Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Πρόγραμμα Pathway: Διερευνητική μέθοδος και υποστηρικτικό υλικό φ.ε. Ε΄και Στ' τάξεων Δημοτικού

Η παρούσα μελέτη σκοπό έχει να εντάξει βασικά χαρακτηριστικά της διερευνητικής μεθόδου (Inquiry Based Teaching) στη διδασκαλία και τη μάθηση στα σχολεία μας με προσθήκες και οδηγίες για διαδραστικές ψηφιακές εκπαιδευτικές διαδρομές ενταγμένες στο ΔΕΠΠΣ-ΑΠΣ του μαθήματος «Ερευνώ το Φυσικό Κόσμο» Ε’ και Στ΄ τάξεων Δημοτικού. Η μελέτη συντάσσεται στο πλαίσιο του έργου «The Pathway to Inquiry-Based Science Teaching», που χρηματοδοτείται από τo Framework Program 7 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με κωδικό SiS-CT-2010-266624 (Pathway 2010). Περισσότερα για το Πρόγραμμα, εδώ:http://www.pi-schools.gr/programs/pathway/

Related Books

Free with a 30 day trial from Scribd

See all

Πρόγραμμα Pathway: Διερευνητική μέθοδος και υποστηρικτικό υλικό φ.ε. Ε΄και Στ' τάξεων Δημοτικού

  1. 1. PATHWAY D4.3.Primary Education (PI-Greece)Guidelines to Primary Education Teachers on the Use ofIBST in the Context of the Greek National CurriculumProject Title The PATHWAY to Inquiry Based Science TeachingProject Number: 266624Sub-programmeor KACSA-SA Support ActionsDocument Type: DocumentDistribution: PublicStatus: FinalVersion: PI contribution/reportDate: January 2012Number ofpages:151Author: Nikolaos Papastamatiou & Panagiotis PiliourasABSTRACTThe present supporting material “Guidelines to Primary EducationTeachers on the Use of IBST in the Context of the Greek NationalCurriculum” will be distributed to the Greek teachers of primary educationduring the PI workshops and trainings on inquiry based science teaching.It shortly reviews the IBST and it provides precise internet sites withsimulations/applets for each subject of the Greek National Curriculum inscience for primary education. They are arranged in a forth column of thenational curriculum in order to facilitate their use by the Greek teachers.
  2. 2. Οδθγίεσ για τθ χριςθ τθσ διερευνθτικισ μεκόδου και δθμιουργία υποςτθρικτικοφ υλικοφ2ΟΔΘΓΛΕΣΣΤΟΥΣ ΔΑΣΚΑΛΟΥΣΓΛΑ ΤΘ Χ΢ΘΣΘ ΤΘΣΔΛΕ΢ΕΥΝΘΤΛΚΘΣ ΜΕΚΟΔΟΥΚΑΛΔΘΜΛΟΥ΢ΓΛΑ ΥΡΟΣΤΘ΢ΛΚΤΛΚΟΥ ΥΛΛΚΟΥΜελζτθςτο πλαίςιο του ζργουPATHWAY (SIS-CT-2010-266624) του FP7Νίκοσ Ραπαςταματίουφυςικόσ, επίτιμοσ Σχολικόσ Σφμβουλοσ Δ.Ε.Ραναγιϊτθσ ΡιλιουρασΔάςκαλοσ-Μακθματικόσ, Δρ Διδακτικισ φυςικϊν επιςτθμϊνΣχολικόσ Σφμβουλοσ Ρ.Ε.Ακινα, Λανουάριοσ 2012
