Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Topical corticosteroids

แบ่งปันเพื่อการเรียนรู้ครับ

Topical corticosteroids

  1. 1. Topical Corticosteroids ภก.นพดล จริงจิตร โรงพยาบาลโรคผิวหนังเขตร้อนภาคใต้ จังหวัดตรัง
  2. 2. Topical Corticosteroid ภก.นพดล จริงจิตร รพ.โรคผิวหนังเขตร้อนภาคใต้ จังหวัดตรัง 2
  3. 3. Topical Corticosteroid ภก.นพดล จริงจิตร รพ.โรคผิวหนังเขตร้อนภาคใต้ จังหวัดตรัง 3 Pharmacology • ผลต้านการอักเสบ (Anti – Inflammatory Effects) • ผลลดภูมิคุ้มกัน (Immunosuppressive Effects) • ผลลดการเพิ่มจํานวนเซลล์ (Antiproliferative Effects) • ผลทําให้หลอดเลือดหดตัว (Vasoconstriction)
  4. 4. Topical Corticosteroid ภก.นพดล จริงจิตร รพ.โรคผิวหนังเขตร้อนภาคใต้ จังหวัดตรัง 4  ใช้วัดประสิทธิภาพของยา Corticosteroids  ใช้จัดลําดับความแรงของ Corticosteroids Vasoconstrictor assay
  5. 5. vasoconstrictor assay – ทดสอบโดยทายา 5 mg บนผิวหนัง จนเริ่มเห็นผิวซีด สูงสุดหลังทายา 9 – 12 ชั่วโมง – วัดด้วย infrared reflection photometers / thermal conductivity / laser doppler velocimetry – วิธีนี้นอกจากวัดฤทธิ์ของยาแล้ว ยังสามารถประเมินการ ซึมผ่านผิวหนัง metabolism และการกําจัดยาได้
  6. 6. การจําแนกยาตามผลการทดสอบ • สหรัฐอเมริกาจําแนกเป็น 7 ระดับ (ระดับ 1 ความแรงสูงสุด ระดับ 7 ความแรงน้อยที่สุด) • สหราชอาณาจักร จําแนกเป็น 4 กลุ่ม คือ mild, moderate, very potent, super potent
  7. 7. Topical Corticosteroid ภก.นพดล จริงจิตร รพ.โรคผิวหนังเขตร้อนภาคใต้ จังหวัดตรัง 7 Potency of Topical Corticosteroids High Potency Low Potency Medium Potency
  8. 8. Topical Corticosteroid ภก.นพดล จริงจิตร รพ.โรคผิวหนังเขตร้อนภาคใต้ จังหวัดตรัง 8 ความแรงของยา ชื่อสามัญ Class 1 superpotent • 0.05% Betamethasone dipropionate • 0.05% Clobetasol propionate Class 2 – potent, upper mild strength • 0.25% Desoximetasone • 0.1% Mometasone furoate Class 3 – potent,upper mild strength • 0.1% Betamethasone valerate
  9. 9. Topical Corticosteroid ภก.นพดล จริงจิตร รพ.โรคผิวหนังเขตร้อนภาคใต้ จังหวัดตรัง 9 ความแรงของยา ชื่อสามัญ Class 4 mild strength •0.025% Fluocinolone acetonide •0.1% Mometasone furoate • 0.1% Prednicabate Class 5 lower mild strength •0.1% Triamcinolone acetonide
  10. 10. Topical Corticosteroid ภก.นพดล จริงจิตร รพ.โรคผิวหนังเขตร้อนภาคใต้ จังหวัดตรัง 10 ความแรงของยา ชื่อสามัญ Class 6 mild strength • 0.02% Triamcinolone acetonide Class 7 least strength • 0.5,1,2.5% Hydrocortisone •0.5% Prednisolone
  11. 11. Topical Corticosteroid ภก.นพดล จริงจิตร รพ.โรคผิวหนังเขตร้อนภาคใต้ จังหวัดตรัง 11 Topical Corticosteroids ที่ใช้บ่อย • 0.02% Triamcinolone acetonide cream • 0.1% Triamcinolone acetonide cream • 0.1% Betamethasone valerate cream • 0.05% Clobetasol propionate • 0.05% Betamethasone dipropionate
