóL
áKÓK π°†aCG QÉ«àNG Öéj ,É«∏©dG IQGOE’G QhóH ≥∏©àj ɪ«a .1
™e ΩAÓàj Éà …ò«ØæàdG ≥jƒ°ùàdG ôjóe Ö°üæŸ Úë°Tôe
í∏°üj ’ ób Ée ácô°ûd í∏°üj øªa ,á°ù°SDƒŸG äÉLÉ«àMG
.iôNCG ácô°ûd
™e ''≥jƒ°ùàdG ó≤Y'' ≈ª°ùj Ée ≈∏Y ájGóÑdG øe ¥ÉØJ’G .2
AÉæH ≥jƒ°ùàdG á«∏ªY Ωó≤J ¢SÉ«bh ácô°û∏d …ò«ØæàdG ¢ù«FôdG
ádÉ©a á∏«°Sh ó≤©dG Gòg Èà©j å«M ¬dƒM ºgÉØàdG ” Ée ≈∏Y
Ée πª°ûJ »àdGh ,äGQGô≤dG PÉîJG ≥Mh äÉ«MÓ°U ójóëàd
:»∏j
❂:∫ɪYC’G ∫hóL≥jƒ°ùàdG ±GógCG ÜQÉ°†J ΩóY ¿Éª°†d
4 BUSINESS DDIGEST
22000044 ÈȪª°°ùùjjOO-- ……QQGGOOEE’’GG QQÉÉààııGG
```°ùàdG ôjóe áYÉæ°Uí```LÉædG ≥jƒ``
èæÑJ hQófCG h …Qóf’ OQGhOEG h …ójÉg ∫hÉH :º∏≤H
»àdG ájQÉéàdG áeÓ©∏d èjhÎdG hCG ôjƒ£àdG á«é«JGΰSG ™e
±GógC’G ∂∏J óëàJ ¿CG Öéj PEG ,…ò«ØæàdG ¢ù«FôdG É¡©°†j
.á«é«JGΰS’G √òg ™e
❂:QƒeC’G ΩÉeõH ∑É°ùeE’Gób'' :≥jƒ°ùàdG …ôjóe óMCG ∫ƒ≤j
πc ≈∏Y ÒKCÉàdGh ‘ ºµëàdG ≥jƒ°ùàdG ôjóe ™«£à°ùj ’
™jRƒàdG øcÉeCGh ô©°ùdGh èàæŸG :»≤jƒ°ùàdG èjõŸG) ô°UÉæY
ô°UÉæ©dG ‘ ¬jCGQ òNDƒj ¿CG Öéj ∂dP ™eh (¿ÓYE’Gh
''.á©HQC’G
❂:äÉLôıGh èFÉàædG‘ ÚbƒeôŸG Úbƒ°ùŸG óMCG ∫Éb
Újò«ØæàdG ≥jƒ°ùàdG …ôjóe º¶©e ¬LGƒj'' :á«dÉe á°ù°SDƒe
Ó°†a ,º¡æe ܃∏£e ƒg Ée 샰Vh Ωó©d Gô¶f äÓµ°ûe
''Újò«ØæàdG AÉ°SDhôdG È°U OÉØf øY
❂:ájDhôdG 샰VhÖéj'' :iôNCG á°ù°SDƒe …ôjóe óMCG ∫ƒ≤j
’ »àdG äÉcô°ûdG πNGO ≥jƒ°ùàdG ≥jƒ°ùàd á∏«°Sh øY åëÑdG
.''≥jƒ°ùàdÉH ºà¡J
ô˘˘jó˘˘e QhO ¿ƒ˘˘µ˘˘à˘˘j :ᢢ«˘˘∏˘˘NGó˘˘dG äɢ˘˘bÓ˘˘˘©˘˘˘dGh §˘˘˘HGhô˘˘˘dG ᢢ˘«˘˘˘ª˘˘˘æ˘˘˘J .3
.ÒKCÉàdGh ºµëàdG øe ¿RGƒJh èjõe øe …ò«ØæàdG ≥jƒ°ùàdG
Écΰûe Èà©j Éeh ≥jƒ°ùàdG ôjóe ¢üîj Ée ójó– Öéj
ó©H øY ¬«a ÒKCÉàdG ¬æµÁ Éeh ,iôNCG äGQGOEG ÚHh ¬æ«H
.Iô°TÉÑe ÒZ ¥ô£Hh
õ«ªàe πjƒ“h äÉ«fɵeEG ≈∏Y ∫ƒ°ü◊Gh ≥jƒ°ùàdÉH Ωɪàg’G .4
PƒØf øe ¬d Éeh ≥jƒ°ùàdG ᫪gCG ∑QóJ á°ù°SDƒŸG πc π©éj
ôjóŸG iód ΩɪàgG øe ¬H ≈¶ëj Éeh ,ºYO øe √É≤∏àj Éeh
.…ò«ØæàdG
áÑZQh áYÉé°ûd ≥jƒ°ùàdG êÉàëj .ôWÉ°ûdG ƒg ôWÉîj …òdG .5
IQó≤e Ö∏£àj ɪc ,AGƒ°S óM ≈∏Y IôWÉıG ™e ΩÉé°ùfGh
,á«MÉf øe IôµàÑŸGh ᪫¶©dG QɵaC’G ÚH áfRGƒŸG ≈∏Y
á«MÉf øe ‹ÉŸG ¿RGƒàdGh QGô≤à°S’G øª°†J »àdG QɵaC’Gh
.iôNCG
ôjƒ£Jh äÉYhô°ûe AÉæH »g ≥jƒ°ùàdG ᪡e ¿EÉa ≥∏£æŸG Gòg øe
äÉéàæà ɡÄ∏eh áZQÉØdG äÉMÉ°ùŸGh ¢UôØdG øY åëÑdGh ∫ɪYCG
IQGOEG ÚH π°Uh á≤∏ëc πª©dG øY Ó°†a ,Iõ«ªàe äÉeóNh
™ÑæJ ’ ±É£ŸG ájÉ¡f ‘ øµdh .ôjƒ£àdGh åëÑdG IQGOEGh äÉ©«ÑŸG
IOÉ«b ≈∏Y ¬JQób øe ’EG …ò«ØæàdG ≥jƒ°ùàdG ôjóe á«bGó°üe
,á°ù°SDƒª∏d …ò«ØæàdG ¢ù«FôdG ±GógCG É≤≤fi ,ìÉéædG ƒëf ¬≤jôa
ÚH ΩÉé°ùf’G çóëj å«ëH ,É©e ɪ¡dɪYCG ∫hóL ÚH ÉfRGƒeh
.á«eƒ«dG ɪ¡JGQGôb ÚHh ÚæK’G §£Nh äÉ«é«JGΰSG
‘ √Qó¡f …òdG ∫ÉŸGh âbƒdG ôaƒJ »¡a .É«LƒdƒæµàdG Öëf Éæ∏c
É¡«a ôØe ’ äÉbhCG ∑Éæg øµdh .äÉeƒ∏©ŸG π≤fh øë°ûdGh ôØ°ùdG
…òdG ôeC’G - ¬Lƒd É¡Lh 𫪩dG á∏HÉ≤e øe
:á«dÉàdG óFGƒØdÉH Oƒ©j
❂ɢ˘eó˘˘æ˘˘Y ᢢ≤˘˘«˘˘bO π˘˘«˘˘°Uɢ˘Ø˘˘J ≈˘˘∏˘˘Y ∫ƒ˘˘˘°ü◊G
¬Ø©°Vh ¬Jƒb •É≤f iôJh 𫪩dG ™ª°ùJ
øY ÒÑ©àdG ∂d ≈æ°ùàj ɪc .™bGƒdG ≈∏Y
𫪩dÉH ∂à≤Kh ∂°ùØæH ∂à≤Kh ∂°SɪM
á°Uôa 𫪩∏d ìÉàJ á∏HÉ≤ŸG AÉæKCGh .É°†jCG
øµj ⁄ ôeCG ƒgh ,á∏Ä°SC’G øe ójõŸG ìôW
∞JÉ¡dG ÈY Ωɪàg’Gh áaÉãµdG ¢ùØæH ºàj
.¢ùcÉØdGh ÊhεdE’G ójÈdGh
❂»Øa ,∂æY áë°VGh Iôµa 𫪩dG AÉ£YEG
º¡fEÉa ,∂H Oó÷G ∂FÓªY áaô©e ΩóY ádÉM
øe ±Éîj ¿CG 𫪩dG ≥M øªa .áHƒ∏£ŸG á≤ãdG ∑ƒëæÁ ød
.É¡Hôéj ⁄ á°ù°SDƒe ™eh ¬aô©j ’ ¢üî°T ™e πeÉ©àdG
❂∂æµÁ :á«°ù«FôdG ÉgQOÉ°üe øe äÉeƒ∏©ŸG ≈∏Y ∫ƒ°ü◊G
äÉ«fɵeEGh ¬∏ªY ºéM øY π«°UÉØJ áaô©e 𫪩dG IQÉjR AÉæKCG
á«fɵeEG ¤EG áaÉ°VE’ÉH ,á«eƒ«dG ᣰûfC’G øY Ó°†a √ƒ‰
á°ù°SDƒŸG ¢ùØf ≈a øjôNBG ÚØXƒe á∏HÉ≤e
.IójóL äÉ≤Ø°üH ∑hOhõj ¿CG øµÁ
❂:𫪩dG ÚHh ∂æ«H õLGƒ◊G ádGREG
∂∏˘˘˘˘˘«˘˘˘˘˘ª˘˘˘˘˘Y Iƒ˘˘˘˘˘YO ¬˘˘˘˘˘©˘˘˘˘˘æ˘˘˘˘˘°üJ …ò˘˘˘˘˘˘dG ô˘˘˘˘˘˘eC’G
ï°Sôj ɇ AÉ°ûY hCG AGòZ á∏ØM Qƒ°†◊
∫OÉÑJ ≈æ©j ’ Gòg øµd .äÉbÓ©dG
,á«°üî°ûdG QƒeC’G ¤EG ¥ô£àdGh QGô°SC’G
äɢ˘˘˘bÓ˘˘˘˘©˘˘˘˘dGh IOƒŸG ø˘˘˘˘e ´ƒ˘˘˘˘f Oɢ˘˘˘˘é˘˘˘˘˘jEG π˘˘˘˘˘H
±GôWCG ÜPÉŒ øY CÉ°ûæJ »àdG ᪫ª◊G
’ Ée ƒgh :∞FGô£dG ∫OÉÑJ hCG åjó◊G
󢢢˘jÈdG hCG ∞˘˘˘˘Jɢ˘˘˘¡˘˘˘˘dG ÈY ¬˘˘˘˘≤˘˘˘˘«˘˘˘˘˘≤– ø˘˘˘˘˘µÁ
.Êhε«d’G
❂º¡ØdG Aƒ°S πjõJ á«°üî°ûdG á∏HÉ≤ŸG :±ÓÿG •É≤f º°ùM
äÉYƒÑ£ŸGh äÓ°SGôŸG º¡a ΩóY hCG ábO ΩóY øY œÉædG
πHÉ≤J ÉeóæY .∞JÉ¡dG ÈY áYô°ùH åjó◊G hCG ,áHƒàµŸG
∂jód ≈∏éàJ å«M ¬JÉæµ°Sh ¬JÉcôM CGô≤J ∂fEÉa 𫪩dG
.º°ù÷G á¨d ∫ÓN øe á«©bGƒdG ¬JÉHÉLEG
øµÁ ⁄É©dG ≈a É«LƒdƒæµJ óLƒJ ’ .º©f
øe ÌcCG áî°SGQh ájƒb äÉbÓY ¿ƒµJ ¿CG
.¬Lƒd É¡Lhh É°†©H º¡°†©H ¢SÉædG AÉ≤d
5BUSINESS DDIGEST
22000044 ÈȪª°°ùùjjOO-- ……QQGGOOEE’’GG QQÉÉààııGG
A study from the Association of National Advertisers and Booz
Allen Hamilton suggests five ways to make marketing more
relevant than ever.
www.strategy-business.com
¬Lƒd .. É¡Lh ™«ÑdGh AÓª©dG á¡LGƒe
ìÉ````éæ∏d »```°SÉ°SCGh º```°SÉM »```°üî°ûdG ™````«ÑdG
Entrepreneur
p. 89-90
By Barry Farber
October 2004
¬«ÑjEG á≤jôW ≈∏Y IÉ«◊G
âfÎfE’G ÈY äGOGõŸG πNOGh º∏à°SGh ™aOGh ™Hh ΰTG
''≈cPC’G ƒg ¬«H …CG'' 2000 ΩÉY QOÉ°üdG ¬HÉàc ‘
áªb ¬«ÑjEG ácô°T CGƒÑàJ :(Ò∏µæ«°S ∞jRƒL) ∫ƒ≤j
ó©H ´RÉæe ¿hO á«fhε«dE’G äGOGõŸG ⁄ÉY IQGó°Uh
¥ƒ°ùdG äÉ©«Ñe ‹ÉªLEG øe %90 ≈∏Y äPƒëà°SG ¿CG
AÓª©dG øe á£≤f ¿ƒ«∏e Ú°ùªN â≤≤Mh ,᫵jôeC’G
äɪ°S π°†aCG ÚH ⩪L ó≤a .É«eƒj øjOQƒŸGh
ɇ ,âfÎfE’G áYô°Sh áfhôeh á«ŸÉ©dG äGOGõŸG 䃫H
IQɢ˘˘˘é˘˘˘˘à˘˘˘˘dG ⁄ɢ˘˘˘Y ‘ ¬˘˘˘˘«˘˘˘˘Ñ˘˘˘˘jEG ¥ƒ˘˘˘˘˘Ø˘˘˘˘˘J QGô˘˘˘˘˘ª˘˘˘˘˘à˘˘˘˘˘°SG 󢢢˘˘cDƒ˘˘˘˘˘j
πª©J »àdG á«ŸÉ©dG ¥ƒ°ù∏d ÉgQó°üJh á«fhε«dE’G
ΩÉjCG á©Ñ°Sh ,Ωƒ«dG ‘ áYÉ°S øjô°ûYh ™HQCG ióe ≈∏Y
¬«ÑjEG ⁄ÉY ∂dƒNO Ö∏£àj ’ ɪæ«Ña !´ƒÑ°SC’G ‘
í‚CG ¿EÉa ,ôJƒ«ÑªµdG hCG äGOGõŸG ‘ ᪫¶Y IQÉ¡e hCG IÈN
áaô©ŸÉH ¿ƒ©àªàj øe ºg ¬«ÑjEG ácô°T ™bƒe ≈∏Y Ú∏eÉ©àŸG
¿ƒ˘˘©˘˘à˘˘ª˘˘à˘˘j A’Dƒ˘˘¡˘˘a .Ö«˘˘˘gô˘˘˘dG ⁄ɢ˘˘©˘˘˘dG Gò˘˘˘g ɢ˘˘jɢ˘˘Ñ˘˘˘Nh ᢢ˘jGQ󢢢dGh
IójGõe äGQÉ¡eh Ö«dÉ°SCG ¿ƒeóîà°ùjh â«bƒàdGh ¢ù◊ÉH
¿ƒ˘˘˘≤˘˘˘˘≤˘˘˘˘ë˘˘˘˘jh º˘˘˘˘¡˘˘˘˘H ᢢ˘˘°Uɢ˘˘˘N
ɢ˘˘˘˘˘¡˘˘˘˘˘˘æ˘˘˘˘˘˘Y õ˘˘˘˘˘˘é˘˘˘˘˘˘©˘˘˘˘˘˘j è˘˘˘˘˘˘Fɢ˘˘˘˘˘˘à˘˘˘˘˘˘˘f
.¿hôNB’G
¿CG ɢ˘˘˘˘æ˘˘˘˘˘e π˘˘˘˘˘˘c ™˘˘˘˘˘˘«˘˘˘˘˘˘£˘˘˘˘˘˘à˘˘˘˘˘˘°ùj
¢û«˘˘˘˘˘©˘˘˘˘˘jh ™˘˘˘˘˘«˘˘˘˘˘˘Ñ˘˘˘˘˘˘jh …ΰûj
Ée Gògh ,¬«ÑjEG ≈∏Y ¬JÉ«M
ÚjÓŸG äGô˘˘˘˘˘˘°ûY ¬˘˘˘˘˘˘∏˘˘˘˘˘˘©˘˘˘˘˘˘˘Ø˘˘˘˘˘˘˘j
√òg ‘h .⁄É©dG ∫ƒM
è˘˘˘˘«˘˘˘˘e'' ç󢢢˘ë˘˘˘˘à˘˘˘˘J ᢢ˘˘˘∏˘˘˘˘˘Hɢ˘˘˘˘≤ŸG
`d ò«ØæàdG ¢ù«FôdG ''¿Éªàjh
AGô˘˘˘°ûdGh ™˘˘˘«˘˘˘Ñ˘˘˘dG ø˘˘˘Y ¬˘˘˘«˘˘˘Ñ˘˘˘jEG
ɢ˘˘˘˘˘¡˘˘˘˘˘˘bGƒ˘˘˘˘˘˘°SCG ‘ ᢢ˘˘˘˘HQɢ˘˘˘˘˘°†ŸGh
ᢢ˘˘˘˘ª˘˘˘˘˘˘î˘˘˘˘˘˘°†dG ᢢ˘˘˘˘«˘˘˘˘˘˘fhε˘˘˘˘˘˘˘dE’G
:∫ƒ≤àa
:¢SÈà©J¬«ÑjEG…OÉ°üàb’G ƒªædG ÜÉÑ°SCG óMCG
IQɢ˘˘˘é˘˘˘˘à˘˘˘˘dG Pɢ˘˘˘≤˘˘˘˘fEG ‘ âª˘˘˘˘gɢ˘˘˘˘°S ¿CG 󢢢˘˘©˘˘˘˘˘H
äGQGô≤dG »g ɪa .π°ûØdG øe á«fhεdE’G
ᢢ°übh •É˘˘°ûf ᢢ∏˘˘©˘˘°T ᢢcô˘˘°ûdG â∏˘˘©˘˘L »˘˘à˘˘dG
?ìÉ‚
≈˘˘˘˘˘˘˘˘˘∏˘˘˘˘˘˘˘˘˘Y ɢ˘˘˘˘˘˘˘˘˘fõ˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘cQ :ê
ᢢ˘a󢢢¡˘˘˘à˘˘˘°ùŸG äɢ˘˘Ä˘˘˘Ø˘˘˘˘dG
1998 ΩÉY çóM ɪc
¿ƒµf ¿CG ÉfQôb ÚM
∞ëàdG ™ª÷ ácô°T
π˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘ch äGhOC’Gh
Öëj »àdG äÉ«æà≤ŸG
º˘˘K ,ɢ˘¡˘˘˘©˘˘˘ª˘˘˘L ¢Sɢ˘˘æ˘˘˘dG
¿Éc .É¡©«H ¿hó«©j
É«é«JGΰSG GQGôb Gòg
GAõ˘˘˘˘˘˘˘L ¿C’ ɢ˘˘˘˘˘˘ë˘˘˘˘˘˘˘°VGh
A’Dƒ˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘g ø˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘e
ᢢ˘«˘˘˘fhô˘˘˘µ˘˘˘«˘˘˘dE’G Iõ˘˘˘¡˘˘˘LC’G ¤EG √ÉŒ’G OGQCG Úe󢢢˘î˘˘˘˘à˘˘˘˘°ùŸG
ɇ âbƒdG ∂dP ‘ IOhófi ÉfOQGƒe âfÉc ó≤a .§≤a
.É¡∏°†aCGh äÉÄØdG ºgCG ≈∏Y õ«cÎ∏d ÉfÉYO
:¢S‹EG äÉ«æà≤ŸG ™ªL Oô› øe ôeC’G Qƒ£J ∞«c
?A»°T πc ™«H
’ øëæa ,∂dP Gƒ∏©a øjòdG ºg ÉfDhÓªY :ê
- ájQÉéàdG IóYÉ≤dG ôaƒf Éææµd ;A»°T …CG ™«Ñf
øjΰûeh Ú©FÉH øe AÓª©dG Qƒ¡ªL Èà©j PEG
øëfh ,ácô°ûdG ‘ ôjƒ£àdGh çÉëHC’G º°ùb ƒg
∂∏J ΩGóîà°SG ≈a ìÉéædG ≈∏Y ºgóYÉ°ùf §≤a
º˘¡˘©˘é˘°ûJ ¥ô˘£˘H ᢰ†jô˘˘©˘˘dG ᢢjQɢ˘é˘˘à˘˘dG Ió˘˘Yɢ˘≤˘˘dG
.IOƒ©dG ºK ™«ÑdGh AGô°ûdÉH QGôªà°S’G ≈∏Y
:¢SÉ¡dɪYCG πc Ωƒ≤J ácô°ûd Éjò«ØæJ É°ù«FQ ∂àØ°üH
܃˘˘∏˘˘°SCɢ˘H ∂«˘˘Ø˘˘Xƒ˘˘˘e ø˘˘˘jõ˘˘˘Ø– π˘˘˘g ,âfÎfE’G ≈˘˘˘∏˘˘˘Y
?ájó«∏≤àdG äÉcô°ûdG øY ∞∏àîj
âfÎfE’G ≈∏Y ¥ƒ°S OÉéjEG ≈a ¬«ÑjEG ᪡e πãªàJ :ê
≈∏Y ¢SÉædG ™«ªL πª°ûàd ìÉéædG ¢Uôa ¬«a ™°ùàJ
…Oɢ˘©˘˘dG ¿É˘˘°ùfE’G »˘˘≤˘˘à˘˘∏˘˘j å«˘˘M ,º˘˘¡˘˘Jɢ˘jƒ˘˘à˘˘°ùe ±Ó˘˘˘à˘˘˘NG
ø˘˘˘˘ª˘˘˘˘Y å뢢˘˘˘Ñ˘˘˘˘˘f ø˘˘˘˘˘ë˘˘˘˘˘æ˘˘˘˘˘a .IÒÑ˘˘˘˘˘µ˘˘˘˘˘dG ᢢ˘˘˘cô˘˘˘˘˘°ûdG ÖMɢ˘˘˘˘°üH
πc º¡d ôaƒf ºgÉfóLh ≈àeh ;ádÉ°SôdG ∂∏àd ¿ƒ°ùªëàj
º¡HÉ©«à°SG ≈∏Y øĪ£f ≈àM πª©dGh áMGôdG πFÉ°Sh
.É¡JÉ°SÉ«°Sh É¡JÉgÉŒÉH ¬àaô©eh ácô°ûdG ádÉ°Sôd
6 BUSINESS DDIGEST
22000044 ÈȪª°°ùùjjOO-- ……QQGGOOEE’’GG QQÉÉààııGG
±ôYCG’øe ʃ∏°üa GPEG ∂°ùØf Ú¡LGƒà°S ∞«c
≈∏Y ∂æÑdG õéM ¿EG ∑Òª°V ìÉJÒ°S ∞«ch ,»àØ«Xh
. . .z¬«H - …EG{ ‘ º¡HÉ©dCG …O’hCG ´ÉHh ‹õæe!