  3. 3. Οδθγίεσ για τθ χριςθ τθσ διερευνθτικισ μεκόδου και δθμιουργία υποςτθρικτικοφ υλικοφ3Μελζτθ ςτο πλαίςιο του ζργου PATHWAY (SIS-CT-2010-266624) του FP7
  4. 4. Οδθγίεσ για τθ χριςθ τθσ διερευνθτικισ μεκόδου και δθμιουργία υποςτθρικτικοφ υλικοφ4Νίκοσ Ραπαςταματίου- Ραναγιϊτθσ ΡιλιουρασΟΔΘΓΛΕΣΣΤΟΥΣ ΔΑΣΚΑΛΟΥΣΓΛΑ ΤΘ Χ΢ΘΣΘΤΘΣ ΔΛΕ΢ΕΥΝΘΤΛΚΘΣ ΜΕΚΟΔΟΥΚΑΛΔΘΜΛΟΥ΢ΓΛΑ ΥΡΟΣΤΘ΢ΛΚΤΛΚΟΥ ΥΛΛΚΟΥΜελζτθςτο πλαίςιο του ζργουPATHWAY (SIS-CT-2010-266624) του FP7Ακινα, Λανουάριοσ 2012
  5. 5. Οδθγίεσ για τθ χριςθ τθσ διερευνθτικισ μεκόδου και δθμιουργία υποςτθρικτικοφ υλικοφ5ΡΕ΢ΛΕΧΟΜΕΝΑ1. ΕΛΣΑΓΩΓΘ1.1 Αντικείμενο τθσ μελζτθσ 71.2 Ρλαίςιο, ερωτιματα και απαντιςεισ 71.3 Διερευνθτικι μζκοδοσ και αναλυτικό πρόγραμμα 72.ΚΕΩ΢ΘΤΛΚΕΣ ΡΑ΢ΑΔΟΧΕΣ2.1 Θ διερευνθτικι μζκοδοσ2.1.1 Διερευνθτικι μζκοδοσ και επιςτθμονικόσ γραμματιςμόσ 82.1.2 Από τθν ανακαλυπτικι μάκθςθ ςτον εποικοδομθτιςμό 92.1.3 Οι «ιδζεσ των μακθτϊν» και θ εννοιολογικι αλλαγι 102.1.4 Ενδεικτικά βιματα διερεφνθςθσ ερωτθμάτων 152.1.5 Διδακτικά εργαλζια 172.1.6 Μοντζλα διερευνθτικισ μεκόδου 182.2. Ψθφιακι τεχνολογία και διερευνθτικι μάκθςθ2.2.1 Εκπαιδευτικι τεχνολογία και ΕΜΔ 212.2.2 Θ ςυμβολι των ΤΡΕ ςτθ διδαςκαλία και μάκθςθ 232.2.3 Ο ρόλοσ των ΤΡΕ ςτθ διερευνθτικι μάκθςθ 242.2.4 ΤΡΕ και πειραματικι εργαςία 243. ΑΝΑΛΥΤΛΚΟ Ρ΢ΟΓ΢ΑΜΜΑ ΚΑΛ ΨΘΦΛΑΚΟΣ ΕΜΡΛΟΥΤΛΣΜΟΣ3.1 ΔΕΡΡΣ-ΑΡΣ «Ερευνϊ το Φυςικό Κόςμο» και διερευνθτικι μάκθςθ3.1.1 Σκοπόσ τθσ διδαςκαλίασ του μακιματοσ «Ερευνϊ το Φυςικό Κόςμο» 283.1.2 Διδαςκαλία, εργαςτθριακζσ δραςτθριότθτεσ και ΤΡΕ 303.1.3 Ρρόταςθ «εμπλουτιςμοφ» του ΔΕΡΡΣ-ΑΡΣ «Ερευνϊ το Φυςικό Κόςμο» 324. ΔΛΔΑΚΤΛΚΟΛ ΣΤΟΧΟΛ ΚΑΛ ΣΧΕΔΛΑΣΜΟΣ ΤΘΣ ΔΛΔΑΣΚΑΛΛΑΣ4.1 Διδακτικοί ςτόχοι και διδαςκαλία4.1.1 Στόχοι και διδαςκαλία 364.1.2 Λεκτικι διατφπωςθ ςτόχων 374.1.3. Ταξινόμθςθ εκπαιδευτικϊν ςτόχων κατά Bloom 394.1.4. Μια ταξινομία για τισ φυςικζσ επιςτιμεσ 404.2 Σχεδιαςμόσ τθσ διδαςκαλίασ4.2.1 Στόχοσ τθσ διδαςκαλίασ 414.2.2 Ραράγοντεσ ςχεδιαςμοφ τθσ διδαςκαλίασ 424.2.3 Διδακτικό ςενάριο και ςχζδιο μακιματοσ 444.2.4 Οργάνωςθ τθσ τάξθσ 454.2.5 Ομάδεσ μακθτϊν και ςυνεργατικι μάκθςθ 464.2.6 Οργάνωςθ πειραματικισ διδαςκαλίασ 474.2.7 Ιδζεσ για το ςχεδιαςμό του μακιματοσ 494.2.8 Ρροτάςεισ για ενδεικτικό ςχζδιο μακιματοσ 504.2.9 Διδακτικό ςενάριο και ΤΡΕ 514.2.10 Ο ρόλοσ του δαςκάλου ςτο πλαίςιο δραςτθριοτιτων των φ.ε. 54