  12. 12. Topical Corticosteroid ภก.นพดล จริงจิตร รพ.โรคผิวหนังเขตร้อนภาคใต้ จังหวัดตรัง 12 ตําแหน่งผิวหนังที่ยาซึมผ่านได้ดีจากมากไปน้อย 1. อัณฑะ/หนังตา 6. แขน/ขาส่วนบน 2. หน้า (ยกเว้นหน้าผาก) 7. แขน/ขาส่วนล่าง 3. หน้าผาก 8. หลังมือ/หลังเท้า 4. หนังศีรษะ 9. ฝ่ามือ 5. หน้าอก/หลัง 10. ฝ่าเท้า
  13. 13. ภก.นพดล จริงจิตร รพ.โรคผิวหนังเขตร้อนภาคใต้ จังหวัดตรัง 13 http://itsan.org/topical-steroids-101/
  14. 14. แนวทางการเลือกใช้ยา Topical Corticosteroids • โรค/ลักษณะรอยโรค/ตําแหน่งรอยโรค • ตัวยา (chemical characteristics)/ความแรง (Potency) • รูปแบบยา (vehicles) • ความแรงของยา (potency)
  15. 15. แนวทางการเลือกใช้ยา Corticosteroids รูปแบบยา (vehicles)  corticosteroid ชนิดเดียวกันเมื่ออยู่ในรูปแบบที่ ต่างกัน จะมีความแรงไม่เท่ากัน  เรียงลําดับความแรงจากมากไปน้อย ขี้ผึ้ง (ointment) ครีม (cream) โลชั่น (lotion) ตามลําดับ
  16. 16. แนวทางการเลือกใช้ยา Corticosteroids รูปแบบยา (vehicles) : ขี้ผึ้ง (ointment)  ไม่มีสารกันเสีย (preservative) เป็นส่วนประกอบ : เหมาะกับผู้ป่วยที่แพ้สารกันเสีย  เหมาะกับผื่นหนา แห้ง แตก (lichenification) บริเวณ ฝ่ามือ ฝ่าเท้า  เคลือบผิวได้ดี เพิ่มความชุ่มชื้น ซึมผ่านผิวหนังได้ดี และนาน
  17. 17. แนวทางการเลือกใช้ยา Corticosteroids รูปแบบยา (vehicles) : ครีม (cream)  ใช้ทาบริเวณผิวหนังที่ชื้น ผื่นแพ้สัมผัสระยะเฉียบพลัน และค่อนข้างเฉียบพลัน รวมถึงบริเวณซอกพับ (intertriginous area)
  18. 18. แนวทางการเลือกใช้ยา Corticosteroids รูปแบบยา (vehicles) : โลชั่น (lotion) เจล (gel) สารละลาย (solution)  เหมาะสําหรับบริเวณที่มีผม และขน  ส่วนใหญ่มีส่วนผสมของ alcohol และ propylene glycol ดังนั้นควรหลีกเลี่ยงการทาบริเวณแผล/รอยแตก ผิวหนัง : ทําให้เกิดการระคายเคืองได้
  19. 19. แนวทางการเลือกใช้ยา Corticosteroids ความแรงของยา (potency)  class 6-7 or low potency ทาบริเวณหน้า ซอกพับ และผื่นผิวหนังระยะเฉียบพลัน  class 2-5 ทาบริเวณฝ่ามือ ฝ่าเท้า ผื่นผิวหนังชนิด เรื้อรังที่มีขุย และหนา
  20. 20. แนวทางการเลือกใช้ยา Corticosteroids รอยโรค  เมื่อทา corticosteroids บนผิวหนังปกติ พบว่า ร้อย ละ 99 ของยาจะหลุดออกจากการถู เกา เช็ด ล้าง จะ เหลือยาเพียงร้อยละ 1 ที่สามารถซึมผ่านผิวหนัง และให้ ผลการรักษา
  21. 21. แนวทางการเลือกใช้ยา Corticosteroids รอยโรค  โรค atopic dermatitis มีความผิดปกติของสาร เคลือบผิวตามธรรมชาติ  ทําให้ยาซึมผ่านได้ดีกว่าผิวหนังปกติ 2 – 10 เท่า
  22. 22. แนวทางการเลือกใช้ยา Corticosteroids รอยโรค  รอยโรคที่หนามาก เช่น dyshidrosis สะเก็ดเงินชนิด ผื่นหนาบริเวณขาด้านล่าง หรือ lichen simplex chronicus  ใช้วิธีการปิดผื่นหลังทายา : เพื่อเพิ่มระยะเวลาดูดซึมยา ผ่านผิวหนัง