GÒØ°S ¢ûà«d OQGƒg »µjôeC’G ∫ɪYC’G πLQ íÑ°UCG 2001 ΩÉY ‘
’ƒd Öé©dG Òãj Ée Gòg ‘ ¢ù«dh ,É°ùfôa ‘ IóëàŸG äÉj’ƒ∏d
’ ∞«c...É≤M ÖjôZ ôeCG !á«°ùfôØdG çóëàj øµj ⁄ πLôdG ¿CG
:ᣫ°ùH áHÉLE’G ?Ú«°ùfôØdG á¨d É°ùfôa iód ɵjôeCG ÒØ°S ó«éj
…Qƒ¡ª÷G Üõ◊G ídÉ°üd Q’hO ∞dCG »àFÉà QƒcòŸG ´ÈJ ó≤d
äÉYÈàdG ™ªL ájófCG óMCÉH Gƒ°†Y ¬fƒc øY Ó°†a ,¬«ë°Tôeh
!!á«HÉîàf’G á∏ª◊G ‘ áªgÉ°ùªc Q’hO ∞dCG áFÉe ≠∏ÑŸ ¬©ªLh
ájOÉ«b õcGôe ‘ ÚdƒÄ°ùe Ú«©J ‘ ôë°ùdG ∫ƒ©Øe ∫ɪ∏d ¿Éc ó≤d
∞dCG øjô°ûYh á°ùªNh áFÉe ≠∏Ñà º¡góMCG ´ÈJ ¿CG ó©H ábƒeôe
.1996 ΩÉY äÉHÉîàf’G IOÉYEG AÉæKCG »WGô≤ÁódG Üõë∏d Q’hO
¿EG ,IóYÉ≤dG ¢ùØf ≥«Ñ£J ™«£à°ùf …QGOE’G πª©dG ó«©°U ≈∏Yh
OÓ«ŸG ó«Y äÓØM º«¶æJ hCG ájƒªæàdG äÉYhô°ûª∏d ´ÈàdG ¿Éc
∂à«bÎH πª©dG ‘ ∂°ù«FQ ™æ≤à°S »àdG äÓgDƒŸG »g ∂°ù«Fôd
hCG ¬°ù«FQ hCG √OÓH πãÁ øe Òîa .ácô°ûdG ´hôa óMC’ ∑OÉØjEGh
‘ §˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘°ûfC’G ƒ˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘g √ô˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘j󢢢˘˘˘˘˘˘˘˘˘e
ᢢ˘˘˘«˘˘˘˘˘˘Yɢ˘˘˘˘˘ª˘˘˘˘˘˘à˘˘˘˘˘˘L’G äɢ˘˘˘˘˘bÓ˘˘˘˘˘˘©˘˘˘˘˘˘dG
Ë󢢢˘≤˘˘˘˘Jh ™˘˘˘˘ª˘˘˘˘L ‘ Ωô˘˘˘˘˘cC’Gh
.äÉYÈàdG
ÚYÈàŸG A’Dƒg ¿CG ø¶J ’h
ø˘˘˘˘˘˘e A»˘˘˘˘˘˘°T …Cɢ˘˘˘˘˘H ¿ƒ˘˘˘˘˘˘ë˘˘˘˘˘˘˘°†j
É¡«∏Y GhOÉàYG »àdG á«gÉaôdG
ábƒeôe õcGôe ¿hó∏≤àj ÚM
hCG Ú«ª«∏bEG øjôjóªc AGƒ°S
íæÁ .Ú°VƒØe AGôØ°ùc
Ú≤˘˘˘Fɢ˘˘°Sh äGQɢ˘˘«˘˘˘°S AGô˘˘˘Ø˘˘˘°ùdG
Ó˘˘˘˘˘˘H äGRɢ˘˘˘˘˘˘«˘˘˘˘˘˘˘à˘˘˘˘˘˘˘eGh ɢ˘˘˘˘˘˘e󢢢˘˘˘˘Nh
™˘˘˘aO ø˘˘˘e ¿ƒ˘˘˘Ø˘˘˘˘©˘˘˘˘jh ,Oh󢢢˘M
ᢢ˘˘˘˘Hɢ˘˘˘˘˘«˘˘˘˘˘˘f O󢢢˘˘˘˘°ùJh ÖFGô˘˘˘˘˘˘˘°†dG
.º¡FÉæHCG º«∏©J äÉ≤Øf º¡æY
ÖJGQ ¤EG ᢢ˘˘˘aɢ˘˘˘˘˘°VE’ɢ˘˘˘˘˘H Gò˘˘˘˘˘˘g
ƒgh ,Q’hO ∞dCG áFÉŸG ¥ƒØj
.ó«L Qɪãà°SG ∂°T ÓH
∂°ù«FQ âØà∏j »µd ™aóà°S ºc :¬°ùØf ìô£j ΩÉg ∫GDƒ°S ∑Éægh
¬fCG hóÑj ?∂à«bôJ ôeCG ‘ ô¶æjh ∂ÑgGƒŸ
∞FÉXƒdG ÖgòJ É«fódG OÓH πc ‘
øe ÚHô≤ª∏d áÄLÉØŸG äÉ«bÎdGh ájôîØdG
OGhQh äÉYÈàdG »©aGOh ñƒ÷G »ë°SÉe
.äÉjóàæŸG
:¢Säɢ˘˘˘Yhô˘˘˘˘°ûŸG Üɢ˘˘˘ë˘˘˘˘°UCG ø˘˘˘˘˘Y GPɢ˘˘˘˘e
ÈY ºµHÉH ¿ƒbô£j øjòdG AÉcô°ûdGh
º˘˘¡˘˘Jɢ˘˘cô˘˘˘°T åjó– ±ó˘˘˘¡˘˘˘H âfÎfE’G
º˘¡˘Jɢé˘à˘æ˘e ¿ƒ˘∏˘ª˘ë˘«˘a ,º˘¡˘JɢYhô˘°ûeh
ÒKCÉJ Ée .ºµdÓN øe É¡©«H ¿hAóÑjh
‘ ÉgQƒ£Jh ácô°ûdG ƒ‰ ≈∏Y Gòg
?πÑ≤à°ùŸG
ÉæJóYÉb π«©ØàH á«aɵdG ájGQódG hhP ¿ƒeóîà°ùŸG ±ô©j :ê
äÉ≤«Ñ£àdG á¡LGh'' ¤EG ∫ƒNódG á«Ø«c º¡◊É°üd ájQÉéàdG
Ió˘˘Yɢ˘˘b í˘˘˘à˘˘˘a ᢢ˘«˘˘˘ª˘˘˘gCG ‘ 󢢢≤˘˘˘à˘˘˘©˘˘˘f ø˘˘˘ë˘˘˘æ˘˘˘a .''ᢢ˘«˘˘˘fhε˘˘˘dE’G
ô˘jƒ˘£˘J ø˘e Úeó˘˘î˘˘à˘˘°ùŸG ø˘˘µ˘˘ª˘˘æ˘˘d ᢢ«›ÈdG äɢ˘≤˘˘«˘˘Ñ˘˘£˘˘à˘˘dG
øµd .á«æ≤àdG ÉæJóYÉ≤d É¡àaÉ°VCGh á°UÉÿG º¡JÉ≤«Ñ£J
∫ɪYCG ∑Éæg á«fhεdE’G äÉ≤«Ñ£àdG ≈∏Y ô°üà≤j ’ ôeC’G
ájQÉéàdG ÉæJóYÉb ‘ É°†jCG •ôîæJ ájQÉŒ äÉYhô°ûeh
øe AÓª©∏d É¡°ùØf Ωó≤Jh Éæ©e èeóæJh á«JÉeƒ∏©ŸGh
ƒg ºFGódG Éæaó¡a .''ÜhQO ¿ƒà∏chCG'' ´hô°ûe πãe ,ÉædÓN
.ióe ó©HCG ¤EG ÉæJóYÉb ™«°SƒJh óe
:¢S∂«ØXƒe Ú©é°ûJ ∞«µa .IQGOEÓd GójóL Éjó– Gòg Èà©j ’CG
¿ƒ∏ª©j øjòdG ∂ÄdhCG »æYCG ;ÚªFGódG ÒZ
?ºµfhôj ’h º¡fhôJ ¿hO ó©H øY ºµ©e
:CGóÑe »g ∂dòd ≈∏ãŸG á≤jô£dG :ê
hCG ºµëàJ ’h ÖbGQh óYÉ°Sh ¬Lh''
IóYÉb ™«°SƒJ ≈æ©j PEG .''ô£«°ùJ
ø˘˘˘˘jΰûŸG ¬˘˘˘˘«˘˘˘˘Lƒ˘˘˘˘J ø˘˘˘˘˘°ùM ∫ɢ˘˘˘˘ª˘˘˘˘˘YC’G
Ó°†a .™«ª÷G ¥ƒ≤ë«∏Y á¶aÉÙGh Ú©FÉÑdG áfhÉ©eh
»æ©j Gògh ìÉéædG ≈∏Y äÉYhô°ûŸG ÜÉë°UCG ™«é°ûJ øY
õ«ªàe ܃∏°SCGh ∞∏àfl ´ƒæd OGhQ øëæa .É°†jCG ÉæMÉ‚
Ωɶf á«∏YÉØH OÉ≤àYÓd ʃYój …òdG ôeC’G ;πª©dG øe
»˘˘˘JGò˘˘˘dG º˘˘˘«˘˘˘˘¶˘˘˘˘æ˘˘˘˘à˘˘˘˘dG ᢢ˘˘«˘˘˘˘∏˘˘˘˘ª˘˘˘˘Y ≈˘˘˘˘a Êhε˘˘˘˘«˘˘˘˘dE’G ∫ɢ˘˘˘°üJ’G
⁄ IQƒ˘˘°üH AÓ˘˘ª˘˘©˘˘dG Qƒ˘˘˘¡˘˘˘ª˘˘˘L º˘˘˘YOh ᢢ˘jƒ˘˘˘≤˘˘˘Jh ,»˘˘˘∏˘˘˘NG󢢢dGh
.πÑb øe á«fhεdEG IQÉŒ ™bƒe …C’ ≥≤ëàJ
7BUSINESS DDIGEST
22000044 ÈȪª°°ùùjjOO-- ……QQGGOOEE’’GG QQÉÉààııGG
∂d ∫õfCG ,‹ ™∏WGh .. ''∂d ∂oMCGh ‹ ∂oM''
á«dÉ«N áØ«XƒH RƒØJ ájÒÿG äÉYhô°ûª∏d ´ÈJh á«dÉŸG ∂àfɵe ôªãà°SG
How to Manage Growth
Interview with MEG Whitman
Business 2.0
December 2004, Volume 5, Number 11
By Erick Schonfled
Business 2.0
Reader’s Digest
December 2004.
By Michael Crowley
P. 35 - 37
Reader’s Digest
ÊÉ©ŸGh ä’É◊G πc ™e πeÉ©àf ¿CG óH ’ ,Éæ«HCG ΩCG ÉæÄ°T
á¡LGƒe øe ôØe Óa .ÉæJÉ«M ‘ ''’'' áª∏c É¡æY È©J »àdG
ø˘˘˘e ɢ˘˘gÒZh π˘˘˘°ûØ˘˘˘dGh ¢†aô˘˘˘dGh π˘˘˘eC’G ᢢ˘˘Ñ˘˘˘˘«˘˘˘˘î˘˘˘˘H ¢Sɢ˘˘˘°ùME’G
É¡ªéM ‘ IÒ¨°üdG áª∏µdG ∂∏J É¡∏ª– ób »àdG äÉ«Ñ∏°ùdG
.ÉgÒKCÉJ ‘ IÒ£ÿGh
;•ÉÑME’ÉH - É¡«fÉ©e ±ÓàNG ≈∏Y - ''’'' áª∏c ∑ô©°ûJ ób
Ée PEG á«Ñ∏°ùdG ôYÉ°ûŸG ∂∏J ≈∏Y Ö∏¨àJ ¿CG ™«£à°ùJ ∂æµd
⪵–h ∂ØWGƒY ìɪL âëÑch á«HÉéjEG á≤jô£H äôµa
.∂J’É©ØfGh ∂JGQGôb ‘
äGAÓdG ´GƒfC’ π«°üØJ »∏j ɪ«ah
á˘˘Ø˘˘∏˘˘àıG ¥ô˘˘£˘˘dGh ɢ˘¡˘˘¡˘˘LGƒ˘˘f »˘˘à˘˘˘dG
''’'' áª∏µd ¿EG å«M ,É¡«∏Y Oô∏d
:»g √ƒLh áKÓK
:∫hC’G ¬˘˘Lƒ˘˘˘dG''IÒ¨˘˘˘˘˘˘˘˘°üdG ’''
√ògh .''’ ÉÃQ'' »æ©J »àdGh
¬Ñ°ûJ »¡a ,''’ -ÓdG'' ≈ª°ùJ
’ â°ù«˘˘˘˘˘˘˘d ɢ˘˘˘˘˘˘¡˘˘˘˘˘˘˘æ˘˘˘˘˘˘˘˘µ˘˘˘˘˘˘˘˘dh ''Ó˘˘˘˘˘˘˘˘dG''
.á∏ªàfi ’ »g πH ,á«≤«≤M
Üɢ˘£˘˘≤˘˘˘à˘˘˘°SG ¤EG ±ó˘˘˘¡˘˘˘J »˘˘˘gh
Oô› ¿ƒµJ ób hCG ,∂æe äÉeƒ∏©ŸG øe ójõe •ÉÑæà°SGh
''’'' ∫ƒ≤H ¢†©ÑdG ´ô°ùj å«M ‹EG π©a OQ hCG QÉÑàNG
hCG …OÉe ΩGõàdG ¬«∏Y ÖJÎj ¢VôY hCG Ö∏W …CG ¢†aQh
É¡fC’ ádƒ¡°ùH ''IÒ¨°üdG ’'' ≈∏Y ±ô©àdG ∂æµÁ .»æeR
ÉÃQ'' ÒÑ©àdG Èà©j Óa ,¬«∏Yh .áYô°ùH É¡°ùØf ∞°ûµJ
áª∏µd ¬jƒ“ ôeC’G á≤«≤M ‘ πH ,ÓeÉc É°†aQ ''’
Ée ¿Éc GPEÉa !!∂dP ÒZ ¬à©ª°S Ée ¿Éc GPEG ’EG ;''º©f''
Qób ≈∏Y (IÒ¨°üdG ’) hCG (’ ÉÃQ) ÖMÉ°U øe ¬Ñ∏£J
»g ''IÒ¨°üdG ’'' ¿CG ¢VÎØJ ¿CG ∂«∏©a ᫪gC’G øe Èc
Iôe ∂Ñ∏W Qôc .''IÒÑc á≤aGƒeh á«ØN º©f'' ™bGƒdG ‘
''º©f'' ™ª°ùàd áãdÉK Iôeh ,ô¨°UCG ''’'' ™ª°ùà°Sh iôNCG
.ÉgójôJ »àdG
:ÊÉãdG ¬LƒdG»gh :(á«dÉ≤àf’G ’) âbDƒŸG ¢†aôdG
GPEÉa ;∂JÉ«é«JGΰSG á°SGQO ‘ É¡«a ´ô°ûJ »àdG á∏MôŸG
IôFÉ£dÉH ôØ°ùdG πMGôe ióMEÉH á∏MôŸG ∂∏J Éæ¡Ñ°T Ée
¬˘˘˘˘˘Ñ˘˘˘˘˘°ûdG I󢢢˘˘j󢢢˘˘˘°T ɢ˘˘˘˘˘gó‚ ±ƒ˘˘˘˘˘˘°ùa
ø˘˘˘˘e ¬˘˘˘˘«˘˘˘˘a §˘˘˘˘˘Ñ˘˘˘˘˘¡˘˘˘˘˘J …ò˘˘˘˘˘dG âbƒ˘˘˘˘˘dɢ˘˘˘˘H
iô˘˘˘NCG Iô˘˘˘Fɢ˘˘W π˘˘˘≤˘˘˘˘à˘˘˘˘°ùà˘˘˘˘d Iô˘˘˘˘Fɢ˘˘˘£˘˘˘˘dG
''’'' É¡fCG …CG .∂à∏MQ Óªµà°ùe
.á«dÉJ á∏Môe ¤EG ∂∏≤æJ ób âjõfGôJ
QƒgóàJ ó≤a :á°UÉÿG ∂JÉ«M ‘ çóëj A»°ûdG ¢ùØf
äÓ˘˘˘eɢ˘˘©ŸG ¢†©˘˘˘H 󢢢≤˘˘˘©˘˘˘à˘˘˘J hCG ᢢ˘«˘˘˘°ü˘°ûdG äɢ˘˘bÓ˘˘˘©˘˘˘dG ¢†©˘˘˘H
∫ÉNOEG IQhô°†H QGòfEGh IQÉ°TEG áHÉãà Gòg íÑ°üj ,ájQÉéàdG
hCG ,¥ô£dG ¥ÎØe ‘ âfCÉa :∂JÉ«M ≈∏Y ájQòL äGÒ«¨J
∂jô°T ΩÈàj ÉeóæY ᪰SÉ◊G á¶ë∏dG πãe .QɶàfG ádÉM ‘
Éæg ∂«∏Y .ɪµæ«H OƒdGh π°UGƒàdG ô°UGhCG ™£≤æJh ∂JÉ«M
hCG É¡æ«°ù–h ábÓ©dG QGôªà°S’ ÉeEG ᪰SÉM äGQGôb òîàJ ¿CG
ÒµØàdG IOÉYEG ∂«∏Y á¶ë∏dG √òg ‘ .ÉeÉ“ É¡FÉ¡fE’
’'' Èà©J Gòd .∑ôeCG ‘ âÑdGh
çÓãdG äGAÓdG ºgCG ''á«dÉ≤àf’G
áeÉg á∏Môe øY È©J É¡fC’
πÑb ∑QGôb Ò«¨J É¡«a ∂æµÁ
''á«FÉ¡f ’'' ¤EG ôeC’G ∫ƒëàj ¿CG
.™WÉb ¢†aQ hCG
:ådÉã˘dG ¬˘Lƒ˘dG''᢫˘Fɢ¡˘æ˘˘dG ’''
¿CG ÉeEG »gh :(™WÉ≤dG ¢†aôdG)
§Ñ¡J hCG áª≤dG ¤EG ∂H ó©°üJ
√òg ΩÉeCG .¢†«°†◊G ¤EG ∂H
»°VÉŸG ´OƒJ hCG á«°†b ájC’ GóM ™°†J ¿CG ∂æµÁ ,ÓdG
∂àØ«Xh ó≤ØJ hCG á«LhõdG ∂JÉ«M ¬æàa :á«FÉ¡f IQƒ°üH
∂Jɢ˘bÓ˘˘Y Aɢ˘¡˘˘fEGh ∂dɢ˘˘ª˘˘˘YCG ᢢ˘«˘˘˘Ø˘˘˘°üJ Qô˘˘˘≤˘˘˘J hCG ᢢ˘«˘˘˘°Sɢ˘˘°SC’G
ᢢ«˘˘Mɢ˘æ˘˘dG ɢ˘˘eCG .ᢢ˘«˘˘˘Ñ˘˘˘∏˘˘˘°ùdG 󢢢j󢢢°T ô˘˘˘eCG Gò˘˘˘gh ,ᢢ˘jQɢ˘˘é˘˘˘à˘˘˘dG
.∑QÉ°ùe Ò«¨Jh ∂JÉ«M ójóŒ ‘ πãªààa á«HÉéjE’G
ìÉ‚ á∏MôŸ ájÉ¡f ÓdG √òg ¿ƒµJ ¿CG øµÁ ,ôNBG ≈æ©Ã
øe á∏MôŸ ájÉ¡f ¿ƒµJ ¿CG øµÁh ,π°ûa á∏MôŸ ájGóHh
É«©°Sh ᪰SÉM á∏MôŸ ájGóHh ,OOÎdGh IÉfÉ©ŸGh ∞©°†dG
.Oƒ°ûæe ±óg ≥«≤ëàd Éã«ãM
''’'' ™e πeÉ©àJ ∞«c
:∫É©ah »HÉéjEG πµ°ûH
,É¡Yƒf ¿Éc ɪ¡ªa .É¡d º°ùàHGh ÖMQ Qó°üH É¡∏Ñ≤J .1
.É¡∏gÉŒ ∂æµÁ ødh ,É¡éFÉàf πÑ≤àJ ¿CG ∂«∏Y
áaô©eh »°Vɪ∏d IOƒ©dG ∂æµÁ å«M :É¡æe º∏©J .2
IOÉYE’ πH ,ΩóædG øe ádÉM ‘ ¢û«©J »µd ’ .É¡HÉÑ°SCG
™æeh ∞bƒª∏d á«≤«≤◊G OÉ©HC’Gh ÜÉÑ°SC’G ±É°ûàcG
.√QGôµJ
πjƒ– øe â浓 ∞«ch ,á≤HÉ°S á«HÉéjEG ∞bGƒe ôcòJ .3
.''º©f'' ¤EG ''’''
8 BUSINESS DDIGEST
22000044 ÈȪª°°ùùjjOO-- ……QQGGOOEE’’GG QQÉÉààııGG
:IÉ«◊G (äGA’) ™e πeÉ©àdG
∫ƒ```Ñb ¤EG ¢†``aôdG ∫ƒ``– ∞``«c
Úà°SÉg ΩƒJ

More Related Content

More from Dr Ghaiath Hussein

More from Dr Ghaiath Hussein (20)

الضرر في العمل الطبي-البروفيسور جمال جار الله
الضرر في العمل الطبي-البروفيسور جمال جار اللهالضرر في العمل الطبي-البروفيسور جمال جار الله
الضرر في العمل الطبي-البروفيسور جمال جار الله
 
العلاج الجيني والاخلاق
العلاج الجيني والاخلاقالعلاج الجيني والاخلاق
العلاج الجيني والاخلاق
 
القتل الرحيم و النظرة الإسلامية له
القتل الرحيم و النظرة الإسلامية لهالقتل الرحيم و النظرة الإسلامية له
القتل الرحيم و النظرة الإسلامية له
 
القواعد الفقهية لتخصص التخدير (2)
القواعد الفقهية لتخصص التخدير (2)القواعد الفقهية لتخصص التخدير (2)
القواعد الفقهية لتخصص التخدير (2)
 
المقارنة بين الفلسفات الغربية والمقاربة الإسلام
المقارنة بين الفلسفات الغربية والمقاربة الإسلامالمقارنة بين الفلسفات الغربية والمقاربة الإسلام
المقارنة بين الفلسفات الغربية والمقاربة الإسلام
 
تحديد الوفاة بالقرائن الدماغية الدكتور محمد زهير
تحديد الوفاة بالقرائن الدماغية الدكتور محمد زهيرتحديد الوفاة بالقرائن الدماغية الدكتور محمد زهير
تحديد الوفاة بالقرائن الدماغية الدكتور محمد زهير
 
الاحتضار والموت والمنظور الشرعي له التعامل مع المحتضر والميت طلب عدم الإنعاش...