  6. 6. Οδθγίεσ για τθ χριςθ τθσ διερευνθτικισ μεκόδου και δθμιουργία υποςτθρικτικοφ υλικοφ64.2.11 Ο ρόλοσ των μακθτϊν ςτο πλαίςιο δραςτθριοτιτων των φ.ε. 55ΒΛΒΛΛΟΓ΢ΑΦΛΚΕΣ ΑΝΑΦΟ΢ΕΣ 57ΡΑ΢Α΢ΤΘΜΑΤΑΡαράρτθμα 1. Εμπλουτιςμζνο ΔΕΡΡΣ-ΑΡΣ «Ερευνϊ το Φυςικό Κόςμο» Εϋ τάξθσ 59Ραράρτθμα 2. Εμπλουτιςμζνο ΔΕΡΡΣ-ΑΡΣ «Ερευνϊ το Φυςικό Κόςμο» ΣΤϋτάξθσ 83Ραράρτθμα 3. Ευρετιριο: Αντιςτοίχθςθ ΔΕΡΡΣ-ΑΡΣ και «Τετραδίου Εργαςιϊν» 132Ραράρτθμα 4. Διδακτικό ςενάριο: Οι θλεκτρομαγνιτεσ 134ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΛΚΟΝΩΝΕικόνα 1.Θ «κοινι αντίλθψθ» για κάποια πράγματα δφςκολα αλλάηει… 10Εικόνα 2. Κατθγοριοποίθςθ των «ιδεϊν» των μακθτϊν 11Εικόνα 3.Ραράδειγμα ανάδειξθσ με ερωτθματολόγιο των απόψεων ενόσ μακθτι 14Εικόνα 4. Διάγραμμα μοντζλου εποικοδομθτικισ διδαςκαλίασ Driver & Oldham 15Εικόνα 5. Τα γνωςτικά πλαίςια που εμπλζκονται ςτθ διδαςκαλία των φ.ε. 16Εικόνα 6. Ζνα παράδειγμα εννοιολογικοφ χάρτθ για τθν ζννοια του φωτόσ 17Εικόνα 7. Σχθματικι δομι τθσ αντιλθπτικισ διαδικαςίασ 22Εικόνα 8. Ο κϊνοσ των εμπειριϊν του Dale 22Εικόνα 9. Εικονικό εργαςτιριο κερμότθτασ ςτο περιβάλλον του λογιςμικοφ ΣΕΡ:βραςμόσ ίςων ποςοτιτων νεροφ και γάλακτοσ 25Εικόνα 10.Εικονικό πείραμα με το λογιςμικό Φυςικι β’-γ’ Γυμναςίου 26Εικόνα 11. Χωροταξικι κατανομι λειτουργοφντων ΕΚΦΕ 31Εικόνα 12.Διάγραμμα ροισ εκπαιδευτικϊν ςτόχων και ςχεδιαςμοφ διδαςκαλίασ 37Εικόνα 13. Διάγραμμα διαςφνδεςθσ των τομζων γνωςτικόσ, ςυναιςκθματικόσ καιψυχοκινθτικόσ κατά τθν μπιχεβιοριςτικι κεωρία 39Εικόνα 14. Διάγραμμα παραγόντων ςχεδιαςμοφ διδαςκαλίασ 43Εικόνα 15. Κάνοντασ εργαςτιριο τθν τάξθ 46Εικόνα 16. Το πείραμα επίδειξθσ μπορεί να είναι «ηωντανό» ι προςομοίωςθ 48ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΡΛΝΑΚΩΝΡίνακασ 1: Ρεριγραφι Μοντζλου Κακοδθγοφμενθσ Ζρευνασ 20Ρίνακασ 2: Ρεριγραφι Μοντζλου Διερευνθτικισ Διδαςκαλίασ 21Ρίνακασ 3. Τμιμα του ΔΕΡΡΣ-ΑΡΣ του μακιματοσ «Ερευνϊ το Φυςικό Κόςμο» 29Ρίνακασ 4. Ενδεικτικό μιμα του «εμπλουτιςμζνου» ΔΕΡΡΣ-ΑΡΣ του μακιματοσ«Ερευνϊ το Φυςικό Κόςμο» Εϋ τάξθσ Δθμοτικοφ 34Ρίνακασ 5. Ενδεικτικό τμιμα από το Ραράρτθμα 3 (ευρετιριο) 35Ρίνακασ 6. Ραραδείγματα λζξεων και όρων για τθ διατφπωςθ διδ. ςτόχων 38