  23. 23. แนวทางการเลือกใช้ยา Corticosteroids ตําแหน่งรอยโรค  หนังตา / อัณฑะ ดูดซึมยามากกว่าฝ่าเท้า 300 เท่า ควรใช้ potency ต่ํา  ฝ่ามือ ฝ่าเท้า ควรใช้ potency สูง อาจผสม salicylic acid หรือใช้วิธีปิดผื่นหลังทายา (occlusion)
  24. 24. Topical Corticosteroid ภก.นพดล จริงจิตร รพ.โรคผิวหนังเขตร้อนภาคใต้ จังหวัดตรัง 24 หลักการใช้ยาสเตียรอยด์ชนิดทาภายนอก • Low potency • Short term • ทาบาง ๆ ไม่ควรทาบริเวณกว้างเกินไป • Rotational therapy
  25. 25. Topical Corticosteroid ภก.นพดล จริงจิตร รพ.โรคผิวหนังเขตร้อนภาคใต้ จังหวัดตรัง 25 Side Effect • ผิวหนังบางลง • เกิดรอยแตกของผิวหนัง • ถ้ายาดูดซึมเข้าสู่กระแสเลือด กดการทํางานของ ต่อมหมวกไต
  26. 26. Side Effect • ผลข้างเคียงที่เกิดขึ้นกับผิวหนัง (local adverse effects) • ผลข้างเคียงที่เกิดขึ้นจากยาดูดซึมเข้าสู่กระแสเลือด (systemic reactions)
  27. 27. Side Effect local adverse effects ผิวบาง (atrophic changes) • มีรายงานครั้งแรก พ.ศ.2506 จาก Triamcinolone acetonide • ลักษณะทางคลินิก  ผิวหนังมันเงา และใส  หนังกําพร้าเหี่ยวย่น (epidermal atrophy)  เมื่อดึงขึ้นผิวหนังกลับคืนสภาพเดิมช้า (alteration in skin elasticity)
  28. 28. Side Effect local adverse effects ผิวบาง (atrophic changes) • ปัจจัยเสี่ยงขึ้นกับ  อายุ พบในเด็ก/ผู้สูงอายุ  potency  ตําแหน่งที่ทา : ข้อพับ รักแร้ อัณฑะ ขาหนีบ
  29. 29. Side Effect local adverse effects ผิวบาง (atrophic changes) : ความผิดปกติในชั้นหนังแท้ dermal atrophy • เกิดจากการแบ่งตัวของ fibroblasts ลดลง • ลดการสร้าง collagen : เกิดหลังจากทายา 3 วัน และหลัง หยุดยานาน 2 สัปดาห์
  30. 30. Side Effect local adverse effects ผิวบาง (atrophic changes) : ความผิดปกติในชั้นหนังแท้ dermal atrophy • หลังทายา 0.1% Betamethasone valerate ต่อเนื่อง 3 สัปดาห์  ความหนาของชั้นหนังแท้บางลงร้อยละ 15  ห า ก ใ ช้ ต่ อ เ นื่ อ ง เ กิ ด ห ล อ ด เ ลื อ ด ฝ อ ย ข ย า ย ตั ว (telangiectasia) เกิดรอยช้ําได้ง่าย (easy bruising) จ้ําเขียว (purpura)
  31. 31. Topical Corticosteroid ภก.นพดล จริงจิตร รพ.โรคผิวหนังเขตร้อนภาคใต้ จังหวัดตรัง 31 Side Effect : Telangiectasia
  32. 32. Topical Corticosteroid ภก.นพดล จริงจิตร รพ.โรคผิวหนังเขตร้อนภาคใต้ จังหวัดตรัง 32 Side Effect Purpura Easy Bruising
  33. 33. Side Effect local adverse effects ผิวซีดขาว (hypopigmentation) • ยับยั้งการทํางานของ melanocyte : melanin ลดลง
  34. 34. Side Effect local adverse effects การติดเชื้อที่ผิวหนัง • พบอุบัติการณ์ร้อยละ 16 – 43 • การติดเชื้อที่พบบ่อย เช่น เกลื้อน (tinea versicolor) กลาก (tinea incognito) เชื้อราที่เล็บ (onychomycosis) เริม (herpes simplex infection) หูดข้าวสุก (molluscum contagiosum) หิด (scabiasis)