الاحتضار والموت والمنظور الشرعي له  التعامل مع المحتضر والميت طلب عدم الإنعاش...الاحتضار والموت والمنظور الشرعي له  التعامل مع المحتضر والميت طلب عدم الإنعاش...
الاحتضار والموت والمنظور الشرعي له التعامل مع المحتضر والميت طلب عدم الإنعاش...
 
إسهامات الفقهاء والأطباء في تطبيق القواعد الفقهية
إسهامات الفقهاء    والأطباء في تطبيق القواعد الفقهيةإسهامات الفقهاء    والأطباء في تطبيق القواعد الفقهية
إسهامات الفقهاء والأطباء في تطبيق القواعد الفقهية
 
جراحات التجميل ـ محاضرة كلية الطب
جراحات التجميل ـ محاضرة كلية الطبجراحات التجميل ـ محاضرة كلية الطب
جراحات التجميل ـ محاضرة كلية الطب
 
حقوق المريض ـ الحوار الوطني
حقوق المريض ـ الحوار الوطنيحقوق المريض ـ الحوار الوطني
حقوق المريض ـ الحوار الوطني
 
حقوق المريض في الاسلام
حقوق المريض في الاسلامحقوق المريض في الاسلام
حقوق المريض في الاسلام
 
دراسة حالة وتقديمها
دراسة حالة وتقديمهادراسة حالة وتقديمها
دراسة حالة وتقديمها
 
سوء الممارسة الطبية 1
سوء الممارسة الطبية 1سوء الممارسة الطبية 1
سوء الممارسة الطبية 1
 
عرض الأستاذ الدكتور فيصل شاهين
عرض الأستاذ الدكتور فيصل شاهينعرض الأستاذ الدكتور فيصل شاهين
عرض الأستاذ الدكتور فيصل شاهين
 
الدستور الإسلامي للأخلاقيات الطبية
الدستور الإسلامي للأخلاقيات الطبيةالدستور الإسلامي للأخلاقيات الطبية
الدستور الإسلامي للأخلاقيات الطبية
 
مدخل إلى أخلاقيات الطبيب المسلم
مدخل إلى أخلاقيات الطبيب المسلممدخل إلى أخلاقيات الطبيب المسلم
مدخل إلى أخلاقيات الطبيب المسلم
 
مفهوم المشقة بين الطب والشرع ( المنظور الطبي)
مفهوم المشقة بين الطب والشرع ( المنظور الطبي)مفهوم المشقة بين الطب والشرع ( المنظور الطبي)
مفهوم المشقة بين الطب والشرع ( المنظور الطبي)
 
مقاصد الشريعة والقواعد الفقهية ونماذج من تطبيقاتها غياث حسين
مقاصد الشريعة والقواعد الفقهية ونماذج من تطبيقاتها غياث حسينمقاصد الشريعة والقواعد الفقهية ونماذج من تطبيقاتها غياث حسين
مقاصد الشريعة والقواعد الفقهية ونماذج من تطبيقاتها غياث حسين
 
مقدمة إلى مقرر الأخلاقيات الصحية –Tabuk
مقدمة إلى مقرر الأخلاقيات الصحية –Tabukمقدمة إلى مقرر الأخلاقيات الصحية –Tabuk
مقدمة إلى مقرر الأخلاقيات الصحية –Tabuk
 
نظرة الإسلام للصحة والمرض معتمد
نظرة الإسلام للصحة والمرض   معتمدنظرة الإسلام للصحة والمرض   معتمد
نظرة الإسلام للصحة والمرض معتمد
 

الدليل الإرشادي لبناء فرق العمل

  • 1. ÉæKó– .GójQƒ∏a áj’h ‘ …ódh ™e á≤«bO 45 IóŸ ,∫É≤ædG »Hƒ°SÉM ≈∏Y áŸÉµe ƒà∏d â«¡fCG »àdG äÉHÉLE’G πc ≈∏Y â∏°üMh .(¢TÓÑH »æ©j) Ωƒ°SQ ájCG ™aO ¿hO áYÉ°ùdG ´ÉHQCG áKÓK ‹GƒM âeGO Ée ∫GDƒ°ù∏d »YGO Óa .á∏Ä°SC’G πc âJÉe ó≤d .á∏Ä°SCG ájCG ìôWCG ¿CG ¿hO Égô¶àfCG âæc .Iô°VÉM äÉHÉLE’G ⁄É©dG hCG ÊÉãdG QGó°UE’G ≈ª°ùj ɪ«a ¢û«©f Éfô°U .ÉgÉfóàYG »àdG á≤jô£dG ¢ùØæH É«ëf ó©f ⁄ .⁄É©dG øe IójóL áî°ùf ™e πeÉ©àf ¬«ah ,äÉ«ªbôdG ⁄ÉY .ÊÉãdG áë«ë°üdG á∏Ä°SC’G ìôW ádCÉ°ùeh .áë«ë°üdG á∏Ä°SC’G ìô£f ¿CG Éæ«∏Y IójóL äÉHÉLEG ≈≤∏àf »µd ¿CG É¡fƒª°†eh ,ójóL ¿ƒª°†e äGP IOGQEG »gh ,∑ƒ∏°Sh ∞bƒe »g πH - IQÉ¡e Oô› â°ù«d .''?õ‚CG ¿CG ójQCG GPÉe'' :∫GDƒ°ùH ,''?π©aCG ¿CG ójQCG GPÉe'' :∫GDƒ°S ájGóÑdG òæeh ∫óÑà°ùJ GƒfÉc øjôNBG ¢SÉfCG ∫ƒ–h ,Aɪ¶Y IOÉb ¤EG AɪgódG øe ¢SÉfCG ∫ƒ– ô°S ƒg »cƒ∏°ùdG ∞bƒŸG Gòg .Ú∏°TÉah øjô°SÉN ¤EG ,ÚHƒgƒe ó≤a .ÉjQòL ⁄É©dG ∫GƒMCG äÒ¨J ,â∏N kÉeÉY 20 øe Üô≤j Ée òæeh ,äÉeƒ∏©ŸG ô°üY ÆhõH ™e IAÉصdGh äGQÉ¡ŸGh äÉ«∏ª©dGh IQGOE’Gh Iô£«°ùdGh áHÉbôdG ∫ƒM »°VÉŸG ‘ áYÉæ°üdG ô°üY ΩÉb .§«ªæàdGh º¶ædGh ¥ÓWE’G ∫ƒM õcÎj .á∏Ä°SC’G QɶàfG ¿hO äÉHÉLE’G Ëó≤J ∫ƒM Ωƒ≤«a ‹É◊G äÉeƒ∏©ŸG ⁄ÉY ÉeCG QɶàfGh á∏Ä°SCG ìô£d »Øµj âbh óMCG iód ó©j º∏a .¥Éà©f’Gh ádÉÑædGh ÚµªàdGh ájô◊Gh .∂dP ¤EG Éæ≤Ñ°ùà°S É«LƒdƒæµàdG ¿EÉa ,É¡©e É¡JÉHÉLEGh á∏Ä°SC’G ìô£H QOÉÑf ⁄ GPEÉa .áHƒLC’G ,á«fÉÛG á«dhódG äɟɵŸGh á«fƒæ÷G áYô°ùdÉH ÜÉ°üŸG ÉæŸÉY »Øa .ôcòJ IóFÉa IQGOEÓd ó©J ⁄ .º©f IOÉ«bh IQGOEGh õ«Ø– ƒg ¬∏©a ∂æµÁ Ée πc .º¡«∏Y ±Gô°TE’G Iô°TÉÑe hCG OGôaC’G õ«Ø– ∂æµÁ ’ .âfCG ∂JGP ∞°ûàcG'' :(áæeÉãdG IOÉ©dG) ¿Gƒæ©H ÚYƒÑ°SCG πÑb Qó°U …òdG ¬HÉàc ‘ ''‘ƒc øØ«à°S'' ∫ƒ≤j áMhGôŸGh IQõ÷Gh É°ü©dG äÉjô¶f ó¡Y ≈¡àfG ó≤a ''.º¡JGƒ°UCG GƒØ°û൫d øjôNB’G º¡dGh ∂Jƒ°U ∫hC’G QGó°UE’G ó¡Y ≈¡àfGh πH ,ÜGƒLh/∫GDƒ°S hCG (ê .¢S) áÑ©d â¡àfGh .á©LQ ÒZ ¤EG ɪ¡æ«H .¬àeôH ∫hC’G ⁄É©dG hCG É¡LôîJ IõgÉL äÉHÉLEG ∂«ØXƒŸ Ωó≤J ’h ,º¡JGƒ°UCG ¥ÓWEG ≈∏Y øjôNB’G óYÉ°Sh ∂Jƒ°U ≥∏WG …C’ äÉ≤ØædG ‘ ÒaƒàdG ºéM Qƒ°üJ ºK .á©jô°ùdG äÉÑLƒdG πãe ∂àcô°ûd É¡∏°UƒJ hCG áLÓãdG øe øe ÌcCG ÉÄ«°T π©ØJ ’ »àdG πª©dG ¥ôah •ôØŸG ±Gô°TE’Gh á«WGôbhÒÑdG øe ¢ü∏îàJ á°ù°SDƒe .äÉHÉLE’G QɶàfGh á∏Ä°SC’G ìôW áj’ƒd á«fÉÛG á«dhódG áŸÉµŸG ∞«dɵJ ÒaƒJ .∫GDƒ°ùdG ™ª°ùJ ¿CG ¿hO áHÉLE’G ∑Qóà°S ,¿B’G ∫CÉ°ùJ ’ .∂°ùØæH Ö«Œh ∂°ùØf ∫CÉ°ùJ ¿CG »g ádCÉ°ùŸÉa .§«fi ‘ Iô£b ’EG ¢ù«d GójQƒ∏a ÈY - äôe ’ - âKóM ób »¡a .¢ùµ©dG hCG Üô¨dG ¤EG ¥ô°ûdG øe äôe áŸÉµŸG âfÉc GPEG Ée »Ñjɵ°S'' ¬ª°SG èeÉfôHSkype»ªbQ ⁄ÉY ¤EG ¿ƒÑ«éj øeh ¿ƒdCÉ°ùj øe ⁄ÉY ÉfRhÉŒ ó≤a ''. ’EG h ,¿Éæ©dG øjôNBÓdh Éæ°ùØfC’ ≥∏£æ∏a .¿ƒµf ’ hCG ¿ƒµf ¿CG ⁄ÉY ƒgh ,(¿ƒµ«`Ñ`jɵ°S) ¬ª°SG .¿ƒµf ø∏a 22000044 ÈȪª°°ùùjjOO -- ¿¿ƒƒKKÓÓããddGGhh ¢¢SSOOÉÉ°°ùùddGG OOóó``©©ddGG OOóó````©©ddGG ääÉÉ````jjƒƒààfifi kGóZ ¬∏©Øf .. Ωƒ«dG ¬ª∏©àf Ée á`Ÿƒ©dG π``X ‘ IOƒ÷G IQGOEG í```LÉædG ≥jƒ`°ùàdG ôjóe áYÉæ°U ¬Lƒd .. É¡Lh ™«ÑdGh AÓª©dG á¡LGƒe ìÉéæ∏d »°SÉ°SCGh º°SÉM »°üî°ûdG ™``«ÑdG ¬«ÑjEG á≤jôW ≈∏Y IÉ«◊G äGOGõŸG πNOGh º∏à°SGh ™aOGh ™Hh ΰTG âfÎfE’G ÈY ∂d ∫õfG ,‹ ™∏WGh .. ''∂d ∂oMCGh ‹ ∂oM'' äÉYhô°ûª∏d ´ÈJh á«dÉŸG ∂àfɵe ôªãà°SG á«dÉ«N áØ«XƒH RƒØJ ájÒÿG :IÉ«◊G (äGA’) ™e πeÉ©àdG ∫ƒ`Ñb ¤EG ¢†aôdG ∫ƒ– ∞«c :¬æY ´ÉaódG øµÁ ’ ɪY ´ÉaO ™Øæj øjôjóŸG ≈∏Y ¥GóZE’G πg ?ÚªgÉ°ùŸG (π«ªL π≤Y) º∏«a QɵaC’G OÉ°†J ∫ÓN øe ´GóHE’Gh (¢TÉf ¿ƒL) :∞JÉ¡dG ô°üY ájÉ¡f ∫ƒëàJ ÉeóæY íHGôdG øeh ô°SÉÿG øe ?!∞JÉg ¤EG âfÎfE’G áµÑ°T IÉ≤à°ùŸG ájQGOE’G ¢ShQódG 2004 ΩÉY øe 2 ¢U 5 ¢U 4 ¢U 6 ¢U 11 ¢U ¢U21 7 ¢U 8 ¢U ¢U9 ¢U01 3366 OOóó````````````©©ddGG kGóZ ¬∏©Øf .. Ωƒ«dG ¬ª∏©àf Ée §≤a Úcΰûª∏d …Oɪ°üdG º«°ùf ∫GDƒ°ùdG πÑb ÜGƒ÷G∫GDƒ°ùdG πÑb ÜGƒ÷G Delivering the BEST Business Advice to Your Desktop ájõ«∏‚E’Gh á«Hô©dG Úà¨∏dÉH ôaƒàe QGó°UE’G GògThis publication is available in both Arabic and English.
  • 2. äÉéàæŸGh äÉeóÿG ≈∏Y Ö∏£dG OGOõj á°û«©ŸG iƒà°ùe ´ÉØJQG ™e ɪ∏c ,AÓª©dG ≈∏Y ¬eɪàgG »ŸÉ©dG OÉ°üàb’G Ö°U ɪ∏µa ,Ió«÷G á«dÉY äÉéàæŸG ≈∏Y õ«cÎdG Èéj ɪc .äÉcô°ûdG ÚH á°ùaÉæŸG äOGR IójóL á«ŸÉY Ö«dÉ°SCGh º¶f ≥«Ñ£Jh »uæÑJ ≈∏Y äÉ°ù°SDƒŸG IOƒ÷G É¡JQób IOÉjRh äÉéàæŸG √òg èjhôJ É¡fCÉ°T øe ∫ɪYC’G IQGOEG ‘ iƒà°ùŸG ≈∏Y ìÉéædG ÚH á≤«Kh á∏°U OÉéjEG ºàëj ɇ ,á«°ùaÉæàdG á«MÉf øe äÉ«é«JGΰS’G ™°Vhh §«£îàdGh ,á«MÉf øe »ŸÉ©dG .ៃ©∏d á∏eɵàŸG IQGOE’G ≈ª°ùj ɪ«a :iôNCG ៃ©∏d á∏eɵàŸG IQGOEÓd á£N Gô¶f ó«≤©àdG ájÉZ ‘ ¬«dEG QÉ°ûŸG πeɵàdG ∂dP AÉæH á«∏ªY ¿ƒµJ ób Ó°†a ,äÉ«é«JGΰSGh §£N øe ájQGOE’G á«∏ª©dG äÓNóe øjÉÑàd πª©dG øY ºLÉædG ∑ÉÑJQ’Gh Oƒ«≤dG øY øµÁ ∞«µa .á«ŸÉY á«°ùaÉæJ áÄ«H ‘ ø˘˘˘Y Cɢ˘˘˘°ûæ˘˘˘˘J »˘˘˘˘à˘˘˘˘dG äɢ˘˘˘Hƒ˘˘˘˘©˘˘˘˘°üdG ᢢ˘˘¡˘˘˘˘LGƒ˘˘˘˘e øY ìÉ°üaE’G øY ∂FÉcô°T ¢†©H ¢ùYÉ≤J Èà©J ,∫ÉãŸG π«Ñ°S ≈∏©a .º¡££N øe ÉYƒf äÉeƒ∏©ŸG Ö∏W äÉaÉ≤ãdG ¢†©H ᢢ˘˘˘˘dhÉfi ¬˘˘˘˘˘˘fƒ˘˘˘˘˘˘c ø˘˘˘˘˘˘e ÌcCG ᢢ˘˘˘˘≤˘˘˘˘˘˘˘ã˘˘˘˘˘˘˘dG Ω󢢢˘˘˘˘Y §˘˘˘˘£ÿGh AGOC’G º˘˘˘˘«˘˘˘˘«˘˘˘˘≤˘˘˘˘à˘˘˘˘d ᢢ˘˘«˘˘˘˘˘Yƒ˘˘˘˘˘°Vƒ˘˘˘˘˘e .á«∏Ñ≤à°ùŸG ôWÉıG ôjó≤Jh øe É¡«dEG QÉ°ûŸG º««≤àdG á«∏ªY π¡°ùJh óYÉ°ùJ Ió«÷G πª©dG á£N äÉ°ù°SDƒŸG Égô°ûæJ »àdG πª©dG ¥ôa ΩÉ¡e ójó–h í«°VƒJ ∫ÓN Ú°ùëàdG ≈∏Y äÉcô°ûdG ÈŒ »àdG äGô°TDƒŸG ∂dòch ,⁄É©dG ∫ƒM º«∏°ùàd âbh π°†aCGh AÓª©dG AÉ°VQEGh IOƒ÷G äÉjƒà°ùe ™aQh ôªà°ùŸG √òg .É¡«∏Y áHÉLE’Gh É¡MôW Öéj á∏Ä°SCG á©Ñ°ùd kÉ≤ÑW ™FÉ°†ÑdG :»g á∏Ä°SC’G ??GGPPÉÉee ..11??GGPPÉÉŸŸ ..22 ??øøee ..33??øøjjCCGG ..44 ??≈≈ààee ..55??∞∞««cc ..66 ??ººµµHH ..77 :á«ŸÉ©dG äÉcô°û∏d πeɵàŸG IQGOE’G êPƒ‰ á«ŸÉY ácô°T …C’ πeɵàe …QGOEG ìÉéæd ájQhô°V ¬LhCG á©Ñ°S ∑Éæg :»gh É¡LÉ¡àfGh É¡HÉ©«à°SG øjôjóŸGh IOÉ≤dG ≈∏Y :Ò«¨àdG IQGOEG ¿CG øµÁ PEG ,á«ŸÉY ácô°T …CG ΩÉeCG ∫hC’G …óëàdG »g Ò«¨àdG IQGOEG ɪæ«H ,IójóL πªY á£N á©LGôà ácô°ûdG äGQGOEG ióMEG π¨°ûæJ É«∏©dG IQGOE’G á≤aGƒe ºàJ ≈àM áÁó≤dG á£ÿG óªà©J ∫GõJ Ée »g äÓµ°ûŸG ∑GQOEG Öéj Éæg øeh .Iôªà°ùŸG äÉ©LGôŸGh äGQGô≤dG ≈∏Y ácô°ûdG áaÉ≤K ™e ¢VQÉ©àJ »àdG á°SÉ°ù◊G »˘˘MGƒ˘˘˘æ˘˘˘dG ≈˘˘˘∏˘˘˘Y ɢ˘˘¡˘˘˘°Sɢ˘˘µ˘˘˘©˘˘˘fG i󢢢eh ɢ˘˘eƒ˘˘˘ª˘˘˘Y .Égôjƒ£J Öéj »àdG ᣰûfC’Gh :áaô©ŸG IQGOEG äÉ°ù°SDƒŸG ‘ äÉeƒ∏©ŸG IQGOE’ á°ù«FôdG çÓãdG ¬LhC’G πãªàJ É¡«a øjôNB’G ∑Gô°TEGh É¡ª«¶æJh äÉeƒ∏©ŸG AÉ≤à°SG ‘ á«ŸÉ©dG :å«ëH ❂øe hCG ájOÉ°TQE’G ádOC’Gh ÚØXƒŸG øe äÉ`````eƒ∏©ŸG ≈````≤à°ùoJ AÓ˘˘ª˘˘©˘˘dG ä’ɢ˘°üJGh äɢ˘«˘˘∏˘˘˘ª˘˘˘©˘˘˘dGh ᢢ˘£˘˘˘°ûfC’Gh äɢ˘˘LôıG ∫Ó˘˘˘N .ácô°ûdG äÉfÉ«H IóYÉb ‘ áfõıG ❂áLÉMh á°ù°SDƒŸG äÓ«°†Øàd É≤ÑW ∞æ°üJh äÉeƒ∏©ŸG º¶æoJ .πª©dG ❂¿ƒ˘˘˘°Vƒ˘˘˘Ø˘˘˘e º˘˘˘¡˘˘˘fC’ äɢ˘˘eƒ˘˘˘˘∏˘˘˘˘©ŸG ∂∏˘˘˘˘à˘˘˘˘H ÚØ˘˘˘˘XƒŸG ÆÓ˘˘˘˘HEG º˘˘˘˘à˘˘˘˘j .É¡àaô©Ã ¿ƒeõ∏eh É¡eGóîà°SÉH OQGƒe ºgCG ¿EÉa ,É¡JGP óëH á©∏°S âëÑ°UCG É«LƒdƒµàdG ¿CG ™eh ‘ á∏ãªàe »≤ÑJ É¡MÉ‚ ìÉàØeh á°ù°SDƒŸG º¡d ôaƒàj Éeh º¡JGQÉ¡eh ájô°ûÑdG ÉgOQGƒe .äÉeƒ∏©e øe :á«é«JGΰS’G IQGOEG ∂«∏Y á«ŸÉY á°ù°SDƒŸ óFÉ≤c ∑QhO π«©Øàd »˘˘˘é˘˘˘«˘˘˘JGΰS’G Òµ˘˘˘Ø˘˘˘à˘˘˘dG äGQɢ˘˘¡˘˘˘e ô˘˘˘jƒ˘˘˘˘£˘˘˘˘J ºàëj …òdG ôeC’G - á«é«JGΰS’G IQGOEGh áë°VGh §£Nh á«é«JGΰSG ájDhQ OƒLh ≈∏Y õ``````«cÎdG øe óH’ ºK øeh ,ò«Øæà∏d :»g ÒjÉ©e á©HQCG ❂.ácô°û∏d á«dÉŸG ´É°VhC’G QGô≤à°SG ❂.ácô°ûdG äÉéàæeh äÉeóN øY AÓª©dG É°VQ ❂.ácô°û∏d á«∏NGódG ájQGOE’G äÉ«∏ª©dG á«∏YÉa ❂.QɵàH’Gh ´GóHE’G ≈∏Y º¡JQóbh ºgÉ°VQh ÚØXƒŸG Úµ“ :IOƒ÷G IQGOEG äóLh »àdG äÉLÉ«àM’G á«Ñ∏J áëLÉædG IOƒ÷G IQGOEG øª°†J ᫪gCG ∫ƒM »YƒdG ô°ûf »g Éæg óFÉ≤dG áØ«Xh .É¡∏LCG øe IOƒ÷G áØdÉëàe äÉcô°T ¤EG á«ŸÉ©dG ácô°ûdG äCÉ÷ Ée GPEÉa .IOƒ÷G áMGô°üdG êÉ¡àfG øe É¡d óH Óa á°ü°üîàe ≥jƒ°ùJ ä’Échh .áYRƒŸG ácô°ûdGh ΩC’G ácô°ûdG ÚH ábÓ©dG ‘ á«aÉØ°ûdGh á∏eɵdG ¢SÉ«≤d á≤Kƒe äGAGôLEG ádOCGh áææ≤e ÒjÉ©e OƒLh øe óH ’h øe ™jRƒàdGh ≥jƒ°ùà∏d Ö°SÉæŸG â«bƒàdG QÉ«àNG Èà©jh .IOƒ÷G ,IOƒ÷G IQGOEG ¿Éª°†d QÉÑàY’ÉH ÉgòNCG Öéj »àdG ÒjÉ©ŸG ºgCG IOƒL √ÉŒ á«dƒÄ°ùŸÉH Qƒ©°ûdG ≈∏Y πeÉ©dG Gòg ÒKCÉJ øY Ó°†a ¤EG áaÉ°VEG ,IOƒ÷G IQGOEG ìÉ‚ ‘ ådÉãdG πeÉ©dG ÉeCG .á©∏°ùdG πM É¡bô¨à°ùj »àdG á«æeõdG IóŸG ‘ πãªà«a ,â«bƒàdGh »YƒdG áaÉ°ùŸG âdÉW ɪ∏c á∏µ°ûŸG πM Ióe ∫ƒ£J PEG .äÓµ°ûŸG .äÓµ°ûŸG ∂∏J πëH πé©J ∫É°üJG äGƒæb OƒLh ºàëj ɇ ,á¨∏dG âØ∏àNGh :ä’É°üJ’G IQGOEG Ée πµH ÚaQÉY ÚdƒÄ°ùŸGh Ú∏eÉ©dG ™«ªL AÉ≤HEG á«∏ªY Qò©àJ ób hCG áªFÉ≤dG ᣰûfC’Gh çGóMC’G á©HÉàeh ,á°ù°SDƒŸG πNGO …ôéj ácô°ûdG ºéM ºî°†J πX ‘ Ö©°U ôeCG Gògh ,É¡àeÉbEG ™eõŸG äÉaÉ≤ãdG ±ÓàNG πeGƒY ¿C’ ∂dPh .⁄É©dG ÈY É¡Yhôa QÉ°ûàfGh ‘ IOƒ÷G IQGOEGá`Ÿƒ©dG π``X ''á«∏©a á«ŸÉY IOƒL äGP á«cÓ¡à°SG äÉéàæe ácô°T π°†aCG ¿ƒµf ¿CG »g ÉæàdÉ°SQ'' ∞«dƒŸÉH - â«÷ƒc ácô°ûd …ò«ØæàdG ôjóŸGh ¢ù«FôdG - ∑QÉe øHhQ 2 BUSINESS DDIGEST 22000044 ÈȪª°°ùùjjOO-- ……QQGGOOEE’’GG QQÉÉààııGG