  7. 7. Οδθγίεσ για τθ χριςθ τθσ διερευνθτικισ μεκόδου και δθμιουργία υποςτθρικτικοφ υλικοφ71. ΕΛΣΑΓΩΓΘ1.1 Αντικείμενο τθσ μελζτθσΘ παροφςα μελζτθ ςκοπό ζχει να εντάξει βαςικά χαρακτθριςτικά τθσ διερευ-νθτικισ μεκόδου (Inquiry Based Teaching) ςτθ διδαςκαλία και τθ μάκθςθ ςταςχολεία μασ με προςκικεσ και οδθγίεσ για διαδραςτικζσ ψθφιακζσ εκπαιδευτικζσδιαδρομζσ ενταγμζνεσ ςτο ΔΕΡΡΣ-ΑΡΣ του μακιματοσ «Ερευνϊ το Φυςικό Κόςμο»Εϋκαι Στϋ τάξεων Δθμοτικοφ. Θ μελζτθ ςυντάςςεται ςτο πλαίςιο του ζργου «ThePathway to Inquiry-Based Science Teaching», που χρθματοδοτείται από τoFramework Program 7 τθσ Ευρωπαϊκισ Επιτροπισ με κωδικό SiS-CT-2010-266624(Pathway 2010).1.2 Ρλαίςιο, ερωτιματα και απαντιςεισΣτο παραπάνω πλαίςιο και ςτα άρρθτα ερωτιματα κατά πόςο θ διερευνθτικιμάκθςθ μπορεί να ενταχκεί ςτθ λογικι τθσ διδακτζασ φλθσ που διατρζχειεκπαιδευτικοφσ και μακθτζσ ςτο εκπαιδευτικό μασ ςφςτθμα, να αντικαταςτιςει τθνκυρίαρχθ δαςκαλοκεντρικι μζκοδο διδαςκαλίασ, να επιβλθκεί ςτθν «κυριαρχία»του παραπρογράμματοσ (hidden curriculum) τθσ εξωςχολικισ βοικειασ και τωνποικίλων «βοθκθμάτων», και κυρίωσ, επειδι αυτι θ μζκοδοσ είναι χρονοβόρα, θμελζτθ επιχειρεί να απαντιςει με τρεισ τρόπουσ:Α. Με μια ςφντομθ ζκκεςθ των κεωρθτικϊν παραδοχϊν, οι οποίεσ, ςτο πλαίςιοτθσ επαγωγικισ μεκόδου διδαςκαλίασ, οδιγθςαν ςτο μοντζλο τθσ διερευνθτικισμεκόδου για τα μακθμάτων των φυςικϊν επιςτθμϊν και τθ ςχζςθ τθσ με το ςχολικόεργαςτιριο και τθν ψθφιακι τεχνολογία.Β. Με τθν πρόταςθ και υλοποίθςθ εμπλουτιςμοφ του υπάρχοντοσ αναλυτικοφπρογράμματοσ του μακιματοσ «Ερευνϊ το Φυςικό Κόςμο» και με ςτοχευμζνεσπροτάςεισ διαδραςτικϊν προςομοιϊςεων και ψθφιακϊν περιβαλλόντων.Γ. Με ενδεικτικζσ προτάςεισ (και το κεωρθτικό τουσ υπόβακρο) για το ςχεδιαςμότθσ διδαςκαλίασ ςτο πλαίςιο τθσ διερευνθτικισ μεκόδου, προτάςεισ που μποροφνεφκολα να τροποποιθκοφν από τον εκπαιδευτικό τθσ τάξθσ και να εφαρμοςτοφν(και) ςτθν τρζχουςα παραδοςιακι μζκοδο διδαςκαλίασ.1.3 Διερευνθτικι μζκοδοσ και αναλυτικό πρόγραμμαΘ διερευνθτικι μζκοδοσ, οι πειραματικζσ δραςτθριότθτεσ, τα διακεματικάςχζδια εργαςίασ και θ χριςθ των νζων ψθφιακϊν τεχνολογιϊν προβλζπονται απόΔιακεματικό Ενιαίο Ρλαίςιο Ρρογραμμάτων Σπουδϊν (ΔΕΡΡΣ) των μακθμάτων τωνφυςικϊν επιςτθμϊν και το τρζχον Αναλυτικό Ρρόγραμμα Σπουδϊν (ΔΕΡΡΣ-ΑΡΣ)του μακιματοσ «Ερευνϊ το Φυςικό Κόςμο» (ΦΕΚ 304 τεφχοσ Β’/2003).