  35. 35. Side Effect local adverse effects ผื่นคล้ายสิว (acneiform reactions) • ลักษณะคล้ายสิว ส่วนใหญ่พบได้ 3 โรค คือ  steroid acne  รูขุมขนอักเสบรอบปาก (perioral dermatitis)  steroid rosacea
  36. 36. Steroid acne
  37. 37. steroid rosacea
  38. 38. perioral dermatitis
  39. 39. Side Effect local adverse effects ผื่นคล้ายสิว (acneiform reactions) • perioral dermatitis & steroid rosacea  เกิดจากการทายาบริเวณใบหน้า  ช่วงแรกที่ทายาผื่นยุบ แต่หลังจากหยุดยาผื่นเห่อขึ้น (rebound phenomenon)  ทําให้ต้องใช้ยาต่อเนื่อง จนเกิดการทนยา (tachyphylaxis) ต้องเพิ่มความแรงของยาไปเรื่อยๆ
  40. 40. Side Effect local adverse effects ผื่นคล้ายสิว (acneiform reactions) • steroid acne  แยกจากสิวทั่วไป (acne vulgaris) ดังนี้  ตุ่มนูนแดง มีตุ่มหนองด้านบนที่ตําแหน่งทายา ส่วนใหญ่เกิดที่ ใบหน้า หน้าอก หลัง หัวไหล่ ต้นแขน  เมื่อผื่นหายเกิดรอยดํา ไม่มีสิวอุดตัน และรอยแผลเป็น
  41. 41. Side Effect local adverse effects ผลข้างเคียงต่อตา • การทา corticosteroid รอบดวงตา มีรายงานการเกิดต้อหิน (glaucoma) • การใช้ยาต่อเนื่องทําให้การมองเห็นลดลง (vision loss) • corticosteroid ซึมผ่านผิวหนังบริเวณรอบตาได้มากกว่าฝ่า เท้า 300 เท่า
  42. 42. Side Effect Systemic effects กดการทํางานของต่อมหมวกไต • เกิดจากการทา corticosteroid : High potency เช่น ทา clobetasol propionate 0.05% เพียง 2 g/day ติดต่อ 2 – 3 วัน Medium potency ทา 7 g/day ติดต่อกัน 2 weeks
  43. 43. Side Effect Systemic effects กดการทํางานของต่อมหมวกไต • ปัจจัยที่มีผลต่อการดูดซึมยาจนทําให้เกิดผลข้างเคียง  เด็ก/ผู้สูงอายุ  พื้นที่ทายา : ทาบริเวณกว้าง  การปิดแผลบริเวณที่ทายา  potency of corticosteroids
  44. 44. Side Effect Systemic effects ระดับน้ําตาลในเลือดสูง และเบาหวาน • เกิดจากการดูดซึมยาผ่านผิวหนังในปริมาณมาก  ผลเพิ่มการสร้างน้ําตาลในตับ  ภาวะดื้ออินซูลิน
  45. 45. Topical Corticosteroid ภก.นพดล จริงจิตร รพ.โรคผิวหนังเขตร้อนภาคใต้ จังหวัดตรัง 45 Tachyphylaxis การใช้ยาติดต่อกันเป็นเวลานาน ประสิทธิภาพของยาลดลง
  46. 46. Tachyphylaxis • คือ ประสิทธิภาพของยาทา corticosteroids ลดลงหลังทายา อย่างต่อเนื่อง ทําให้ผลการรักษาไม่ได้ผล หรือได้ผลน้อยกว่า ปกติ
  47. 47. Steroid addition • คือ การติดยาทา corticosteroids • ส่วนใหญ่เกิดจากการทายา high potenty บริเวณใบหน้า • หลังหยุดทายา จะเกิดผื่น เช่น rosacea telangiectasis เห่อ ขึ้น ทําให้ผู้ป่วยไม่กล้าหยุดยา
  48. 48. ผื่นแพ้สัมผัสจาก corticosteroids • สังเกตจากหลังทายาแล้วผื่นเหมือนเดิม หรืออาการแย่ลง • จากรายงานพบความชุกของการเกิดผื่นระหว่างทายา ร้อยละ 0.2 – 6 • ส า เ ห ตุ อ า จ เ กิ ด จ า ก ก า ร แ พ้ corticosteroid ห รื อ ส่วนประกอบในเนื้อยา