  • 3. ❂.''∂°ùØf ™e ¥ó°üJ ¿CG ´hQC’Gh ,¢SÉædG ™e ¥ó°üJ ¿CG ™FGQ'' …Oɪ°üdG º°ùf ❂GóMGh âæc GPEG .ɪ«¶Y hCG ÉØ∏àflh ’hCG ¿ƒµJ ¿CG ∂«∏Y'' .''ìÉéædG ∂aOÉ°üj ób ,A’Dƒg øe Úd ÉàjQƒd ❂,áª≤dG ≈∏Y ™HÎJh »≤JÎd ájÉصdG ¬«a Éà ÉXƒ¶fi âæc GPEG'' ¿ƒdhÉëjh ºgQhO ¿hô¶àæj øe ™aQ øY ’ƒÄ°ùe øµà∏a .''Oƒ©°üdG »°ù«Ñ°S ÚØ«c ❂øe .¿hòNCÉj øeh ¿ƒ£©j øe :ô°ûÑdG øe ¿ÉYƒf ∑Éæg'' ìÉJôJ ¿ƒ£©j øeh .á«gÉaôdÉH ¿ƒª©æjh ÌcCG ¿ƒ∏cCÉj ¿hòNCÉj .''ÇOÉ¡dG ΩƒædÉH ¿ƒª©æjh ºgôFɪ°V ¢SÉeƒJ ƒdQÉe ❂¢ù«dh …CGôdG áHÓ°Uh OÉæ©dG ƒg ¬æY ∫RÉæàdG Öéj Ée ¿EG'' ≈°übCG ∫òÑH ∂«∏Y .Ö©°U ôeCG Gògh ,ó÷Gh OÉ¡àL’G π«°UÉØàdG πc ‘ ∂°ùØf ô°û– ¿CG ¿hO ,QGôªà°SÉHh ∑Oƒ¡L .''∑Gƒg ≈∏Y QƒeC’G πc »JCÉJ ¿CG ≈∏Y ô°üJh ¿GQGƒ°ùjEG çÉæcEG ❂ÒZ IQƒ°üH ájOÉ©dG ∂eÉ¡Ã Ωƒ≤J ÉeóæY ⁄É©dG √ÉÑàfG âØ∏à°S'' .''ájOÉY ôaQÉc ø£æ°TGh êQƒL ❂⪰üH Gó«©H óbôj Ée iôf ¿CG √É«◊G ≈a ÉædɪYCG ≈ª°SCG ¢ù«d'' .''샰Vh πµH ÉæjójCG ÚH ™≤j Ée ôéæf ¿CG πH ,¿ƒµ°Sh π«dQÉc ¢SÉeƒJ ❂AGQh »©°ùdGh OhóM ÓH ÒµØàdGh ´GóHE’G ≈∏Y ∂JQó≤H ≥K'' ⁄É©dG ≈∏Y ÉëàØæeh Éfôe øc .¬«dEG GƒÑ°üJ âæc Ée πc ∂eÉjCG ÌcCG Gòg ¿ƒµj ó≤a .ójóL πc πÑ≤àd Gó©à°ùeh .''ÉYGóHEGh AÉNQh á£ÑZ ôcÉH ¿GhOh ¿ÉehQ ÉjÉfÉ°S ❂.''ΩGƒYC’Gh º°SGƒŸGh ΩÉjC’G ™e Ò¨àJ ,ájƒ«M á«∏ªY ¿RGƒàdG'' ¿Éª∏«°S πjÒ°T ❂‘ §«°ùH Ò«¨J .äGÒ¨àdG ô¨°UCG øe »JCÉJ ä’ƒëàdG º¶YCG'' .''∂∏Ñ≤à°ùe π«µ°ûJ ó«©jh ∂ŸÉY Ò¨j ¿CG øµÁ ∂cƒ∏°S GôHhCG ❂øe §≤a ±ÉîJ ¿CG ∂«∏Y ,A»£ÑdG Ò¨àdG øe GóHCG ∞îJ ’'' .''∑GôM ÓH ±ƒbƒdG »æ«°U πãe ❂øµd ,ójóL øe AóÑdGh »°VÉŸG ¤EG IOƒ©dG óMCG ™«£à°ùj ’'' .''IójóL ájÉ¡f ™æ°üjh ¿B’G øe CGóÑj ¿CG óMGh πc ™«£à°ùj ∫ƒ¡› Qó°üe ❂.AÉæØdGh π°ûØdG ¤EG …ODƒj AÉ«°TC’G ‘ ≥«bóàdGh ¢ü«ëªàdG'' øeh .ôWÉîJ ’CG »g IôWÉfl ÈcG ¿C’ IôWÉıG øe óH ’ øeh ,A»°T …CG »æéj ’h A»°T …CG π©Øj ’ A»°ûH ôWÉîj ’ ≈°TÉëàj ób .kÉÄ«°T ihÉ°ùj ’ ºK ’h º∏©àj ’ ¬æµd ,IÉfÉ©ŸGh ⁄C’G ’h Qƒ˘˘˘˘£˘˘˘˘à˘˘˘˘j ’h Ò¨˘˘˘˘à˘˘˘˘˘j ’h ô˘˘˘˘˘©˘˘˘˘˘°ûj ’h ô©°ûj ’h º∏©àj ’ øeh .Öëj .''¢û«©j ’ ,Öëj É«∏Lɵ°SƒH ƒ«d 3BUSINESS DDIGEST 22000044 ÈȪª°°ùùjjOO-- ……QQGGOOEE’’GG QQÉÉààııGG ä’ƒ`````≤e Öéj ≥∏£æŸG Gòg øe .áHƒ©°U ∫É°üJ’G äÉ«∏ªY ójõJ äɨ∏dGh äÉYɪàLG ó≤Yh ∫É°üJ’G á«∏ª©d áHƒàµeh ᫪°SQ á£N ΩGóîà°SG Ö«dÉ°SCGh Êhε«dE’G ójÈdG ΩGóîà°SG øY Ó°†a ,ájQhO äGAÉ≤dh .ä’É°üJ’G IQGOEG π«©ØJ ‘ …ôNCG ¢Uɢ˘˘˘˘N º˘˘˘˘˘°ùb :Úª˘˘˘˘˘°ùb ¤EG ä’ɢ˘˘˘˘°üJ’G ᢢ˘˘˘˘£˘˘˘˘˘˘N º˘˘˘˘˘˘«˘˘˘˘˘˘°ù≤˘˘˘˘˘˘J ø˘˘˘˘˘˘µÁh ºàjh ,á«LQÉÿG ä’É°üJ’ÉH ¢UÉN ÊÉãdGh á«∏NGódG ä’É°üJ’ÉH ´Gƒ˘˘˘˘fCG ø˘˘˘˘e ´ƒ˘˘˘˘f π˘˘˘˘c ìô˘˘˘˘˘°Th Ωɢ˘˘˘˘¶˘˘˘˘˘à˘˘˘˘˘fɢ˘˘˘˘H Úª˘˘˘˘˘°ù≤˘˘˘˘˘dG ø˘˘˘˘˘jò˘˘˘˘˘g åjó– É¡æY ádƒÄ°ùŸG äÉ¡÷Gh ÉgQGôµJ ä’ó©eh ÉgôJGƒJh ä’É°üJ’G .É¡¶ØM πFÉ°Sh h É¡©jRƒJ Ö«dÉ°SCGh ∂∏J ´GƒfCG í°VƒJ §£N ™°Vh Öéj :äÉYɪàL’G ó≤Y ádÉM ‘ ô°†fi áHÉàc øY ∫ƒÄ°ùŸGh Égó«YGƒeh Égó≤Y øcÉeCGh äÉYɪàL’G .ôeC’G ¬ª¡j øŸ É¡dÉ°SQEG hCG ô°VÉÙG √òg ™jRƒJ á«Ø«ch ´ÉªàL’G ¬aGógCG øª°†àj ´ÉªàL’G πÑb ܃àµe ∫ɪYCG ∫hóL ™jRƒJ ºàj ɪc Èà©jh .É¡à°ûbÉæŸ OGóYE’Gh áeÉ¡dG •É≤ædG ≈∏Y õ«cÎdG π«¡°ùàd Aƒ°S ‘Óàd É«°SÉ°SCG äÉYɪàL’G ô°VÉÙ ≥«bódGh ™jô°ùdG OGóYE’G äÉYɪàL’G ‘ äÉfÉ«ÑdG ¢VôY πFÉ°Sh ΩGóîà°SG Öéj ɪc .º¡ØdG ±ô£dG á¨d ±ôW πc π¡éj ɪæ«H ¬Lƒd É¡Lh ÉgDhÉ°†YCG »≤à∏j »àdG .ôNB’G :ôWÉıG IQGOEG øjôjóŸG ¢†©H ¢VGÎa’ Gô¶f á«ŸÉ©dG äÉ°ù°SDƒŸG ‘ ôWÉıG ºbÉØàJ ÉÃQ - ôNBG ´ôa ‘ º¡FGô¶f ¿CG ácô°ûdG ´hôa óMCG ‘ ÚØXƒŸG hCG ¢ùØf AGOCG ¿ƒ©«£à°ùj - á«°VQC’G IôµdG øe ôNB’G ±ô£dG ‘ ¿ƒµj Ö©∏j ∂dòd .É°†jCG ܃∏°SC’G ¢ùØæHh ¬H ¿ƒeƒ≤j …òdG πª©dG ∂∏J IQGOE’ §«£îàdGh ºgÉØàdG ‘ ÉeÉg GQhO ∫É©ØdG π°UGƒàdG πãe πª©dG ≥jôa Iô£«°S øY áLQÉÿGh á«LQÉÿG πeGƒ©dGh ôWÉıG .äÓª©dG QÉ©°SCG hCG ¢ù≤£dG äÉÑ∏≤J :á©HÉàŸG IQGOEG πÑb øe ∫ɪYC’G ¢†©H ò«ØæJ ≈∏Y ácô°ûdG óbÉ©àJ ¿CG π°†aC’G øe ¿CG ≈∏Y ,¬«a πª©J …òdG ó∏ÑdG ¢ùØf ‘ øWÉÑdG øe hCG ådÉK ±ôW É¡dɪYCG πc ácô°ûdG òØæJ ¿CG Öéj ’h .¿ƒfÉ≤dG QÉWEG ‘ ∂dP ºàj »NƒJ Öéjh .IOƒ÷ÉH ≥∏©àJ ÜÉÑ°SC’ hCG á«æa ÜÉÑ°SC’ ’EG É¡°ùØæH äɢ˘Yhô˘˘˘°ûe ¢†©˘˘˘H ¿ƒ˘˘˘dƒ˘˘˘à˘˘˘jh ¿h󢢢¡˘˘˘©˘˘˘à˘˘˘j ø˘˘˘jò˘˘˘dG AÓ˘˘˘cƒ˘˘˘dG ø˘˘˘e Qò◊G ¢†©Ñd Ú«∏©ØdG øjOQƒª∏d ∫ƒ°UƒdG ÉfÉ«MCG Qò©àj PEG , á°ù°SDƒŸG .ôNBG ¤EG ó¡©àe øeh ,ôNBG ¤EG ∫hÉ≤e øe ô“ É¡fC’ ,äÉeóÿG QÉ«àNG ≈∏Y á£∏°S hCG ÒKCÉJ É¡d ¿Éc GPEG Ée áaô©e á°ù°SDƒŸG ≈∏©a iƒà°ùŸG ≈∏Y ᫪°SôdG äÓ£©dG ó«YGƒe ±ô©J ¿CG Öéjh ,É¡FÓch .™FÉ°†ÑdG º«∏°ùJ ó«YGƒe ≈∏Y ÉgÒKCÉJ ióeh »ŸÉ©dG ¿CG Öéj á«ŸÉY á°ù°SDƒŸ ÉëLÉf Gôjóe ¿ƒµJ »µd ,QÉ°üàNÉH »àdG äÉjɨdGh º«≤dGh äÉaÉ≤ãdG áaÉc ™e πeÉ©àJh πÑ≤àJh ÖYƒà°ùJ ´ƒ˘˘æ˘˘Jh ɢ˘¡˘˘Hhô˘˘°V ±Ó˘˘à˘˘˘NG ≈˘˘˘∏˘˘˘Y ∂à˘˘˘°ù°SDƒ˘˘˘e ´hô˘˘˘a ᢢ˘aɢ˘˘c ɢ˘˘gɢ˘˘fɢ˘˘Ñ˘˘˘à˘˘˘J πª©dGh á«dÉ©ØdG IOÉjõd ܃∏£e á«°SÉ°SC’G óYGƒ≤dG º¡Øa ,É¡dɵ°TCG .ájóLh ìÉéæH By H. James Harrington and Frank Voehl Quality Digest Magazine www.qualitydigest.com Quality Digest Magazine
  • 4. ácô°Th ¿ÓYEÓd ᫵jôeC’G á«©ª÷G É¡JóYCG ácΰûe á°SGQO √òg π©÷ ¥ôW ¢ùªN ìÎ≤Jh ,ájQÉ°ûà°S’G ''¿ƒà∏«eÉg ¿’BG RƒH'' .á«dÉ©a ÌcCG ≥jƒ°ùàdG çQƒf'' á©eÉL ‘ »ŸÉ©dG ≥jƒ°ùàdG PÉà°SCG (ô∏Jƒc Ö«∏«a) iôj AÉ°SDhQ øe áªFGO ÉWƒ¨°V ¬LGƒJ ≥jƒ°ùàdG äÉcô°T ¿CG ,''¿Î°ùjh äGQGOEG AGOCG øY ¿ƒ°Vôj Ée GQOÉf øjòdG Újò«ØæàdG äÉcô°ûdG .º¡JÉ°ù°SDƒe ‘ ≥jƒ°ùàdG ÉàdƒJ ¿Éà∏dG ¿Éà°ù°SDƒŸG âeÉb äÉ°VGÎa’G √òg ábO iôëàf »µdh ≥jƒ°ùàdG ¿Éc GPEG Ée ójóëàd çÉëHCGh äGAÉ°ü≤à°SÉH á°SGQódG √òg AÉ°SDhôdG øe »∏©a ΩɪàgÉH ≈¶– »àdG ájQGOE’G ᣰûfC’G øe Qƒ°üb ÜÉÑ°SCG ójóëàdh ,äÉcô°û∏d Újò«ØæàdG π°†aCG ±É°ûàcG øY Ó°†a ,≥jƒ°ùàdG Oƒ¡L .É«≤jƒ°ùJ âë‚ »àdG äÉ°ù°SDƒŸG äÉ°SQɇ ÌcCG øe ≥jƒ°ùàdG áØ«Xh ¿CG ∂°T ’ ɇ ∂dP ™eh ;ô°UÉ©ŸG ÉæŸÉY ‘ ᫪gCG ∞FÉXƒdG ᫪æJ øY ¿ƒdƒÄ°ùŸGh ≥jƒ°ùàdG hôjóe ¬LGƒj è˘˘˘Fɢ˘˘à˘˘˘æ˘˘˘H Aɢ˘˘≤˘˘˘JQÓ˘˘˘d ᢢ˘ª˘˘˘L ÖYɢ˘˘°üe ∫ɢ˘˘˘ª˘˘˘˘YC’G º¡ØFÉXƒH ®ÉØàMÓdh ,á«MÉf øe º¡JGQGOEG .iôNCG á«MÉf øe ⁄ÉY ‘ É¡¶MÓf »àdG äÉbQÉØŸG RôHCG øe øe % 75 øe ÌcCG OÉ≤àYG »g ≥jƒ°ùàdG ≥jƒ°ùàdG ᫪gCG ¿CG Úbƒ°ùŸG ÒZh Úbƒ°ùŸG ¢ùªÿG äGƒæ°ùdG ∫ÓN ÒÑc πµ°ûH äOGR ób ôjóŸG IóæLCG ¿CG ó‚ ∂dP ™eh ,á«°VÉŸG ᢢ˘˘cô˘˘˘˘°ûdG ‘ ∫hC’G ∫ƒ˘˘˘˘Ä˘˘˘˘˘°ùŸG hCG …ò˘˘˘˘˘«˘˘˘˘˘Ø˘˘˘˘˘æ˘˘˘˘˘à˘˘˘˘˘dG ‘ ≥˘˘˘˘jƒ˘˘˘˘°ùà˘˘˘˘dG ô˘˘˘˘j󢢢˘e I󢢢˘æ˘˘˘˘LCG ø˘˘˘˘Y ∞˘˘˘˘∏˘˘˘˘à˘˘˘˘î˘˘˘˘˘J hCG …ò«ØæàdG ôjóŸG ó‚ ÉæfCG ≈æ©Ã .¬à°ù°SDƒe ∫hC’G óéæa ,ôNBG OGh ‘ ≥jƒ°ùàdG ôjóeh ,OGh ‘ ΩÉ©dG ôjóŸG ÚH ΩÉé°ùf’G ÜÉ«Z ºZQ ,π°†aCG èFÉàf ≥«≤ëàH ÊÉãdG ÖdÉ£j .Úaô£dG :äÉ≤ØædG á¶gÉH äGÒ¨àeh äÉgÉŒG äÉeƒ∏©ŸG á«aÉØ°Th âfÎfE’Gh á«fhεdE’G IQÉéàdGh ៃ©dG äOCG èjhÎdG Ö«dÉ°SCG ´ƒæJh ¥Gƒ°SC’G Ö∏≤J áYô°Sh äÉéàæŸG IÌch äGô°TDƒÃ DƒÑæàdG áHƒ©°U øe äOGR áeQÉY ≈°Vƒa ¤EG ¿ÓYE’Gh .ÉeƒªY ¬dGƒMCGh ¥ƒ°ùdG å«M ,≈°VƒØdÉH GôKCÉJ äÉYÉ£≤dG ÌcCG øe ≥jƒ°ùàdG ¿ƒµj Ée GÒãc º¡JÓ«°†ØJ ´ƒæàJh ,Iójó÷G äÉéàæŸG ≈∏Y AÓª©dG Ö∏W OGOõj º¡d Ωó≤J ¿CG º¡æe áëjô°T πc ™bƒààa º¡JÉLÉ«àMG Ò¨àJh πc äÉLÉ«àMG Qób ≈∏Y á∏°üØe äÉeóNh äÉéàæe äÉcô°ûdG ÉeóæY Úbƒ°ùŸG ≈∏Y •ƒ¨°†dG OGOõJ Gòµgh .IóM ≈∏Y π«ªY ΩóY ™e ,¥GhPC’G »Ø∏àfl AÓª©dG äÉÑZQ á«Ñ∏J ≈∏Y ¿ƒ≤HÉ°ùàj øe á浇 íFGô°T ÈcCG ¢UÉæàbGh ádƒ≤©e íHQ ¢ûeGƒ¡H §jôØàdG ≥ah äÉLôfl π°†aCG ≥«≤–h ,¥Gƒ°SC’G :á«dÉàdG äÉ«£©ŸG ❂…òdGh πeÉ°ûdG ≥jƒ°ùàdG ô°üY ‘ ᢢ˘˘dɢ˘˘˘°Sô˘˘˘˘dG ¢ùØ˘˘˘˘æ˘˘˘˘H ¢Sɢ˘˘˘æ˘˘˘˘˘dG π˘˘˘˘˘µ˘˘˘˘˘d ¬˘˘˘˘˘Lƒ˘˘˘˘˘à˘˘˘˘˘j ≈∏Y ∞bƒàj »≤jƒ°ùàdG ìÉéædG ¿Éc ,èàæŸG ¢ùØfh á«≤jƒ°ùàdG á«MÉf øe Ö∏£dG ´ÉØJQGh ,á«MÉf øe ájQÉéàdG áeÓ©dG Iô¡°T ‘ øªµJ á«≤«≤◊G ᪫≤dG ¿EÉa ΩÉjC’G √òg ‘ ÉeCG .iôNCG äÉ¡LGhh AGô°ûdG äÉ«∏ªY π«¡°ùJh 𫪩∏d ∫ƒ°UƒdG ádƒ¡°S º¶f hCG CRM äÉ≤«Ñ£J ∫ÓN øe ≥jƒ°ùàdG äÉ«›ôHh ≥«Ñ£àdG .AÓª©dG äÉbÓY IQGOEG ❂á∏«°Sƒc äÉfÓYE’G øe ≥jƒ°ùàdG ΩɪàgG Qƒfi ∫ƒ– ɪc ìÉHQCG ≥«≤ëàd É¡àfɵe õjõ©Jh ájQÉéàdG áeÓ©∏d ájÉYó∏d ¿CG øµÁ á∏ªàfih á浇 á∏«°Sh …CG ¤EG ,ó«©ÑdG ióŸG ≈∏Y .Ò°ü≤dG ióŸG ≈∏Y ´ô°SCG ÉMÉHQCGh á©jô°S äÉ©«Ñe ≥≤– ❂äÉéàæe Ωó≤J âfÉc »àdG ≥jƒ°ùàdGh ™«ÑdG Oƒ¡L âdƒ– áeóN ¤EG ,™«ª÷G Ö°SÉæàd á¡HÉ°ûàeh áeÉY èàæe πc π«°üØJh IOôØæe áØ°üH π«ªY πc ᪫b áaÉ°VEGh π«ªY πc êÉ«àMG Qób ≈∏Y .á°UÉÿGh áeÉ©∏d á°UÉN ≥jƒ°ùàdG ‘ Ò°ü≤àdG ¬LhCG ᢢ˘£˘˘˘«ÙG ô˘˘˘WÉıG äOGR ,ᢢ˘Ø˘˘˘˘dɢ˘˘˘°ùdG Üɢ˘˘˘Ñ˘˘˘˘°SCÓ˘˘˘˘d å«˘˘M ,…ò˘˘«˘˘Ø˘˘æ˘˘à˘˘dG ≥˘˘jƒ˘˘°ùà˘˘dG ô˘˘˘j󢢢e ᢢ˘Ø˘˘˘«˘˘˘Xƒ˘˘˘H ᢢ˘˘¡˘˘˘˘LGƒ˘˘˘˘˘e ‘ ø˘˘˘˘˘jô˘˘˘˘˘jóŸG A’Dƒ˘˘˘˘˘g π˘˘˘˘˘°ûa …ODƒ˘˘˘˘˘j IOÉYEG äÉ«∏ªY ºbÉØJh IójGõàŸG AÓª©dG äÉ©bƒJ ÚH ≠dÉH ¢VQÉ©J ¤EG ≥jƒ°ùàdG IQGOEG á∏µ«g »àdG ∫ƒ∏◊Gh á«MÉf øe á°ù°SDƒŸG äÉLÉ«àMG »Øa .iôNCG á«MÉf øe ≥jƒ°ùàdG ´É£b É¡eó≤j hóÑj ôªà°ùŸG Ò¨àdGh ó«≤©àdG É¡Hƒ°ûj áÄ«H ô˘˘˘˘jóà CG󢢢˘Ñ˘˘˘˘J »˘˘˘˘à˘˘˘˘dG ᢢ˘˘˘Zô˘˘˘˘˘ØŸG ᢢ˘˘˘≤˘˘˘˘˘∏◊ɢ˘˘˘˘c ô˘˘˘˘˘eC’G ∂«gÉf :É°†jCG ¬H »¡àæJh …ò«ØæàdG ≥jƒ°ùàdG ‘ ähÉØJh äÉjô¨e øe ¬d ¢Vô©àj ɪY IOɢ˘˘˘YEG ä’hÉfi ø˘˘˘˘e 󢢢˘jõŸG ™˘˘˘˘e äɢ˘˘˘©˘˘˘˘˘bƒ˘˘˘˘˘à˘˘˘˘˘dG ,π°ûa ≥jƒ°ùàdG ôjóe ¿CG …ò«ØæàdG ôjóŸG iôj Úëa .á∏µ«¡dG ôjóe π°ûØ«a ,¬d πjóH øY åëÑdÉH CGóÑjh Gòg ¬∏°ûa ócDƒj .Gòµgh …ò«ØæàdG ôjóŸG Ö©∏Ÿ IôµdG Oƒ©Jh ,π©ØdÉH ≥jƒ°ùàdG íLÉædG ≥jƒ°ùàdG ôjóe ÉfóLh ≥jƒ°ùàdG …ôjóe ™e ÉgÉæjôLCG »àdG äÓHÉ≤ŸG QÉWEG ‘ øe É°SÉ°SCG ™ÑæJ iȵdG äÉcô°ûdG É¡©ÑàJ »àdG äÉ°SQɪŸG π°†aCG ™e ≥jƒ°ùàdG ôjóe IóæLCG ΩÉé°ùfGh á«≤jƒ°ùàdG §£ÿG ≥aGƒJ :»∏j ɪc ∂dPh ,ácô°û∏d …ò«ØæàdG ¢ù«FôdG ∫ɪYCG ∫hóL áKÓK π°†aCG QÉ«àNG Öéj ,É«∏©dG IQGOE’G QhóH ≥∏©àj ɪ«a .1 ™e ΩAÓàj Éà …ò«ØæàdG ≥jƒ°ùàdG ôjóe Ö°üæŸ Úë°Tôe í∏°üj ’ ób Ée ácô°ûd í∏°üj øªa ,á°ù°SDƒŸG äÉLÉ«àMG .iôNCG ácô°ûd ™e ''≥jƒ°ùàdG ó≤Y'' ≈ª°ùj Ée ≈∏Y ájGóÑdG øe ¥ÉØJ’G .2 AÉæH ≥jƒ°ùàdG á«∏ªY Ωó≤J ¢SÉ«bh ácô°û∏d …ò«ØæàdG ¢ù«FôdG ádÉ©a á∏«°Sh ó≤©dG Gòg Èà©j å«M ¬dƒM ºgÉØàdG ” Ée ≈∏Y Ée πª°ûJ »àdGh ,äGQGô≤dG PÉîJG ≥Mh äÉ«MÓ°U ójóëàd :»∏j ❂:∫ɪYC’G ∫hóL≥jƒ°ùàdG ±GógCG ÜQÉ°†J ΩóY ¿Éª°†d 4 BUSINESS DDIGEST 22000044 ÈȪª°°ùùjjOO-- ……QQGGOOEE’’GG QQÉÉààııGG ```°ùàdG ôjóe áYÉæ°Uí```LÉædG ≥jƒ`` èæÑJ hQófCG h …Qóf’ OQGhOEG h …ójÉg ∫hÉH :º∏≤H
  • 5. »àdG ájQÉéàdG áeÓ©∏d èjhÎdG hCG ôjƒ£àdG á«é«JGΰSG ™e ±GógC’G ∂∏J óëàJ ¿CG Öéj PEG ,…ò«ØæàdG ¢ù«FôdG É¡©°†j .á«é«JGΰS’G √òg ™e ❂:QƒeC’G ΩÉeõH ∑É°ùeE’Gób'' :≥jƒ°ùàdG …ôjóe óMCG ∫ƒ≤j πc ≈∏Y ÒKCÉàdGh ‘ ºµëàdG ≥jƒ°ùàdG ôjóe ™«£à°ùj ’ ™jRƒàdG øcÉeCGh ô©°ùdGh èàæŸG :»≤jƒ°ùàdG èjõŸG) ô°UÉæY ô°UÉæ©dG ‘ ¬jCGQ òNDƒj ¿CG Öéj ∂dP ™eh (¿ÓYE’Gh ''.á©HQC’G ❂:äÉLôıGh èFÉàædG‘ ÚbƒeôŸG Úbƒ°ùŸG óMCG ∫Éb Újò«ØæàdG ≥jƒ°ùàdG …ôjóe º¶©e ¬LGƒj'' :á«dÉe á°ù°SDƒe Ó°†a ,º¡æe ܃∏£e ƒg Ée 샰Vh Ωó©d Gô¶f äÓµ°ûe ''Újò«ØæàdG AÉ°SDhôdG È°U OÉØf øY ❂:ájDhôdG 샰VhÖéj'' :iôNCG á°ù°SDƒe …ôjóe óMCG ∫ƒ≤j ’ »àdG äÉcô°ûdG πNGO ≥jƒ°ùàdG ≥jƒ°ùàd á∏«°Sh øY åëÑdG .''≥jƒ°ùàdÉH ºà¡J ô˘˘jó˘˘e QhO ¿ƒ˘˘µ˘˘à˘˘j :ᢢ«˘˘∏˘˘NGó˘˘dG äɢ˘˘bÓ˘˘˘©˘˘˘dGh §˘˘˘HGhô˘˘˘dG ᢢ˘«˘˘˘ª˘˘˘æ˘˘˘J .3 .ÒKCÉàdGh ºµëàdG øe ¿RGƒJh èjõe øe …ò«ØæàdG ≥jƒ°ùàdG Écΰûe Èà©j Éeh ≥jƒ°ùàdG ôjóe ¢üîj Ée ójó– Öéj ó©H øY ¬«a ÒKCÉàdG ¬æµÁ Éeh ,iôNCG äGQGOEG ÚHh ¬æ«H .Iô°TÉÑe ÒZ ¥ô£Hh õ«ªàe πjƒ“h äÉ«fɵeEG ≈∏Y ∫ƒ°ü◊Gh ≥jƒ°ùàdÉH Ωɪàg’G .4 PƒØf øe ¬d Éeh ≥jƒ°ùàdG ᫪gCG ∑QóJ á°ù°SDƒŸG πc π©éj ôjóŸG iód ΩɪàgG øe ¬H ≈¶ëj Éeh ,ºYO øe √É≤∏àj Éeh .…ò«ØæàdG áÑZQh áYÉé°ûd ≥jƒ°ùàdG êÉàëj .ôWÉ°ûdG ƒg ôWÉîj …òdG .5 IQó≤e Ö∏£àj ɪc ,AGƒ°S óM ≈∏Y IôWÉıG ™e ΩÉé°ùfGh ,á«MÉf øe IôµàÑŸGh ᪫¶©dG QɵaC’G ÚH áfRGƒŸG ≈∏Y á«MÉf øe ‹ÉŸG ¿RGƒàdGh QGô≤à°S’G øª°†J »àdG QɵaC’Gh .iôNCG ôjƒ£Jh äÉYhô°ûe AÉæH »g ≥jƒ°ùàdG ᪡e ¿EÉa ≥∏£æŸG Gòg øe äÉéàæà ɡÄ∏eh áZQÉØdG äÉMÉ°ùŸGh ¢UôØdG øY åëÑdGh ∫ɪYCG IQGOEG ÚH π°Uh á≤∏ëc πª©dG øY Ó°†a ,Iõ«ªàe äÉeóNh ™ÑæJ ’ ±É£ŸG ájÉ¡f ‘ øµdh .ôjƒ£àdGh åëÑdG IQGOEGh äÉ©«ÑŸG IOÉ«b ≈∏Y ¬JQób øe ’EG …ò«ØæàdG ≥jƒ°ùàdG ôjóe á«bGó°üe ,á°ù°SDƒª∏d …ò«ØæàdG ¢ù«FôdG ±GógCG É≤≤fi ,ìÉéædG ƒëf ¬≤jôa ÚH ΩÉé°ùf’G çóëj å«ëH ,É©e ɪ¡dɪYCG ∫hóL ÚH ÉfRGƒeh .á«eƒ«dG ɪ¡JGQGôb ÚHh ÚæK’G §£Nh äÉ«é«JGΰSG ‘ √Qó¡f …òdG ∫ÉŸGh âbƒdG ôaƒJ »¡a .É«LƒdƒæµàdG Öëf Éæ∏c É¡«a ôØe ’ äÉbhCG ∑Éæg øµdh .äÉeƒ∏©ŸG π≤fh øë°ûdGh ôØ°ùdG …òdG ôeC’G - ¬Lƒd É¡Lh 𫪩dG á∏HÉ≤e øe :á«dÉàdG óFGƒØdÉH Oƒ©j ❂ɢ˘eó˘˘æ˘˘Y ᢢ≤˘˘«˘˘bO π˘˘«˘˘°Uɢ˘Ø˘˘J ≈˘˘∏˘˘Y ∫ƒ˘˘˘°ü◊G ¬Ø©°Vh ¬Jƒb •É≤f iôJh 𫪩dG ™ª°ùJ øY ÒÑ©àdG ∂d ≈æ°ùàj ɪc .™bGƒdG ≈∏Y 𫪩dÉH ∂à≤Kh ∂°ùØæH ∂à≤Kh ∂°SɪM á°Uôa 𫪩∏d ìÉàJ á∏HÉ≤ŸG AÉæKCGh .É°†jCG øµj ⁄ ôeCG ƒgh ,á∏Ä°SC’G øe ójõŸG ìôW ∞JÉ¡dG ÈY Ωɪàg’Gh áaÉãµdG ¢ùØæH ºàj .¢ùcÉØdGh ÊhεdE’G ójÈdGh ❂»Øa ,∂æY áë°VGh Iôµa 𫪩dG AÉ£YEG º¡fEÉa ,∂H Oó÷G ∂FÓªY áaô©e ΩóY ádÉM øe ±Éîj ¿CG 𫪩dG ≥M øªa .áHƒ∏£ŸG á≤ãdG ∑ƒëæÁ ød .É¡Hôéj ⁄ á°ù°SDƒe ™eh ¬aô©j ’ ¢üî°T ™e πeÉ©àdG ❂∂æµÁ :á«°ù«FôdG ÉgQOÉ°üe øe äÉeƒ∏©ŸG ≈∏Y ∫ƒ°ü◊G äÉ«fɵeEGh ¬∏ªY ºéM øY π«°UÉØJ áaô©e 𫪩dG IQÉjR AÉæKCG á«fɵeEG ¤EG áaÉ°VE’ÉH ,á«eƒ«dG ᣰûfC’G øY Ó°†a √ƒ‰ á°ù°SDƒŸG ¢ùØf ≈a øjôNBG ÚØXƒe á∏HÉ≤e .IójóL äÉ≤Ø°üH ∑hOhõj ¿CG øµÁ ❂:𫪩dG ÚHh ∂æ«H õLGƒ◊G ádGREG ∂∏˘˘˘˘˘«˘˘˘˘˘ª˘˘˘˘˘Y Iƒ˘˘˘˘˘YO ¬˘˘˘˘˘©˘˘˘˘˘æ˘˘˘˘˘°üJ …ò˘˘˘˘˘˘dG ô˘˘˘˘˘˘eC’G ï°Sôj ɇ AÉ°ûY hCG AGòZ á∏ØM Qƒ°†◊ ∫OÉÑJ ≈æ©j ’ Gòg øµd .äÉbÓ©dG ,á«°üî°ûdG QƒeC’G ¤EG ¥ô£àdGh QGô°SC’G äɢ˘˘˘bÓ˘˘˘˘©˘˘˘˘dGh IOƒŸG ø˘˘˘˘e ´ƒ˘˘˘˘f Oɢ˘˘˘˘é˘˘˘˘˘jEG π˘˘˘˘˘H ±GôWCG ÜPÉŒ øY CÉ°ûæJ »àdG ᪫ª◊G ’ Ée ƒgh :∞FGô£dG ∫OÉÑJ hCG åjó◊G 󢢢˘jÈdG hCG ∞˘˘˘˘Jɢ˘˘˘¡˘˘˘˘dG ÈY ¬˘˘˘˘≤˘˘˘˘«˘˘˘˘˘≤– ø˘˘˘˘˘µÁ .Êhε«d’G ❂º¡ØdG Aƒ°S πjõJ á«°üî°ûdG á∏HÉ≤ŸG :±ÓÿG •É≤f º°ùM äÉYƒÑ£ŸGh äÓ°SGôŸG º¡a ΩóY hCG ábO ΩóY øY œÉædG πHÉ≤J ÉeóæY .∞JÉ¡dG ÈY áYô°ùH åjó◊G hCG ,áHƒàµŸG ∂jód ≈∏éàJ å«M ¬JÉæµ°Sh ¬JÉcôM CGô≤J ∂fEÉa 𫪩dG .º°ù÷G á¨d ∫ÓN øe á«©bGƒdG ¬JÉHÉLEG øµÁ ⁄É©dG ≈a É«LƒdƒæµJ óLƒJ ’ .º©f øe ÌcCG áî°SGQh ájƒb äÉbÓY ¿ƒµJ ¿CG .¬Lƒd É¡Lhh É°†©H º¡°†©H ¢SÉædG AÉ≤d 5BUSINESS DDIGEST 22000044 ÈȪª°°ùùjjOO-- ……QQGGOOEE’’GG QQÉÉààııGG A study from the Association of National Advertisers and Booz Allen Hamilton suggests five ways to make marketing more relevant than ever. www.strategy-business.com ¬Lƒd .. É¡Lh ™«ÑdGh AÓª©dG á¡LGƒe ìÉ````éæ∏d »```°SÉ°SCGh º```°SÉM »```°üî°ûdG ™````«ÑdG Entrepreneur p. 89-90 By Barry Farber October 2004
  • 6. ¬«ÑjEG á≤jôW ≈∏Y IÉ«◊G âfÎfE’G ÈY äGOGõŸG πNOGh º∏à°SGh ™aOGh ™Hh ΰTG ''≈cPC’G ƒg ¬«H …CG'' 2000 ΩÉY QOÉ°üdG ¬HÉàc ‘ áªb ¬«ÑjEG ácô°T CGƒÑàJ :(Ò∏µæ«°S ∞jRƒL) ∫ƒ≤j ó©H ´RÉæe ¿hO á«fhε«dE’G äGOGõŸG ⁄ÉY IQGó°Uh ¥ƒ°ùdG äÉ©«Ñe ‹ÉªLEG øe %90 ≈∏Y äPƒëà°SG ¿CG AÓª©dG øe á£≤f ¿ƒ«∏e Ú°ùªN â≤≤Mh ,᫵jôeC’G äɪ°S π°†aCG ÚH ⩪L ó≤a .É«eƒj øjOQƒŸGh ɇ ,âfÎfE’G áYô°Sh áfhôeh á«ŸÉ©dG äGOGõŸG 䃫H IQɢ˘˘˘é˘˘˘˘à˘˘˘˘dG ⁄ɢ˘˘˘Y ‘ ¬˘˘˘˘«˘˘˘˘Ñ˘˘˘˘jEG ¥ƒ˘˘˘˘˘Ø˘˘˘˘˘J QGô˘˘˘˘˘ª˘˘˘˘˘à˘˘˘˘˘°SG 󢢢˘˘cDƒ˘˘˘˘˘j πª©J »àdG á«ŸÉ©dG ¥ƒ°ù∏d ÉgQó°üJh á«fhε«dE’G ΩÉjCG á©Ñ°Sh ,Ωƒ«dG ‘ áYÉ°S øjô°ûYh ™HQCG ióe ≈∏Y ¬«ÑjEG ⁄ÉY ∂dƒNO Ö∏£àj ’ ɪæ«Ña !´ƒÑ°SC’G ‘ í‚CG ¿EÉa ,ôJƒ«ÑªµdG hCG äGOGõŸG ‘ ᪫¶Y IQÉ¡e hCG IÈN áaô©ŸÉH ¿ƒ©àªàj øe ºg ¬«ÑjEG ácô°T ™bƒe ≈∏Y Ú∏eÉ©àŸG ¿ƒ˘˘©˘˘à˘˘ª˘˘à˘˘j A’Dƒ˘˘¡˘˘a .Ö«˘˘˘gô˘˘˘dG ⁄ɢ˘˘©˘˘˘dG Gò˘˘˘g ɢ˘˘jɢ˘˘Ñ˘˘˘Nh ᢢ˘jGQ󢢢dGh IójGõe äGQÉ¡eh Ö«dÉ°SCG ¿ƒeóîà°ùjh â«bƒàdGh ¢ù◊ÉH ¿ƒ˘˘˘≤˘˘˘˘≤˘˘˘˘ë˘˘˘˘jh º˘˘˘˘¡˘˘˘˘H ᢢ˘˘°Uɢ˘˘˘N ɢ˘˘˘˘˘¡˘˘˘˘˘˘æ˘˘˘˘˘˘Y õ˘˘˘˘˘˘é˘˘˘˘˘˘©˘˘˘˘˘˘j è˘˘˘˘˘˘Fɢ˘˘˘˘˘˘à˘˘˘˘˘˘˘f .¿hôNB’G ¿CG ɢ˘˘˘˘æ˘˘˘˘˘e π˘˘˘˘˘˘c ™˘˘˘˘˘˘«˘˘˘˘˘˘£˘˘˘˘˘˘à˘˘˘˘˘˘°ùj ¢û«˘˘˘˘˘©˘˘˘˘˘jh ™˘˘˘˘˘«˘˘˘˘˘˘Ñ˘˘˘˘˘˘jh …ΰûj Ée Gògh ,¬«ÑjEG ≈∏Y ¬JÉ«M ÚjÓŸG äGô˘˘˘˘˘˘°ûY ¬˘˘˘˘˘˘∏˘˘˘˘˘˘©˘˘˘˘˘˘˘Ø˘˘˘˘˘˘˘j √òg ‘h .⁄É©dG ∫ƒM è˘˘˘˘«˘˘˘˘e'' ç󢢢˘ë˘˘˘˘à˘˘˘˘J ᢢ˘˘˘∏˘˘˘˘˘Hɢ˘˘˘˘≤ŸG `d ò«ØæàdG ¢ù«FôdG ''¿Éªàjh AGô˘˘˘°ûdGh ™˘˘˘«˘˘˘Ñ˘˘˘dG ø˘˘˘Y ¬˘˘˘«˘˘˘Ñ˘˘˘jEG ɢ˘˘˘˘˘¡˘˘˘˘˘˘bGƒ˘˘˘˘˘˘°SCG ‘ ᢢ˘˘˘˘HQɢ˘˘˘˘˘°†ŸGh ᢢ˘˘˘˘ª˘˘˘˘˘˘î˘˘˘˘˘˘°†dG ᢢ˘˘˘˘«˘˘˘˘˘˘fhε˘˘˘˘˘˘˘dE’G :∫ƒ≤àa :¢SÈà©J¬«ÑjEG…OÉ°üàb’G ƒªædG ÜÉÑ°SCG óMCG IQɢ˘˘˘é˘˘˘˘à˘˘˘˘dG Pɢ˘˘˘≤˘˘˘˘fEG ‘ âª˘˘˘˘gɢ˘˘˘˘°S ¿CG 󢢢˘˘©˘˘˘˘˘H äGQGô≤dG »g ɪa .π°ûØdG øe á«fhεdE’G ᢢ°übh •É˘˘°ûf ᢢ∏˘˘©˘˘°T ᢢcô˘˘°ûdG â∏˘˘©˘˘L »˘˘à˘˘dG ?ìÉ‚ ≈˘˘˘˘˘˘˘˘˘∏˘˘˘˘˘˘˘˘˘Y ɢ˘˘˘˘˘˘˘˘˘fõ˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘cQ :ê ᢢ˘a󢢢¡˘˘˘à˘˘˘°ùŸG äɢ˘˘Ä˘˘˘Ø˘˘˘˘dG 1998 ΩÉY çóM ɪc ¿ƒµf ¿CG ÉfQôb ÚM ∞ëàdG ™ª÷ ácô°T π˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘ch äGhOC’Gh Öëj »àdG äÉ«æà≤ŸG º˘˘K ,ɢ˘¡˘˘˘©˘˘˘ª˘˘˘L ¢Sɢ˘˘æ˘˘˘dG ¿Éc .É¡©«H ¿hó«©j É«é«JGΰSG GQGôb Gòg GAõ˘˘˘˘˘˘˘L ¿C’ ɢ˘˘˘˘˘˘ë˘˘˘˘˘˘˘°VGh A’Dƒ˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘g ø˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘e ᢢ˘«˘˘˘fhô˘˘˘µ˘˘˘«˘˘˘dE’G Iõ˘˘˘¡˘˘˘LC’G ¤EG √ÉŒ’G OGQCG Úe󢢢˘î˘˘˘˘à˘˘˘˘°ùŸG ɇ âbƒdG ∂dP ‘ IOhófi ÉfOQGƒe âfÉc ó≤a .§≤a .É¡∏°†aCGh äÉÄØdG ºgCG ≈∏Y õ«cÎ∏d ÉfÉYO :¢S‹EG äÉ«æà≤ŸG ™ªL Oô› øe ôeC’G Qƒ£J ∞«c ?A»°T πc ™«H ’ øëæa ,∂dP Gƒ∏©a øjòdG ºg ÉfDhÓªY :ê - ájQÉéàdG IóYÉ≤dG ôaƒf Éææµd ;A»°T …CG ™«Ñf øjΰûeh Ú©FÉH øe AÓª©dG Qƒ¡ªL Èà©j PEG øëfh ,ácô°ûdG ‘ ôjƒ£àdGh çÉëHC’G º°ùb ƒg ∂∏J ΩGóîà°SG ≈a ìÉéædG ≈∏Y ºgóYÉ°ùf §≤a º˘¡˘©˘é˘°ûJ ¥ô˘£˘H ᢰ†jô˘˘©˘˘dG ᢢjQɢ˘é˘˘à˘˘dG Ió˘˘Yɢ˘≤˘˘dG .IOƒ©dG ºK ™«ÑdGh AGô°ûdÉH QGôªà°S’G ≈∏Y :¢SÉ¡dɪYCG πc Ωƒ≤J ácô°ûd Éjò«ØæJ É°ù«FQ ∂àØ°üH ܃˘˘∏˘˘°SCɢ˘H ∂«˘˘Ø˘˘Xƒ˘˘˘e ø˘˘˘jõ˘˘˘Ø– π˘˘˘g ,âfÎfE’G ≈˘˘˘∏˘˘˘Y ?ájó«∏≤àdG äÉcô°ûdG øY ∞∏àîj âfÎfE’G ≈∏Y ¥ƒ°S OÉéjEG ≈a ¬«ÑjEG ᪡e πãªàJ :ê ≈∏Y ¢SÉædG ™«ªL πª°ûàd ìÉéædG ¢Uôa ¬«a ™°ùàJ …Oɢ˘©˘˘dG ¿É˘˘°ùfE’G »˘˘≤˘˘à˘˘∏˘˘j å«˘˘M ,º˘˘¡˘˘Jɢ˘jƒ˘˘à˘˘°ùe ±Ó˘˘˘à˘˘˘NG ø˘˘˘˘ª˘˘˘˘Y å뢢˘˘˘Ñ˘˘˘˘˘f ø˘˘˘˘˘ë˘˘˘˘˘æ˘˘˘˘˘a .IÒÑ˘˘˘˘˘µ˘˘˘˘˘dG ᢢ˘˘˘cô˘˘˘˘˘°ûdG ÖMɢ˘˘˘˘°üH πc º¡d ôaƒf ºgÉfóLh ≈àeh ;ádÉ°SôdG ∂∏àd ¿ƒ°ùªëàj º¡HÉ©«à°SG ≈∏Y øĪ£f ≈àM πª©dGh áMGôdG πFÉ°Sh .É¡JÉ°SÉ«°Sh É¡JÉgÉŒÉH ¬àaô©eh ácô°ûdG ádÉ°Sôd 6 BUSINESS DDIGEST 22000044 ÈȪª°°ùùjjOO-- ……QQGGOOEE’’GG QQÉÉààııGG ±ôYCG’øe ʃ∏°üa GPEG ∂°ùØf Ú¡LGƒà°S ∞«c ≈∏Y ∂æÑdG õéM ¿EG ∑Òª°V ìÉJÒ°S ∞«ch ,»àØ«Xh . . .z¬«H - …EG{ ‘ º¡HÉ©dCG …O’hCG ´ÉHh ‹õæe!