  49. 49. สารในยาทา corticosteroids ที่ทําให้เกิดผื่นแพ้สัมผัส สาร สาร Propylene glycol Polysorbate 60 Benzyl alcohol Stearyl alcohol Chlorocresol Corticosteroid Ethylenediamine HCl Antibiotics Paraben Isopropyl palmitate
  50. 50. วิธีการทายา ปริมาณยาที่เหมาะสม  บีบยาตามความยาว 1 ข้อนิ้วชี้ส่วนปลาย (fingertip units)  1 fingertip units : male = 0.49 g female = 0.43 g
  51. 51. 1 fingertip units
  52. 52. วิธีการทายา ปริมาณยาที่เหมาะสม  การประเมินปริมาณยาตามพื้นที่ผิวใช้วิธี Rule of hand  คือ 1 ฝ่ามือผู้ใหญ่ใช้ยาประมาณ 1 g  ตัวอย่าง ต้องการทายาพื้นที่ผิวเท่ากับ 1 ฝ่ามือ ดังนั้นต้อง บีบยาประมาณ 2 ข้อนิ้ว จึงจะทายาได้ทั่วถึง
  53. 53. วิธีการทายา ความถี่ในการทายา  corticosteroids class 1 – 3 ทาวันละ 1 หรือ 2 ครั้ง ให้ ผลการรักษาไม่แตกต่างกัน : แนะนําให้ทาวันละ 1 ครั้ง เพื่อลด การเกิด tachyphylaxis  corticosteroids class 4 – 7 ขึ้นกับชนิดของยา ส่วนใหญ่ แนะนําให้ทาวันละ 2 ครั้ง
  54. 54. วิธีการทายา ระยะเวลาในการทายา  corticosteroids High potency : ไม่ควรทาต่อเนื่องนาน เกิน 2 weeks  corticosteroids Medium/Low potency : ไม่ควรทา ต่อเนื่องนานเกิน 3 months
  55. 55. การใช้ยาในผู้ป่วย เด็ก  ใช้ corticosteroids Low potency : ไม่ควรทาต่อเนื่องนาน เกิน 2 weeks  เด็กอายุต่ํากว่า 1 ปี มีโอกาสเกิด side effects จากการดูด ซึมยาเข้าสู่กระแสเลือด เนื่องจากเด็กมีพื้นที่ผิวกายต่อน้ําหนัก ตัวมากกว่าผู้ใหญ่ 2.5 – 3 เท่า & drug metabolism เกิด น้อยกว่าผู้ใหญ่
  56. 56. การใช้ยาในผู้ป่วย เด็ก  Systemic side effects ที่เกิดขึ้น ได้แก่  กดการทํางานของต่อมหมวกไต  มีรายงานการเสียชีวิต เนื่องจากเกิด Adrenal crisis  กดการเจริญเติบโต
  57. 57. การใช้ยาในผู้ป่วย เด็ก  จากรายงานการศึกษาของ FDA USA พ.ศ. 2530 – 2540  พบว่าเกิดจาก กลุ่ม Betamethasone ร้อยละ 79.4 (ร้อยละ 25.7 เป็นยา Betamethasone dipropionate + Clotrimazole)
  58. 58. การใช้ยาในผู้ป่วย หญิงตั้งครรภ์  จาก Conchrane database พบว่า ยังไม่มีข้อมูลเพียงพอที่ สรุปได้ว่า ปลอดภัยหรือไม่  จากข้อมูลที่มี ยังไม่พบความสัมพันธ์กับความผิดปกติแรก คลอด/คลอดก่อนกําหนด/ตายคลอด  มีรายงานการใช้ยาความแรงสูงสุด class 1 สัมพันธ์กับทารก แรกคลอด ตัวเล็กกว่าเกณฑ์
  59. 59. การใช้ยาในผู้ป่วย หญิงตั้งครรภ์  จัดอยู่ในยากลุ่ม C ของการใช้ยาในหญิงตั้งครรภ์  pregnancy category C  ควรระมัดระวังการใช้ยาในหญิงให้นมบุตร : ห้ามทายาบริเวณ เต้านมก่อนให้นม
  60. 60. ภก.นพดล จริงจิตร รพ.โรคผิวหนังเขตร้อนภาคใต้ จังหวัดตรัง 60 Scalp Corticosteroid 0.1% Mometasone lotion• 0.02% TA Lotion/milk 0.25% Desoximetasone
  61. 61. 61ภก.นพดล จริงจิตร รพ.โรคผิวหนังเขตร้อนภาคใต้ จังหวัดตรัง ลองอธิบายหลักการนี้ ?