  • 7. GÒØ°S ¢ûà«d OQGƒg »µjôeC’G ∫ɪYC’G πLQ íÑ°UCG 2001 ΩÉY ‘ ’ƒd Öé©dG Òãj Ée Gòg ‘ ¢ù«dh ,É°ùfôa ‘ IóëàŸG äÉj’ƒ∏d ’ ∞«c...É≤M ÖjôZ ôeCG !á«°ùfôØdG çóëàj øµj ⁄ πLôdG ¿CG :ᣫ°ùH áHÉLE’G ?Ú«°ùfôØdG á¨d É°ùfôa iód ɵjôeCG ÒØ°S ó«éj …Qƒ¡ª÷G Üõ◊G ídÉ°üd Q’hO ∞dCG »àFÉà QƒcòŸG ´ÈJ ó≤d äÉYÈàdG ™ªL ájófCG óMCÉH Gƒ°†Y ¬fƒc øY Ó°†a ,¬«ë°Tôeh !!á«HÉîàf’G á∏ª◊G ‘ áªgÉ°ùªc Q’hO ∞dCG áFÉe ≠∏ÑŸ ¬©ªLh ájOÉ«b õcGôe ‘ ÚdƒÄ°ùe Ú«©J ‘ ôë°ùdG ∫ƒ©Øe ∫ɪ∏d ¿Éc ó≤d ∞dCG øjô°ûYh á°ùªNh áFÉe ≠∏Ñà º¡góMCG ´ÈJ ¿CG ó©H ábƒeôe .1996 ΩÉY äÉHÉîàf’G IOÉYEG AÉæKCG »WGô≤ÁódG Üõë∏d Q’hO ¿EG ,IóYÉ≤dG ¢ùØf ≥«Ñ£J ™«£à°ùf …QGOE’G πª©dG ó«©°U ≈∏Yh OÓ«ŸG ó«Y äÓØM º«¶æJ hCG ájƒªæàdG äÉYhô°ûª∏d ´ÈàdG ¿Éc ∂à«bÎH πª©dG ‘ ∂°ù«FQ ™æ≤à°S »àdG äÓgDƒŸG »g ∂°ù«Fôd hCG ¬°ù«FQ hCG √OÓH πãÁ øe Òîa .ácô°ûdG ´hôa óMC’ ∑OÉØjEGh ‘ §˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘°ûfC’G ƒ˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘g √ô˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘j󢢢˘˘˘˘˘˘˘˘˘e ᢢ˘˘˘«˘˘˘˘˘˘Yɢ˘˘˘˘˘ª˘˘˘˘˘˘à˘˘˘˘˘˘L’G äɢ˘˘˘˘˘bÓ˘˘˘˘˘˘©˘˘˘˘˘˘dG Ë󢢢˘≤˘˘˘˘Jh ™˘˘˘˘ª˘˘˘˘L ‘ Ωô˘˘˘˘˘cC’Gh .äÉYÈàdG ÚYÈàŸG A’Dƒg ¿CG ø¶J ’h ø˘˘˘˘˘˘e A»˘˘˘˘˘˘°T …Cɢ˘˘˘˘˘H ¿ƒ˘˘˘˘˘˘ë˘˘˘˘˘˘˘°†j É¡«∏Y GhOÉàYG »àdG á«gÉaôdG ábƒeôe õcGôe ¿hó∏≤àj ÚM hCG Ú«ª«∏bEG øjôjóªc AGƒ°S íæÁ .Ú°VƒØe AGôØ°ùc Ú≤˘˘˘Fɢ˘˘°Sh äGQɢ˘˘«˘˘˘°S AGô˘˘˘Ø˘˘˘°ùdG Ó˘˘˘˘˘˘H äGRɢ˘˘˘˘˘˘«˘˘˘˘˘˘˘à˘˘˘˘˘˘˘eGh ɢ˘˘˘˘˘˘e󢢢˘˘˘˘Nh ™˘˘˘aO ø˘˘˘e ¿ƒ˘˘˘Ø˘˘˘˘©˘˘˘˘jh ,Oh󢢢˘M ᢢ˘˘˘˘Hɢ˘˘˘˘˘«˘˘˘˘˘˘f O󢢢˘˘˘˘°ùJh ÖFGô˘˘˘˘˘˘˘°†dG .º¡FÉæHCG º«∏©J äÉ≤Øf º¡æY ÖJGQ ¤EG ᢢ˘˘˘aɢ˘˘˘˘˘°VE’ɢ˘˘˘˘˘H Gò˘˘˘˘˘˘g ƒgh ,Q’hO ∞dCG áFÉŸG ¥ƒØj .ó«L Qɪãà°SG ∂°T ÓH ∂°ù«FQ âØà∏j »µd ™aóà°S ºc :¬°ùØf ìô£j ΩÉg ∫GDƒ°S ∑Éægh ¬fCG hóÑj ?∂à«bôJ ôeCG ‘ ô¶æjh ∂ÑgGƒŸ ∞FÉXƒdG ÖgòJ É«fódG OÓH πc ‘ øe ÚHô≤ª∏d áÄLÉØŸG äÉ«bÎdGh ájôîØdG OGhQh äÉYÈàdG »©aGOh ñƒ÷G »ë°SÉe .äÉjóàæŸG :¢Säɢ˘˘˘Yhô˘˘˘˘°ûŸG Üɢ˘˘˘ë˘˘˘˘°UCG ø˘˘˘˘˘Y GPɢ˘˘˘˘e ÈY ºµHÉH ¿ƒbô£j øjòdG AÉcô°ûdGh º˘˘¡˘˘Jɢ˘˘cô˘˘˘°T åjó– ±ó˘˘˘¡˘˘˘H âfÎfE’G º˘¡˘Jɢé˘à˘æ˘e ¿ƒ˘∏˘ª˘ë˘«˘a ,º˘¡˘JɢYhô˘°ûeh ÒKCÉJ Ée .ºµdÓN øe É¡©«H ¿hAóÑjh ‘ ÉgQƒ£Jh ácô°ûdG ƒ‰ ≈∏Y Gòg ?πÑ≤à°ùŸG ÉæJóYÉb π«©ØàH á«aɵdG ájGQódG hhP ¿ƒeóîà°ùŸG ±ô©j :ê äÉ≤«Ñ£àdG á¡LGh'' ¤EG ∫ƒNódG á«Ø«c º¡◊É°üd ájQÉéàdG Ió˘˘Yɢ˘˘b í˘˘˘à˘˘˘a ᢢ˘«˘˘˘ª˘˘˘gCG ‘ 󢢢≤˘˘˘à˘˘˘©˘˘˘f ø˘˘˘ë˘˘˘æ˘˘˘a .''ᢢ˘«˘˘˘fhε˘˘˘dE’G ô˘jƒ˘£˘J ø˘e Úeó˘˘î˘˘à˘˘°ùŸG ø˘˘µ˘˘ª˘˘æ˘˘d ᢢ«›ÈdG äɢ˘≤˘˘«˘˘Ñ˘˘£˘˘à˘˘dG øµd .á«æ≤àdG ÉæJóYÉ≤d É¡àaÉ°VCGh á°UÉÿG º¡JÉ≤«Ñ£J ∫ɪYCG ∑Éæg á«fhεdE’G äÉ≤«Ñ£àdG ≈∏Y ô°üà≤j ’ ôeC’G ájQÉéàdG ÉæJóYÉb ‘ É°†jCG •ôîæJ ájQÉŒ äÉYhô°ûeh øe AÓª©∏d É¡°ùØf Ωó≤Jh Éæ©e èeóæJh á«JÉeƒ∏©ŸGh ƒg ºFGódG Éæaó¡a .''ÜhQO ¿ƒà∏chCG'' ´hô°ûe πãe ,ÉædÓN .ióe ó©HCG ¤EG ÉæJóYÉb ™«°SƒJh óe :¢S∂«ØXƒe Ú©é°ûJ ∞«µa .IQGOEÓd GójóL Éjó– Gòg Èà©j ’CG ¿ƒ∏ª©j øjòdG ∂ÄdhCG »æYCG ;ÚªFGódG ÒZ ?ºµfhôj ’h º¡fhôJ ¿hO ó©H øY ºµ©e :CGóÑe »g ∂dòd ≈∏ãŸG á≤jô£dG :ê hCG ºµëàJ ’h ÖbGQh óYÉ°Sh ¬Lh'' IóYÉb ™«°SƒJ ≈æ©j PEG .''ô£«°ùJ ø˘˘˘˘jΰûŸG ¬˘˘˘˘«˘˘˘˘Lƒ˘˘˘˘J ø˘˘˘˘˘°ùM ∫ɢ˘˘˘˘ª˘˘˘˘˘YC’G Ó°†a .™«ª÷G ¥ƒ≤ë«∏Y á¶aÉÙGh Ú©FÉÑdG áfhÉ©eh »æ©j Gògh ìÉéædG ≈∏Y äÉYhô°ûŸG ÜÉë°UCG ™«é°ûJ øY õ«ªàe ܃∏°SCGh ∞∏àfl ´ƒæd OGhQ øëæa .É°†jCG ÉæMÉ‚ Ωɶf á«∏YÉØH OÉ≤àYÓd ʃYój …òdG ôeC’G ;πª©dG øe »˘˘˘JGò˘˘˘dG º˘˘˘«˘˘˘˘¶˘˘˘˘æ˘˘˘˘à˘˘˘˘dG ᢢ˘˘«˘˘˘˘∏˘˘˘˘ª˘˘˘˘Y ≈˘˘˘˘a Êhε˘˘˘˘«˘˘˘˘dE’G ∫ɢ˘˘˘°üJ’G ⁄ IQƒ˘˘°üH AÓ˘˘ª˘˘©˘˘dG Qƒ˘˘˘¡˘˘˘ª˘˘˘L º˘˘˘YOh ᢢ˘jƒ˘˘˘≤˘˘˘Jh ,»˘˘˘∏˘˘˘NG󢢢dGh .πÑb øe á«fhεdEG IQÉŒ ™bƒe …C’ ≥≤ëàJ 7BUSINESS DDIGEST 22000044 ÈȪª°°ùùjjOO-- ……QQGGOOEE’’GG QQÉÉààııGG ∂d ∫õfCG ,‹ ™∏WGh .. ''∂d ∂oMCGh ‹ ∂oM'' á«dÉ«N áØ«XƒH RƒØJ ájÒÿG äÉYhô°ûª∏d ´ÈJh á«dÉŸG ∂àfɵe ôªãà°SG How to Manage Growth Interview with MEG Whitman Business 2.0 December 2004, Volume 5, Number 11 By Erick Schonfled Business 2.0 Reader’s Digest December 2004. By Michael Crowley P. 35 - 37 Reader’s Digest
  • 8. ÊÉ©ŸGh ä’É◊G πc ™e πeÉ©àf ¿CG óH ’ ,Éæ«HCG ΩCG ÉæÄ°T á¡LGƒe øe ôØe Óa .ÉæJÉ«M ‘ ''’'' áª∏c É¡æY È©J »àdG ø˘˘˘e ɢ˘˘gÒZh π˘˘˘°ûØ˘˘˘dGh ¢†aô˘˘˘dGh π˘˘˘eC’G ᢢ˘˘Ñ˘˘˘˘«˘˘˘˘î˘˘˘˘H ¢Sɢ˘˘˘°ùME’G É¡ªéM ‘ IÒ¨°üdG áª∏µdG ∂∏J É¡∏ª– ób »àdG äÉ«Ñ∏°ùdG .ÉgÒKCÉJ ‘ IÒ£ÿGh ;•ÉÑME’ÉH - É¡«fÉ©e ±ÓàNG ≈∏Y - ''’'' áª∏c ∑ô©°ûJ ób Ée PEG á«Ñ∏°ùdG ôYÉ°ûŸG ∂∏J ≈∏Y Ö∏¨àJ ¿CG ™«£à°ùJ ∂æµd ⪵–h ∂ØWGƒY ìɪL âëÑch á«HÉéjEG á≤jô£H äôµa .∂J’É©ØfGh ∂JGQGôb ‘ äGAÓdG ´GƒfC’ π«°üØJ »∏j ɪ«ah á˘˘Ø˘˘∏˘˘àıG ¥ô˘˘£˘˘dGh ɢ˘¡˘˘¡˘˘LGƒ˘˘f »˘˘à˘˘˘dG ''’'' áª∏µd ¿EG å«M ,É¡«∏Y Oô∏d :»g √ƒLh áKÓK :∫hC’G ¬˘˘Lƒ˘˘˘dG''IÒ¨˘˘˘˘˘˘˘˘°üdG ’'' √ògh .''’ ÉÃQ'' »æ©J »àdGh ¬Ñ°ûJ »¡a ,''’ -ÓdG'' ≈ª°ùJ ’ â°ù«˘˘˘˘˘˘˘d ɢ˘˘˘˘˘˘¡˘˘˘˘˘˘˘æ˘˘˘˘˘˘˘˘µ˘˘˘˘˘˘˘˘dh ''Ó˘˘˘˘˘˘˘˘dG'' .á∏ªàfi ’ »g πH ,á«≤«≤M Üɢ˘£˘˘≤˘˘˘à˘˘˘°SG ¤EG ±ó˘˘˘¡˘˘˘J »˘˘˘gh Oô› ¿ƒµJ ób hCG ,∂æe äÉeƒ∏©ŸG øe ójõe •ÉÑæà°SGh ''’'' ∫ƒ≤H ¢†©ÑdG ´ô°ùj å«M ‹EG π©a OQ hCG QÉÑàNG hCG …OÉe ΩGõàdG ¬«∏Y ÖJÎj ¢VôY hCG Ö∏W …CG ¢†aQh É¡fC’ ádƒ¡°ùH ''IÒ¨°üdG ’'' ≈∏Y ±ô©àdG ∂æµÁ .»æeR ÉÃQ'' ÒÑ©àdG Èà©j Óa ,¬«∏Yh .áYô°ùH É¡°ùØf ∞°ûµJ áª∏µd ¬jƒ“ ôeC’G á≤«≤M ‘ πH ,ÓeÉc É°†aQ ''’ Ée ¿Éc GPEÉa !!∂dP ÒZ ¬à©ª°S Ée ¿Éc GPEG ’EG ;''º©f'' Qób ≈∏Y (IÒ¨°üdG ’) hCG (’ ÉÃQ) ÖMÉ°U øe ¬Ñ∏£J »g ''IÒ¨°üdG ’'' ¿CG ¢VÎØJ ¿CG ∂«∏©a ᫪gC’G øe Èc Iôe ∂Ñ∏W Qôc .''IÒÑc á≤aGƒeh á«ØN º©f'' ™bGƒdG ‘ ''º©f'' ™ª°ùàd áãdÉK Iôeh ,ô¨°UCG ''’'' ™ª°ùà°Sh iôNCG .ÉgójôJ »àdG :ÊÉãdG ¬LƒdG»gh :(á«dÉ≤àf’G ’) âbDƒŸG ¢†aôdG GPEÉa ;∂JÉ«é«JGΰSG á°SGQO ‘ É¡«a ´ô°ûJ »àdG á∏MôŸG IôFÉ£dÉH ôØ°ùdG πMGôe ióMEÉH á∏MôŸG ∂∏J Éæ¡Ñ°T Ée ¬˘˘˘˘˘Ñ˘˘˘˘˘°ûdG I󢢢˘˘j󢢢˘˘˘°T ɢ˘˘˘˘˘gó‚ ±ƒ˘˘˘˘˘˘°ùa ø˘˘˘˘e ¬˘˘˘˘«˘˘˘˘a §˘˘˘˘˘Ñ˘˘˘˘˘¡˘˘˘˘˘J …ò˘˘˘˘˘dG âbƒ˘˘˘˘˘dɢ˘˘˘˘H iô˘˘˘NCG Iô˘˘˘Fɢ˘˘W π˘˘˘≤˘˘˘˘à˘˘˘˘°ùà˘˘˘˘d Iô˘˘˘˘Fɢ˘˘˘£˘˘˘˘dG ''’'' É¡fCG …CG .∂à∏MQ Óªµà°ùe .á«dÉJ á∏Môe ¤EG ∂∏≤æJ ób âjõfGôJ QƒgóàJ ó≤a :á°UÉÿG ∂JÉ«M ‘ çóëj A»°ûdG ¢ùØf äÓ˘˘˘eɢ˘˘©ŸG ¢†©˘˘˘H 󢢢≤˘˘˘©˘˘˘à˘˘˘J hCG ᢢ˘«˘˘˘°ü˘°ûdG äɢ˘˘bÓ˘˘˘©˘˘˘dG ¢†©˘˘˘H ∫ÉNOEG IQhô°†H QGòfEGh IQÉ°TEG áHÉãà Gòg íÑ°üj ,ájQÉéàdG hCG ,¥ô£dG ¥ÎØe ‘ âfCÉa :∂JÉ«M ≈∏Y ájQòL äGÒ«¨J ∂jô°T ΩÈàj ÉeóæY ᪰SÉ◊G á¶ë∏dG πãe .QɶàfG ádÉM ‘ Éæg ∂«∏Y .ɪµæ«H OƒdGh π°UGƒàdG ô°UGhCG ™£≤æJh ∂JÉ«M hCG É¡æ«°ù–h ábÓ©dG QGôªà°S’ ÉeEG ᪰SÉM äGQGôb òîàJ ¿CG ÒµØàdG IOÉYEG ∂«∏Y á¶ë∏dG √òg ‘ .ÉeÉ“ É¡FÉ¡fE’ ’'' Èà©J Gòd .∑ôeCG ‘ âÑdGh çÓãdG äGAÓdG ºgCG ''á«dÉ≤àf’G áeÉg á∏Môe øY È©J É¡fC’ πÑb ∑QGôb Ò«¨J É¡«a ∂æµÁ ''á«FÉ¡f ’'' ¤EG ôeC’G ∫ƒëàj ¿CG .™WÉb ¢†aQ hCG :ådÉã˘dG ¬˘Lƒ˘dG''᢫˘Fɢ¡˘æ˘˘dG ’'' ¿CG ÉeEG »gh :(™WÉ≤dG ¢†aôdG) §Ñ¡J hCG áª≤dG ¤EG ∂H ó©°üJ √òg ΩÉeCG .¢†«°†◊G ¤EG ∂H »°VÉŸG ´OƒJ hCG á«°†b ájC’ GóM ™°†J ¿CG ∂æµÁ ,ÓdG ∂àØ«Xh ó≤ØJ hCG á«LhõdG ∂JÉ«M ¬æàa :á«FÉ¡f IQƒ°üH ∂Jɢ˘bÓ˘˘Y Aɢ˘¡˘˘fEGh ∂dɢ˘˘ª˘˘˘YCG ᢢ˘«˘˘˘Ø˘˘˘°üJ Qô˘˘˘≤˘˘˘J hCG ᢢ˘«˘˘˘°Sɢ˘˘°SC’G ᢢ«˘˘Mɢ˘æ˘˘dG ɢ˘˘eCG .ᢢ˘«˘˘˘Ñ˘˘˘∏˘˘˘°ùdG 󢢢j󢢢°T ô˘˘˘eCG Gò˘˘˘gh ,ᢢ˘jQɢ˘˘é˘˘˘à˘˘˘dG .∑QÉ°ùe Ò«¨Jh ∂JÉ«M ójóŒ ‘ πãªààa á«HÉéjE’G ìÉ‚ á∏MôŸ ájÉ¡f ÓdG √òg ¿ƒµJ ¿CG øµÁ ,ôNBG ≈æ©Ã øe á∏MôŸ ájÉ¡f ¿ƒµJ ¿CG øµÁh ,π°ûa á∏MôŸ ájGóHh É«©°Sh ᪰SÉM á∏MôŸ ájGóHh ,OOÎdGh IÉfÉ©ŸGh ∞©°†dG .Oƒ°ûæe ±óg ≥«≤ëàd Éã«ãM ''’'' ™e πeÉ©àJ ∞«c :∫É©ah »HÉéjEG πµ°ûH ,É¡Yƒf ¿Éc ɪ¡ªa .É¡d º°ùàHGh ÖMQ Qó°üH É¡∏Ñ≤J .1 .É¡∏gÉŒ ∂æµÁ ødh ,É¡éFÉàf πÑ≤àJ ¿CG ∂«∏Y áaô©eh »°Vɪ∏d IOƒ©dG ∂æµÁ å«M :É¡æe º∏©J .2 IOÉYE’ πH ,ΩóædG øe ádÉM ‘ ¢û«©J »µd ’ .É¡HÉÑ°SCG ™æeh ∞bƒª∏d á«≤«≤◊G OÉ©HC’Gh ÜÉÑ°SC’G ±É°ûàcG .√QGôµJ πjƒ– øe â浓 ∞«ch ,á≤HÉ°S á«HÉéjEG ∞bGƒe ôcòJ .3 .''º©f'' ¤EG ''’'' 8 BUSINESS DDIGEST 22000044 ÈȪª°°ùùjjOO-- ……QQGGOOEE’’GG QQÉÉààııGG :IÉ«◊G (äGA’) ™e πeÉ©àdG ∫ƒ```Ñb ¤EG ¢†``aôdG ∫ƒ``– ∞``«c Úà°SÉg ΩƒJ