  62. 62. การประยุกต์ใช้ Topical Corticosteroids ร่วมกับยากลุ่มอื่นๆ
  63. 63. Antibacterial agent Topical Corticosteroids
  64. 64. Antibacterial agent + Corticosteroids • Gentamycin + 0.1% Betamethasone valerate cream • Neomycin + 0.1% Betamethasone valerate cream
  65. 65. Antifungal agent Topical Corticosteroids
  66. 66. Antifungal agent + Corticosteroids • Clotrimazole + 0.1% Betamethasone valerate cream
  67. 67. Salicylic acid Topical Corticosteroids
  68. 68. Salicylic acid ภก.นพดล จริงจิตร รพ.โรคผิวหนังเขตร้อนภาคใต้ จังหวัดตรัง 68 กลไกการออกฤทธิ์ • ทําให้เกิดการหลุดลอกของเซลล์ผิวหนัง • เป็น Keratolytic agent
  69. 69. Salicylic acid ภก.นพดล จริงจิตร รพ.โรคผิวหนังเขตร้อนภาคใต้ จังหวัดตรัง 69 หลักการใช้ยา • Salicylic acid + Corticosteroids • ทําให้ผลการรักษาดีขึ้น เนื่องจากทําให้การซึมผ่านของยา Corticosteroid ดีขึ้น
  70. 70. Salicylic acid ภก.นพดล จริงจิตร รพ.โรคผิวหนังเขตร้อนภาคใต้ จังหวัดตรัง 70 รายการยา • 5% Salicylic acid + 0.02% TA cream • 10% Salicylic acid + 0.02% TA cream
  71. 71. Salicylic acid ภก.นพดล จริงจิตร รพ.โรคผิวหนังเขตร้อนภาคใต้ จังหวัดตรัง 71 ผลข้างเคียง และข้อควรระวัง • หากทายาปริมาณมากกว่า ร้อยละ 20 ของพื้นที่ผิวร่างกาย ทําให้ยาดูดซึมเข้าสู่ร่างกาย เกิดพิษในผู้ป่วยโรคตับ/ไต • หากทา Salicylic acid ก่อนฉายแสง UVB ทําให้ลด ประสิทธิภาพการฉายแสง • ไม่ควรใช้ในเด็ก
  72. 72. Urea Topical Corticosteroids
  73. 73. Urea + Corticosteroids • 10% Urea + 0.02% Triamcinolone acetonide cream • 10% Urea + 0.05% Betamethasone valerate cream • 10% Urea + 0.1% Betamethasone valerate cream
  74. 74. Emollient ภก.นพดล จริงจิตร รพ.โรคผิวหนังเขตร้อนภาคใต้ จังหวัดตรัง 74 ให้ความชุ่มชื้นแก่ผิวหนัง • Cream Base • Liquid Paraffin (Mineral oil) • Petroleum jelly
  75. 75. Emollient ภก.นพดล จริงจิตร รพ.โรคผิวหนังเขตร้อนภาคใต้ จังหวัดตรัง 75 ให้ความชุ่มชื้นแก่ผิวหนัง : Cream Base
  76. 76. Emollient ภก.นพดล จริงจิตร รพ.โรคผิวหนังเขตร้อนภาคใต้ จังหวัดตรัง 76 ให้ความชุ่มชื้นแก่ผิวหนัง : Liquid Paraffin (Mineral oil)

×