  • 9. ɢ˘˘˘˘˘«˘˘˘˘˘˘∏˘˘˘˘˘˘©˘˘˘˘˘˘dG IQGOE’G ¥Gô˘˘˘˘˘˘ZEGh ¥G󢢢˘˘˘ZE’G Èà˘˘˘˘˘˘©˘˘˘˘˘˘˘j !»°ù°SDƒŸG ™°û÷G πãÁ Ée ÒN äGRÉ«àe’ÉH äÉ°ù°SDƒŸG ¿ƒÄ°T ≈∏Y ¿ƒ©∏£ŸG ∞°üj PEG AÓ«à°SÓd áØjôW á≤jôW ¬fCÉH ∑ƒ∏°ùdG Gòg ìÉ°üaE’G Ωó©d Gô¶fh ,ÚªgÉ°ùŸG ∫GƒeCG ≈∏Y Ée ¿ƒªgÉ°ùŸG ±ô©j Óa ,QƒeC’G ∂∏J øY ≈∏Y äGRÉ«àeG øe É«∏©dG IQGOE’G ¬H ™àªàJ ÌcCG'' ¿CG ádƒ≤e ócDƒJ ájô¶ædG √òg .º¡à≤Øf ‘ ¿ƒ˘˘˘˘˘˘∏˘˘˘˘˘˘ª˘˘˘˘˘˘©˘˘˘˘˘˘j ø˘˘˘˘˘˘e º˘˘˘˘˘˘g ɢ˘˘˘˘˘©˘˘˘˘˘˘°ûL ø˘˘˘˘˘˘jô˘˘˘˘˘˘˘jóŸG áªî°V ádƒ«°S ∂∏“ »àdG á«æ¨dG äÉ°ù°SDƒŸG .''É¡JGQɪãà°SG ™«°SƒJ …ƒæJ ’h äGP ᢢ˘j󢢢«˘˘˘∏˘˘˘≤˘˘˘à˘˘˘dG äɢ˘˘°ù°SDƒŸG ±ô˘˘˘°ùJ GPɢ˘˘ª˘˘˘∏˘˘˘˘a ‘ á£∏°ùdG ‘ êQóàdGh »eô¡dG º«¶æàdG Ée ¢ùµY ≈∏Y äÉ«MÓ°üdGh äGRÉ«àe’ÉH øjôjóŸG ≈∏Y ¥GóZE’G º˘˘˘˘˘«˘˘˘˘˘¶˘˘˘˘˘æ˘˘˘˘˘à˘˘˘˘˘dG äGP äɢ˘˘˘˘˘°ù°SDƒŸG ‘ ç󢢢˘˘˘ë˘˘˘˘˘˘j ¥G󢢢ZE’G'' :ᢢ˘£˘˘˘«˘˘˘˘°ùH ᢢ˘˘Hɢ˘˘˘LE’G ?ᢢ˘˘«˘˘˘˘≤˘˘˘˘aC’G ¥ô˘˘˘˘£˘˘˘˘dG ¢üNQCG äGRɢ˘˘˘«˘˘˘˘à˘˘˘˘e’Gh ɢ˘˘˘˘jG󢢢˘˘¡˘˘˘˘˘dɢ˘˘˘˘H πbCG ¬fƒc øY Ó°†a !á¡HC’G øY ÒÑ©à∏d !øjôjóŸG á«LÉàfEG õjõ©àd áØ∏µJ äÉ«cƒ∏°ùdG íæ“ å«M :É°†jCG ∂dòd ôjÈJ ∑Éægh Ö©°üj øcÉeCG ‘ IóLGƒàŸG äÉ°ù°SDƒŸG ø˘˘˘jRƒ˘˘˘ª˘˘˘«˘˘˘d IQɢ˘˘«˘˘˘˘°S ô˘˘˘˘jóŸG ɢ˘˘˘¡˘˘˘˘«˘˘˘˘dEG ∫ƒ˘˘˘˘°Uƒ˘˘˘˘dG ó©ÑJ »àdG äÉ°ù°SDƒŸG »£©J ɪc .≥FÉ°Sh äGô˘˘Fɢ˘W ɢ˘¡˘˘˘jô˘˘˘j󢢢e ᢢ˘«˘˘˘dh󢢢dG äGQɢ˘˘£ŸG ø˘˘˘Y ''.âbƒdG Òaƒàd IÒ¨°U ∫ɪYCG ÒÑc ôjóe πc π°üëj ¿CG Öéj ,Gòµgh ≥FÉ°Sh á≤°Th áMGΰSG ≈∏Y IÒÑc á°ù°SDƒŸ ≈°VÉ≤àj …òdG ¬∏ªY AGOCG ‘ √ó¡L iQÉ°üb ∫òÑj »µd IQÉ«°Sh PEG ,∂dP øe πbCÉH ¿ƒ°Vôj øe ∑Éægh .ɪî°V ÉÑJGQ ¬∏HÉ≤e ∑ÉÑJQ’Gh ≈°VƒØ∏d á°ù°SDƒŸG ôjóŸG äGRÉ«àeG ¢ü«∏≤J ¢Vô©j ájÉZ IÈY ¢UÓîà°SG ÉææµÁ ≥Ñ°S ɇh .ÉgQÉ«¡f’ …ODƒj óbh ≈a¢ù`«FQ ó`«°ùdG IôFÉW ¿CG »gh :᫪gC’G ´ÉØJQGh ´ÓbE’ á`jQhô°V IQGOE’G ¢ù``∏› .á`````````°ù°SDƒŸGh ìÉ``````éædh πª–h øjôNB’G ΩÉeCGh ∂°ùØf ΩÉeCG ¢†aôdÉH ±ÎYG .4 AÉ£NCG øY ÉŒÉf ¢†aôdG ¿Éc ƒd ≈àM .á∏eÉc ∂JÉ«dƒÄ°ùe á«dƒÄ°ùŸG øe π°üæàdGh Ωƒ∏dG IÌc ¿EÉa ,¿hôNBG ɡѵJQG .Ohó°ùe ≥jôW ¤EG ∂H …ODƒà°S ''’'' áª∏c ¿CÉH ø¶J ób .∂JÉbÓY ÚjGô°T ‘ AÉeódG ï°V .5 QOÉH πH ,CGƒ°SC’G ¢VÎØJ ’ .øjôNB’ÉH ∂JÉbÓY â¡fCG .GQƒa ábÓ©dG ∂∏J ìÓ°UEG ¤EG π«îJh ∑GP hCG √ÉŒ’G Gòg ‘ ∑ô– :∑ÒµØJ ÒZ .6 ¿CG ∫hÉM ºK ÒѵdG ôªMC’G §ÿÉH âÑàc óbh ''’'' áª∏c ¿ƒ∏d É«éjQóJ èYõŸG ¿ƒ∏dG ∂dP Ò¨àj ∞«c Qƒ°üàJ ΩÉeC’G ''¤EG'' ¢†eÉa :''¤EG'' `H ''’'' ∫óÑàJh AiOÉg ô°†NCG .áMÉàŸG ¢UôØdG π°†aCG ∫Ó¨à°SG ‘ ôµah Gƒ∏°üM øe ºg IÉ«◊G √òg ‘ ¿hõFÉØdG :∂°ùØf A»æg .7 ,äGRÉ‚E’Gh äÉMÉéædGh äÉbGó°üdG øe Qób ÈcCG ≈∏Y ¿ƒµj Óa .''’'' áª∏c Gƒ©ª°Sh Gƒ¡LGh øe ÌcCG º¡æµd ∂∏J ≈∏Y Ö∏¨àdG ´É£à°SG GPEG ’EG ɪ«¶Y ¿É°ùfE’G ,¢†aô˘˘˘dG ø˘˘˘e 󢢢«˘˘˘≤˘˘˘©˘˘˘à˘˘˘dG I󢢢j󢢢°Th ᢢ˘µ˘˘˘Hɢ˘˘°ûàŸG ᢢ˘˘∏˘˘˘˘°ù∏˘˘˘˘°ùdG É°†aQ ’EG ''’'' √ójõJ Óa .ÜÉ©°üdG …ó–h Ò°ùdG Ó°UGƒe .É¡d .É¡∏ãe ’ :''’'' `d πb .8 22000044 ÈȪª°°ùùjjOO-- ……QQGGOOEE’’GG QQÉÉààııGG 9BUSINESS DDIGEST AMA MANAGEMENT UPDATE Newsletter for AMA Members, December 2004 :¬æY ´ÉaódG øµÁ ’ ɪY ´ÉaO ?ÚªgÉ°ùŸG ™Øæj øjôjóŸG ≈∏Y ¥GóZE’G πg The Economist P. 64 December 4th-10th 2004
  • 10. Ühô˘˘˘˘°V ¢†©˘˘˘˘H h󢢢˘Ñ˘˘˘˘J 󢢢˘b IÒÑc áLQO ≈∏Y ´GóHE’G ,≥˘˘˘˘ª˘˘˘˘©˘˘˘˘dGh ¢Vƒ˘˘˘˘ª˘˘˘˘¨˘˘˘˘dG ø˘˘˘˘e ÉæfCG Gòg ≈æ©e ¢ù«d øµd .É¡æe º∏©àdG ™«£à°ùf ’ ''π˘˘˘«˘˘˘ª˘˘˘L π˘˘˘≤˘˘˘˘Y'' º˘˘˘˘∏˘˘˘˘«˘˘˘˘a ‘ Iɢ˘˘˘«˘˘˘˘M ᢢ˘˘˘°üb ø˘˘˘˘˘Y Pƒ˘˘˘˘˘NCÉŸG - ¢Tɢ˘˘˘˘f ¿ƒ˘˘˘˘˘L …ô˘˘˘˘˘≤˘˘˘˘˘Ñ˘˘˘˘˘˘©˘˘˘˘˘˘dG ‘ πHƒf IõFÉL »∏Y õFÉ◊G »˘˘˘˘˘˘˘˘˘°Vɢ˘˘˘˘˘˘˘˘jô˘˘˘˘˘˘˘˘˘dG Oɢ˘˘˘˘˘˘˘˘°üà˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘b’G ᢢ˘˘˘˘˘©˘˘˘˘˘˘˘eɢ˘˘˘˘˘˘L ‘ Pɢ˘˘˘˘˘˘à˘˘˘˘˘˘˘˘°SC’Gh Ωɢ˘˘˘˘b …ò˘˘˘˘˘dGh - ¿ƒ˘˘˘˘˘à˘˘˘˘˘˘°ùfô˘˘˘˘˘˘H (hô˘˘˘˘c π˘˘˘˘˘°SGQ) ¬˘˘˘˘˘à˘˘˘˘˘dƒ˘˘˘˘˘£˘˘˘˘˘Ñ˘˘˘˘˘H ,(OQhɢ˘˘˘˘˘˘g ¿hQ) ¬˘˘˘˘˘˘˘Lô˘˘˘˘˘˘˘˘NCGh AÉcòdG - ájOÉ©dG ÒZ ¬JÉØ°U ¢TÉf â©aO ∞«c ‹hC’G á∏gƒ∏d iôf ∫ɨ°ûf’G ƒëf - ¬fGôbCG ÚH õ«ªàdGh èLCÉàŸG ¢Sɪ◊Gh ó≤àŸG äÉ«dB’G'' øY ∞°ûµàJ ±ƒ°S »àdG á«∏°UC’G IôµØdG øY åëÑdÉH ácôÙG''Governing Dynamics.ÉæH §«ÙG ™bGƒdG ‘ ‘ ¬bƒØJh ¬≤dCÉJh ¬à«eƒ‚ ’h πHƒf IõFÉéH (¢TÉf) Rƒa øµj ⁄ ôeC’G - äÉ«dB’G ∂∏àH π¡éj ¿Éc ɪµa .áaó°U Oô› äÉ«°VÉjôdG ∑ô– QɵaC’G ¿CG ¬Jô£ØH ÉcQóe ¿Éc - É¡æY åëÑ∏d ¬H ™aO …òdG ᢢ˘˘£˘˘˘˘∏˘˘˘˘°ùdGh ∫ÉŸG ¿Cɢ˘˘˘°T ɢ˘˘˘¡˘˘˘˘˘fCɢ˘˘˘˘°T äɢ˘˘˘˘gÉŒ’G ∞˘˘˘˘˘∏˘˘˘˘˘àfl ≈˘˘˘˘˘a ⁄ɢ˘˘˘˘©˘˘˘˘˘dG .IOÉ©°ùdGh Ú«°VÉŸG ∞°üfh ¿ô≤dG ∫ÓN »YGóHE’G ÒµØàdG ÆhõHh ôéØJ Èà©j ᢢ«˘˘˘fɢ˘˘ª˘˘˘K QG󢢢≤Ã á˘˘˘°û«˘˘˘©ŸG äɢ˘˘jƒ˘˘˘à˘˘˘°ùe ´É˘˘˘Ø˘˘˘JQG ‘ ¢ù«˘˘˘Fô˘˘˘dG ÖÑ˘˘˘°ùdG ¬«LƒJh ÜÉ©«à°SG Öëà°ùŸG øe QÉ°U ≥∏£æŸG Gòg øe .±É©°VCG âëÑ°UCÉa .ÒµØàdG øe ´ƒædG Gòg ™«é°ûJh åëÑdG ™°Vƒe ´GóHEÓd ·C’G ™«é°ûJ Ö«dÉ°SCG »àdG á≤jô£dGh á«Ø«µdG ≈≤ÑJ øµd ,Ö«≤æàdGh πãe ÚYóÑŸG ∫ƒ≤Y É¡dÓN øeh É¡H πª©J ɢ˘˘˘˘æ˘˘˘˘˘gh .ɢ˘˘˘˘°†eɢ˘˘˘˘Z Gõ˘˘˘˘˘¨˘˘˘˘˘dh Gô˘˘˘˘˘°S (¢Tɢ˘˘˘˘f ¿ƒ˘˘˘˘˘L) áª∏c ™e ≈æ©ŸG ‘ ''ôë°ùdG'' áª∏c ihÉ°ùàJ .''´GóHE’G'' hP ÜÉ°ûdG - ¢TÉf ¿ƒL ¬HÉ°ûJ ó≤d ,Ó©a OÉéjEG ∫hÉëj ¿Éc ÉeóæY Iôë°ùdG ™e É©«HQ øjô°û©dGh óMGƒdG á∏°ù∏°S ‘ ᫪∏©dG ¬KÉëHCG â∏ã“ PEG .ÉÑjô≤J A»°T πc ô°ùØJ ájô¶f øe øµ“ »àdGh ,ó«≤©àdG Iójó°ûdGh á©FGôdG á«°VÉjôdG πFÉ°ùŸG øe QƒW ‘ πNój ¿CG πÑbh ,√ôªY øe ÚKÓãdG õgÉæj ¿CG πÑb É¡∏M OÉc ɪa .á«YGóHE’G √Gƒb âæ°VCGh â≤gQCG »àdG ΩÉghC’Gh á°Sƒ∏¡dG ¬JGRÉ‚E’ Gôjó≤J πHƒf IõFÉL ≈∏Y π°üëj ≈a ''á°†bÉæàŸG ÜÉ©dC’G'' ájô¶f ∫ƒM á«∏ª©dG .ΩÉ°üØdÉH É°†jôe §≤°S ≈àM 1994 ΩÉY ɢ˘˘Wô˘˘˘Ø˘˘˘e ´G󢢢H’ɢ˘˘H 󢢢j󢢢°ûdG ¬˘˘˘dɢ˘˘˘¨˘˘˘˘°ûfG ¿É˘˘˘˘c ¿Éc ɪæ«M á°UÉN ¬æ«Y âbƒdG ≈a GôKDƒeh ¿Éc ɪc ,ÉÑfÉL ¬MôWh ¬∏gÉŒ Öéj Éeh ¬ª∏©J Öéj Ée Qô≤j á«°VÉjôdG πFÉ°ùŸG π◊ ¬JÉ«é«JGΰSG ™°Vh ≈a ájô≤Ñ©dG ójó°T .ÉgÒZh ¿Éc ÉjCG ΩÉ¡dEÓd OGó©à°S’G áÑgCG »∏Y ¢TÉf ¿Éc ,≥Ñ°S Ée ¤EG áaÉ°VEG ,Úbƒeôe IòJÉ°SCGh øjô°VÉfi èLÉëj ¿Éc ó≤a .»MƒdG ∂dP âbh QɵaCG øe ¬«dEG ø©j Ée πc É¡«∏Y ¿hój IÒ¨°U áMƒd ÓeÉM Ò°ùjh Éjh !!√Gƒ°S óMC’ IDhô≤e ÒZ º°SÓWh á©jô°S äÉHÉàc πµ°T ‘h äGQhÉfi AÉæH ¬àdhÉfi øe √QɵaCG º¶YCG äCÉ°ûf ó≤a Öé©∏d ¿CG øe ºZôdG ≈∏Yh .IAhô≤ŸG ÒZ äɶMÓŸG ∂∏J øe ä’OÉ›h ¥ÉÑ°ùdG ‘ RƒØdG øµj º∏a ,¬d áÑ°ùædÉH AGƒ¡dGh AÉŸÉc âfÉc á°ùaÉæŸG øeh ,ôWÉıG ´ÉØJQG ádÉM ≈a ’EG ᫪gC’G øe Qó≤dG ¢ùØf ≈∏Y êQÉN Oô¨j ¿CG GOôØæe ±õ©j øµj ⁄ (¢TÉf) ¿CG É≤M ¢ûgóŸG .Üô°ùdG ɇ á°ùaÉæŸÉH ™dƒdG Iójó°Th QGƒWC’G áÑjôZ á«°üî°T ¿Éc ó≤d Qɢ˘˘˘Ø˘˘˘˘æ˘˘˘˘à˘˘˘˘°SG 󢢢˘«˘˘˘˘é˘˘˘˘j ¬˘˘˘˘∏˘˘˘˘©˘˘˘˘L ¿hÉ©àdGh ∞dÉëà∏d øjôNB’G ¬àbôa ¤EG Ωɪ°†f’Gh ¬©e .®ƒë∏e πµ°ûH ᢢ˘Hƒ˘˘˘©˘˘˘°U ⩢˘˘Ñ˘˘˘˘f ɢ˘˘˘æ˘˘˘˘g ø˘˘˘˘e »˘˘˘˘˘˘˘˘æ˘˘˘˘˘˘˘˘a π˘˘˘˘˘˘˘˘ª˘˘˘˘˘˘˘˘Y ᢢ˘˘˘˘˘˘Yɢ˘˘˘˘˘˘˘˘æ˘˘˘˘˘˘˘˘˘°U QGƒ˘˘˘˘ZCG È°ùj (»˘˘˘˘Fɢ˘˘˘ª˘˘˘˘æ˘˘˘˘˘«˘˘˘˘˘°S) ò˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘NCɢ˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘jh ¢Tɢ˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘f π˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘≤˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘Y π˘˘˘˘˘˘gÉ› ‘ ø˘˘˘˘˘˘j󢢢˘˘˘gɢ˘˘˘˘˘˘°ûŸG óMCG á¡LGƒe ‘ ɪ櫰ùdG »éàæe ™°Vh ɇ π≤©dG ∂dP äÉgÉàeh ¬JÓ«îJh √QɵaCG áªLôJ º¡«∏Y ¿Éc å«M .…ô°ûÑdG ´GóHE’G RɨdCG á∏°ù∏°S QɵàHÉH (OQhÉg ¿hQ) ΩÉb á≤«≤◊G ≈a .á«Fôe Qƒ°U ¤EG ábOh á≤FÉa ájÉæ©H ᪪°üŸG π«°UÉØàdG äGP ógÉ°ûŸG øe á≤MÓàe Ö∏b π«°UƒJ É¡dÓN øe ¬d ≈æ°ùàj á«gÉæàe ó©H ºK IôµàÑŸG ¢TÉf QɵaCG á°UÓNh ™Ñæeh .¬eÉghCGh ¬°ShÓg ∂dP Gòg √ÉŒ áHGôZ ∫É©aC’G OhOQ ÌcCG âéàf Gƒà¡H øjòdG ¢SQGóŸG áÑ∏W øY »æØdG πª©dG ø˘˘˘˘Y Ó˘˘˘˘°†a ,π˘˘˘˘gòŸG äɢ˘˘˘˘«˘˘˘˘˘°Vɢ˘˘˘˘jô˘˘˘˘˘dG ⁄ɢ˘˘˘˘Y ø˘˘˘˘˘e ájô≤Ñ©∏d IóFÉ°ùdG ᪰ùdG √hó≤àYG Éà º¡dƒgP ÚJôµØd π≤©dG AGƒàMG ≈∏Y IQó≤dG »gh ’CG .¥É°ùJGh ºZÉæJ ≈a óMGh ¿BG ≈a ÚJOÉ°†àe É≤jƒ°ûJ Égó°TCGh ÉeÉ¡dEG ¢ü°ü≤dG ÌcCG øe ¢TÉf á°üb ¿EG ,É≤M ‘ ¿É©eE’G iCG :»YGóHE’G ÒµØàdG ∞∏N ¥É«°ùfÓd ÉgÉYOCGh .¬«a ¥Gô¨à°S’Gh QɵàH’G 10 BUSINESS DDIGEST 22000044 ÈȪª°°ùùjjOO-- ……QQGGOOEE’’GG QQÉÉààııGG Fast Company The Creativity Issue Issue Number 89 December 2004 p.50-52 º∏«a(π«ªL π≤Y) QɵaC’G OÉ°†J ∫ÓN øe ´GóHE’G h (¢TÉf ¿ƒL) QÉ°üf É«Ø∏«°S :º∏≤H
  • 11. »Ñjɵ°Sh êófƒa äÉcô°T â°ù«d ‘ Aɢ˘˘˘˘ª˘˘˘˘˘°SC’G ô˘˘˘˘˘˘¡˘˘˘˘˘˘°TCG ¿ƒ˘˘˘˘˘˘a2âf h ∑Éæg .᫪bôdG ä’É°üJ’G ⁄ÉY :πãe É«ŸÉY áahô©e Aɪ°SCG É°†jCG ɵjôeCG ≈a ¿hõjGÒa h ôfQh h ËÉJ ≈æªàJ ºµa .GÎ∏‚EG ≈a »J »Hh ¿CG ƒ˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘d ä’ɢ˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘°üJ’G äɢ˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘cô˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘˘°T âfÎfE’G ÈY ∫É°üJ’G ∫ƒcƒJhôH äÉcô°ûdG ∂∏J øµd ,GóHCG óLƒj ⁄ ä’ɢ˘˘°üJ’G ∞˘˘˘«˘˘˘Xƒ˘˘˘à˘˘˘d äô˘˘˘˘£˘˘˘˘°VG 󢢢˘˘˘˘≤˘˘˘˘˘˘˘Ø˘˘˘˘˘˘˘˘J ’ ≈˘˘˘˘˘˘˘˘à˘˘˘˘˘˘˘˘M âfÎfE’G ÈY .ÉgAÓªY ábÓª©dG äÓHɵdG äÉcô°T â∏NO Ée GPEG çóëj ¿CG øµÁ GPɪa êɢ˘˘˘à˘˘˘˘fEG ∫ƒ˘˘˘˘M ᢢ˘˘°ùaɢ˘˘˘æ˘˘˘˘e ‘ ᢢ˘˘j󢢢˘«˘˘˘˘∏˘˘˘˘≤˘˘˘˘à˘˘˘˘dG ä’ɢ˘˘˘°üJ’G äɢ˘˘˘˘cô˘˘˘˘˘°Th √òg áeóîà°ùŸG É«LƒdƒæµàdG πfi π– ä’É°üJG É«LƒdƒæµJ ?ΩÉjC’G ≈∏Y ´Gô°üdG »¡àæj ¿CG ™bƒàŸG øe áà°ùdG ô¡°TC’G ‘ ájQÉéàdG Aɪ°SC’G É«LƒdƒæµàdG ∫ƒëàJ ɪæ«H áeOÉ≤dG ∫É°üJ’G ∫ƒcƒJhôH'' ≈ª°ùJh IQƒcòŸG OGó©à°S’G QƒW øe ''âfÎfE’G ÈY á«Ñdɨd IôµÑŸG ≥jƒ°ùàdG á∏Môe ¤EG Gò˘˘˘g ÖbGƒ˘˘˘Y ô˘˘˘£˘˘˘NCG ø˘˘˘eh .AÓ˘˘˘ª˘˘˘˘©˘˘˘˘dG äɢ˘˘µ˘˘˘Ñ˘˘˘°T ∫ƒ˘˘˘ë˘˘˘à˘˘˘J ¿CG ƒ˘˘˘g ∫ƒ˘˘˘˘ë˘˘˘˘à˘˘˘˘dG ø˘˘˘e A»˘˘˘°T ¤EG ᢢ˘j󢢢«˘˘˘∏˘˘˘≤˘˘˘à˘˘˘dG ∞˘˘˘˘Jɢ˘˘˘¡˘˘˘˘dG .»°VÉŸG âfÎfE’G ÈY ∫É°üJ’G …ó«∏≤àdG ∫É°üJ’G πHÉ≤e ∫ƒcƒJhôH OɪàYG ƒg ä’É°üJ’G áYÉæ°U ±hÉfl Òãj Ée .áfôe äÉ≤«Ñ£Jh ôjh âaƒ°S èeGôH ≈∏Y âfÎfE’G ÈY áKOÉÙG âbƒdG πeGƒY QÉÑàY’G ‘ …ó«∏≤àdG ∫É°üJ’G òNCÉj ɪæ«Ña ∂∏J âfÎfE’G ≈∏Y áKOÉÙG ‹ƒJ ’ ,‘Gô¨÷G ™bƒŸGh áaÉ°ùŸGh πc ≈ah .᫪gCG ájCG áKÓãdG ô°UÉæ©dG ¿ƒµ«j øjCG çóëàŸG º¡j ’ ∫GƒMC’G Ióe hCG ¬«dEG çóëàj …òdG ¢üî°ûdG ÈY çóëàdG Ωɶæd øµÁ .áKOÉÙG á«ØJÉg ΩÉbQCG ≈∏Y πª©j ¿CG âfÎf’G πª©dG á«°UÉîH ®ÉØàM’G ™e ájOÉY §˘˘˘˘˘˘N ô˘˘˘˘˘˘˘aƒ˘˘˘˘˘˘˘J •ô˘˘˘˘˘˘˘°ûH ¿É˘˘˘˘˘˘˘µ˘˘˘˘˘˘˘e …CG ‘ .âfÎfEG ‘ êófƒa ácô°T Èà©J ɵjôeCG ≈a ,∫ÉÛG Gòg ‘ IóFGQ »°SôLƒ«f áj’h »gh ,π«ªY 300^000 É¡jód å«M ácô°T É°†jCG ∑Éægh .ô¡°TCG áKÓK πc ójóL π«ªY 80^000 ∞«°†J á«ØJÉ¡dG áeóÿG ≥jƒ°ùJ øY ΩÉ©dG Gòg âØbƒJ »àdG -»J ófBG »J .âfÎfE’G ÈY áKOÉÙG ¢VhôY ≈∏Y äõcQh ,ájó«∏≤àdG äGQƒ°UÉæjódG Qƒ£J ôNBG ¤EG ¿Éµe øe ∫É≤àf’G á«°UÉN Aɢ˘˘˘˘æ˘˘˘˘˘KCG ᢢ˘˘˘eóÿG ¢ùØ˘˘˘˘˘f ΩG󢢢˘˘˘î˘˘˘˘˘˘à˘˘˘˘˘˘°SGh áKOÉÙG ∫ƒcƒJhôH π©Œ ∫ÉMÎdG ÚH ɢ˘˘˘˘˘˘˘Yƒ˘˘˘˘˘˘˘˘«˘˘˘˘˘˘˘˘˘°T ÌcC’G âfÎfE’G ÈY …Òã˘˘˘˘c ∫ɢ˘˘˘˘ª˘˘˘˘˘YC’G ∫ɢ˘˘˘˘LQh ÜÓ˘˘˘˘˘£˘˘˘˘˘dG π˘˘˘˘ª˘˘˘˘M º˘˘˘˘¡˘˘˘˘æ˘˘˘˘µÁ ø˘˘˘˘jò˘˘˘˘˘dG ∫Gƒ˘˘˘˘˘é˘˘˘˘˘à˘˘˘˘˘dG º˘˘¡˘˘Jõ˘˘¡˘˘LCG ≈˘˘∏˘˘Y ᢢ«˘˘Ø˘˘Jɢ˘¡˘˘dG º˘˘˘¡˘˘˘eɢ˘˘bQCG ÉÃQh ,Gƒ˘˘˘˘Ñ˘˘˘˘gP ɢ˘˘˘ª˘˘˘˘æ˘˘˘˘jCG ᢢ˘˘«˘˘˘˘fhε˘˘˘˘dE’G ᢢ˘˘Ø˘˘˘˘jô˘˘˘˘£˘˘˘˘˘dG ᢢ˘˘˘«˘˘˘˘˘°UÉÿG √ò˘˘˘˘˘g ¿ƒ˘˘˘˘˘µ˘˘˘˘˘J äÉcô°T ¬«dEG ô≤àØJ Ée »g IôµàÑŸGh ∫É°üJG äÉeóN Ωó≤J »àdG äÓHɵdG .∫É≤àfÓd á∏HÉb ÒZh áàHÉJ ??øøjjôô°°SSÉÉÿÿGG ÈÈccCCGG ººgg øøee ::∫∫GGDDƒƒ°°ùùddGG ≈≈≤≤ÑÑjj øøµµddhh ¢†Øîæà°S É¡JGOGôjEG ¿CG ºZQ áàHÉãdG •ƒ£ÿG äÉcô°T â°ù«d ä’ƒ˘˘˘˘˘˘cƒ˘˘˘˘˘˘Jhô˘˘˘˘˘˘H Ö°ùH ∂dPh ,2010 Ωɢ˘˘˘˘˘Y ∫ƒ˘˘˘˘˘˘∏˘˘˘˘˘˘ë˘˘˘˘˘˘H %25 ∫󢢢˘˘˘©Ã ∫É≤ædG ∞JÉ¡dGh ∫Gƒ÷G äÉcô°T ÉeCG .âfÎfE’G ÈY ∫É°üJ’G ∫ƒcƒJhÈd øµÁ QÉ°üàNÉH .%80 ¤EG ÉgôFÉ°ùN π°üJ ±ƒ°ùa ΩGóbCG â– øe •É°ùÑdG Öë°ùj ¿CG âfÎfE’G ÈY ∫É°üJ’G äɟɵŸG ≈∏Y ¿ƒµ∏¡à°ùŸG âaÉ¡àj ɪæ«Ña .ä’É°üJ’G äÉcô°T ä’É°üJ’G áYÉæ°üH …ôM ,âfÎfE’G ÈY á°ü«NôdG á«ØJÉ¡dG Ö«˘˘˘dɢ˘˘°SCGh ɢ˘˘bô˘˘˘W 󢢢Lƒ˘˘˘J ¿CG ɢ˘˘˘¡˘˘˘˘∏˘˘˘˘ª˘˘˘˘cCɢ˘˘˘H ÈY áKOÉÙG ∫ƒcƒJhôH ∫ƒëàd IójóL á°Uôa ¤EG ÉgOó¡àj ô£N øe âfÎfE’G .É¡°UÉæàbG É¡æµÁ 11BUSINESS DDIGEST 22000044 ÈȪª°°ùùjjOO-- ……QQGGOOEE’’GG QQÉÉààııGG ájÉ¡f:∞JÉ¡dG ô°üY ?!∞JÉg ¤EG âfÎfE’G áµÑ°T ∫ƒëàJ ÉeóæY íHGôdG øeh ô°SÉÿG øe The Economist December 4th- 10th 2004 Pages 63-64 The Economist øøYY ÒÒããµµddGG ±±ôô©©JJ ’’ ∂∂ffBBGG áᶶMMÓÓee »»ææææµµÁÁ ∫∫ÉÉMM ……CCGG ≈≈∏∏YY ÉÉææææµµdd ,,ää’’ÉÉ°°üüJJ’’GG ääÉɵµÑÑ°°TT ππeeÉɵµJJ IIóójjóóLL iiDDhhQQ øøYY ååëëÑÑddGG OOóó°°üüHH!!
  • 12. :øY Qó°üJ ájô¡°T ájQGOEG Iô°ûf ((´´ÉÉ````````©©°°TT)) »»ªª∏∏©©ddGG ΩΩÓÓYYEEÓÓdd áá««HHôô©©ddGG ááccôô°°ûûddGG IQGOE’G äÉjQhO √ô°ûæJÉe π°†aCG »Hô©dG ÇQÉ≤∏d Ωó≤J .§≤a ÚcΰûŸG ≈∏Y ´RƒJ .á«ŸÉ©dG ôjôëàdG ¢ù«FQ …Oɪ°üdG º«°ùf ôjôëàdG QÉ°ûà°ùe Qhó```æ¨dG ô`«eCG ôjôëàdG IÒJôµ°S ô°üYC’G Ihôe ¿hQôÙG Oƒªfi ≈Ø£°üe - ¢ù`````jƒd É«dGO áÑ«£M ô°SBG - »°VÉ≤dG Ihôe º«ª°üJ ≥«aƒJ ∫OÉY OɪY á«fhεdE’G á©Ñ£dG OƒgGódG óªfi ájõ«∏‚E’Gh á«Hô©dG Úà¨∏dÉH ôaƒàe QGó°UE’G Gòg This publication is available in both Arabic and English ≈≈∏∏YY ººµµJJÉÉMMGGÎÎbbGGhh ººµµJJÉÉ≤≤««∏∏©©JJ »»≤≤∏∏JJ ÉÉffóó©©°°ùùjj info@edara.com ‘ ∑GΰTÓd z…QGOE’G QÉàıG{ z´É©°T{ ácô°T www.Edara.com IôgÉ≤dG - 4002 Ü.¢U ´.Ω.ê - 11727 :ô°üf áæjóe 20 2 2633897 :∞JÉg 20 2 4036657 :∞JÉg 20 2 4025324 :∞JÉg 20 2 2612521 :¢ùcÉa :ájQóæµ°S’G Öàµealex@edara.com ÖJɵŸG G´É``````©°T -¿OQC’¿ÉªY - 5534291 ± 5515635 :ä Ωƒc.IQGOEG ácô°T - äGQÉeE’G»HO -2977110 :± 2977111:ä ΩÉ`````````°ûdG ´É````````©°T - É``````````jQƒ°S2116929 :± 2129582 :ä - ájOƒ©°ùdG¢VÉjôdG QOÉ°üe ácô°T4749929:± 2919477:ä IóL QOÉ°üe ácô°T - ájOƒ©°ùdG6521147 - 6504053 :ä π°†ØdG QGO - É«Ñ«d+218 61 2230046 / 2239671 :ä âf …ɵ°S - øª«dGAÉ©æ°U 206949 :ä ájQGOEG äÉgÉŒG 1122112266 ::´´GGóójjEE’’GG ººbbQQ ISSN:1687-0891 nasim@edara.com 2004IÉ≤à°ùŸG ájQGOE’G ¢ShQódG ΩÉY øe2004 .≥«bO πµ°ûH ∫ɪYC’G äÉgÉŒÉH DƒÑæàdG Ö©°üj ¬fCG Ωƒj ó©H Éeƒj Éæd ócCÉàj ÚfGƒb Ò¨J »àdG É«LƒdƒæµàdGh ∫hÎÑdG QÉ©°SCGh IóFÉØdG ä’ó©eh Ühô◊G ∑Éæ¡a ¢ùØf äÉgƒjQÉæ«°ùdGh ióŸG ó«©H §«£îà∏d ó©j ⁄h .QGôªà°SÉH ∫ɪYC’G áÑ©d ΩÉ©dG ÈY äRôH »àdG ∫ɪYC’G äÉgÉŒG »g √ògh .»°VÉŸG ‘ √ÉæaôY …òdG ÒKCÉàdG .Ωô°üæŸG :∫hC’G ¢SQódG∂©e »æcô°TCG ,ÌcCG íHôJ ¿CG äOQCG GPEG É¡fC’ á«fhεdE’G IQÉéàdG áªb ≈∏Y ƒgÉjh πLƒLh »H ¬jEGh ¿hRÉeCG äÉcô°T â©HôJ ¬jEG äGOGõe ¿ƒLhôj øjòdG AÉcô°ûdG øe ÚjÓŸG ∑Éæg .Ú©FÉH ¢SÉædG πc â∏©L πHÉ≤e º¡àÑ°üfCG ¿hòNCÉjh πLƒL ¿ƒ«Y ¿ƒcôëjh ¿hRÉeCG äÉéàæe ¿hô°ûæjh ¬«H ≈àM .⁄É©dG º©j π«ª÷G …QÉéàdG êPƒªædG Gòg CGóH .É¡fƒ≤≤ëj ™«H á«∏ªY πc á°UÉN AÉcô°T äɵѰT ¿ƒµJ äCGóH äƒjQÉe h …ÉH â°ùH πãe ájó«∏≤àdG äÉcô°ûdG .É¡H :ÊÉãdG ¢SQódGÉeh ,™«ÑJ á°ü«NôdG QÉ©°SC’Gh ,™«ÑJ áeÉîØdG ™«°†j É¡æ«H .á≤FÉa áYô°ùH ájQÉéàdG äÓÙG øe Ò£J áªîØdG äÉéàæŸG âfÉc ,™bƒàŸG ÒZ ≈∏Y äÉéàæŸG äó¡°Th .%10 äRhÉŒ ƒªædG ‘ IOÉjR IQƒ¡°ûŸG á«ŸÉ©dG äÉcQÉŸG â≤≤M GÒãc AÉjôKC’G ôKCÉàj º∏a .äÉ©«ÑŸG ‘ GÒÑc É©LGôJ ô©°ùdGh IOƒ÷G ᣰSƒàŸG ó≤a QÉ©°SC’G ‘ IOÉjõdG º¡à°†Y øjòdG ¿ƒµ∏¡à°ùŸG ÉeCG .∫hÎÑdG QÉ©°SCG ´ÉØJQÉH äGõ«Ã Gƒ©àªà«d ,âLQÉJ h äQÉe ∫hh πãe á°ü«NôdG ôLÉàŸG ‘ ¿ƒbƒ°ùàj GƒÑgP .QÉ©°SC’G ¢üNQh äÉ°†«ØîàdG :ådÉãdG ¢SQódGá«Ñ¨dG áeóÿG Oô£J á«còdG áeóÿG .É¡JÓfi ‘ ïÑ£dG äGQÉ¡Ÿ É°VhôY Ωó≤J õfɪéjh ácô°T .™«ÑJ Iõ«ªàŸG áeóÿG Í÷G ´GƒfCG QÉ«àNGh ¥hòJh øjOQƒŸG á∏HÉ≤Ÿ ÉHhQhC’ GƒÑgP ¿ÉÑLC’G º°ùb hôjóe π«¡°ùJh Ú©FÉÑdG ÖjQóJ ≈∏Y ÚjÓŸG âaô°U ƒÑjO Ωƒg ácô°T .º¡°ùØfCÉH õ«ªàŸG ójQƒàdG äÉcô°T â∏HôZ ɪæ«H .AÓª©dG πÑb øe »JGòdG OGó°ùdGh AGô°ûdG äÉ«∏ªY ¿hΰûj øe ’ ɪFGO ¿hΰûj øe ≈∏Y É¡JÉeóN äõcQh ÉgAÓªY ójÈdG ∫ÓN øe É¡fƒØ∏µj øjòdG AÓª©∏d ™«ÑdG â°†aQ äÉcô°ûdG ¢†©H ¿CG áé«àædG âfÉch .ÉfÉ«MCG .É¡∏chCG »JDƒJ á«FÉ≤àf’Gh √ÉÑàf’G ¿CG âàÑKCGh áeóÿGh áfÉ«°üdG ‘ GÒãc :™HGôdG ¢SQódGIóYÉb »g ádƒªÙG äÉÑ°SÉ◊Gh äÓjÉHƒŸG Ωƒ«dG ∫ɪYC’G ¿Éch É¡FGô°T ≈∏Y AÓª©dG ÖdɵJ ó≤a .2004 ΩÉY á°Vƒe á«còdG ∞JGƒ¡dG äQÉ°U RÉ¡L ∞dCG 660 øe ÌcCG ´ÉH 600 ƒjôJ πjÉHƒe .¢Vô©dG øe ÌcCG É¡«∏Y Ö∏£dG ójÈdG IAGôbh πFÉ°SôdG ∫É°SQEGh äɪ¨ædG ∫GõfE’ ÚjÓŸG ±ô°üf øëæa .ΩÉ©dG ∫ÓN ’ ≈àM á«Fƒ°†dG äGQÉ°TE’G ≈∏Y ∞≤f øëfh ¬«H ¬jEG QÉ©°SCG á©HÉàeh ÊhεdE’G ÚjÓŸG äÉÄe äÉcô°ûdG âaô°U ∂dòdh .ô°†NC’G Aƒ°†dG QɶàfÉH âbƒdG ™«°†f .ádÉ≤ædG ∞JGƒ¡dG äÉ≤«Ñ£J ôjƒ£J ≈∏Y :¢ùeÉÿG ¢SQódGπ«∏≤dÉH ÒãµdG ≥≤– ¿CG ™«£à°ùJ IôgÉX ÚHh ,á«MÉf øe äÉeƒ∏©ŸG äɵѰTh á浫ŸG ÚH »é«JGΰSG ¥ÉæY çóM ∫É°üJ’G õcGôe âLhGR ó≤a .Ohó◊G êQÉN ¤EG É¡dɪYCG õcGôà äÉcô°ûdG ∫É≤àfG óæ¡dG ¤EG É¡FÓªY áeóN õcGôà äÉcô°ûdG â∏Môa ,áØ∏µàdG ¢VÉØîfGh IAÉصdG ÚH ∫É°üJ’G ƒØXƒe πª©j å«M ,ÉHhQhCGh ɵjôeCG ‘ É¡FÓª©d ᫪bôdG É¡JÉeóN Ωó≤àd .πbCG äGQ’hO πHÉ≤e ∫ƒWCG äÉYÉ°ùd É«°SBG ¥ô°T ܃æL ‘ ájQGOEG äÉgÉŒG