  8. 8. Οδθγίεσ για τθ χριςθ τθσ διερευνθτικισ μεκόδου και δθμιουργία υποςτθρικτικοφ υλικοφ82. ΚΕΩ΢ΘΤΛΚΕΣ ΡΑ΢ΑΔΟΧΕΣ2.1 Θ διερευνθτικι μζκοδοσ διδαςκαλίασ2.1.1 Διερευνθτικι μζκοδοσ και επιςτθμονικόσ γραμματιςμόσΘ διερευνθτικι μζκοδοσ ι μάκθςθ μζςω μικρϊν ερευνϊν αποτελεί μία διδακτικιπροςζγγιςθ που μπορεί να οριςτεί ωσ μια ςκόπιμθ διαδικαςία διάγνωςθσ καιεπίλυςθσ προβλθμάτων, ςχεδιαςμοφ πειραμάτων, αναηιτθςθσ πλθροφοριϊν,διατφπωςθσ υποκζςεων, καταςκευισ μοντζλων, ςυηιτθςθσ και θ (αντι)παράκεςθσεπιχειρθμάτων, τεκμθρίωςθσ. Ζχει κφριο ςτόχο να προκαλζςει το ενδιαφζρον τωνμακθτϊν, ϊςτε να ενταχκοφν ενεργθτικά ςτθ διαδικαςία τθσ μάκθςθσ.Ρεριλαμβάνει επιςτθμονικζσ διαδικαςίεσ όπωσ είναι θ παρατιρθςθ, θ ςφγκριςθ, θταξινόμθςθ, θ διατφπωςθ ερωτθμάτων, ο ζλεγχοσ μιασ υπόκεςθσ με το ςχεδιαςμόπειράματοσ, θ πρόβλεψθ, θ ερμθνεία δεδομζνων, οι εναλλακτικζσ εξθγιςεισ, θδιατφπωςθ κανόνα, κτλ. (Rocard et al. 2007, Levy & Lameras 2011).Ωσ εκ τοφτου αποςκοπεί ςτθν άςκθςθ των μακθτϊν ςτισ επιςτθμονικζσ διαδι-καςίεσ και ςτθν πρακτικι των φυςικϊν επιςτθμϊν ςτο πλαίςιο του επιςτθμονικοφγραμματιςμοφ (scientific literacy), μια και θ άςκθςθ ςε αυτζσ και θ κατανόθςθ τθσεπιςτθμονικισ μεκόδου βοθκά τουσ μακθτζσ να αποκτιςουν δεξιότθτεσ χριςιμεσγια όλθ τουσ τθ ηωι, ανεξάρτθτα από το επάγγελμα που κα ακολουκιςουν. Ζναστρόποσ για να αναπτφξουν οι μακθτζσ ερευνθτικζσ δεξιότθτεσ είναι να εμπλακοφνςε δραςτθριότθτεσ διερεφνθςθσ ερωτθμάτων ι επίλυςθσ προβλθμάτων. Οιδραςτθριότθτεσ αυτζσ απαιτοφν από τουσ μακθτζσ να ςκεφτοφν, να κάνουνεπιλογζσ ςχετικά με το «τι να μεταβάλουν» και «τι να μετριςουν» και, εντζλει, πϊσνα οργανϊςουν και υλοποιιςουν τθν εργαςία τουσ.Κεντρικι ιδζα τθσ διερευνθτικισ μεκόδου είναι θ διατφπωςθ από τον εκπαιδευ-τικό απλϊν ερωτθμάτων (ι προβλθμάτων) ςχετικϊν με το προσ μελζτθ κζμα. Ταερωτιματα πρζπει να είναι προςιτά ςτουσ μακθτζσ, προερχόμενα είτε από τθνκακθμερινι τουσ εμπειρία είτε ςυναφι με όςα ζχουν μζχρι ςτιγμισ διδαχκεί καιεμπεδϊςει, ϊςτε να τουσ κινιςουν τθν περιζργεια. Ο ρόλοσ του εκπαιδευτικοφείναι να κατευκφνει τουσ μακθτζσ του να βρουν απαντιςεισ (ι να διατυπϊςουν τθγνϊμθ τουσ) ςε αυτά τα αρχικά ερωτιματα και να τουσ ενκαρρφνει ςε αυκεντικζσδραςτθριότθτεσ ςτο ςχολικό εργαςτιριο φυςικϊν επιςτθμϊν ι/και ςε ψθφιακόπεριβάλλον, με ςτόχο οι μακθτζσ να διατυπϊνουν νζα ερωτιματα, να κάνουνυποκζςεισ, να αναηθτιςουν πλθροφορίεσ, να ςχεδιάςουν ζνα πείραμα, να βρουνεναλλακτικζσ λφςεισ, να ανταλλάξουν απόψεισ, κτλ., που κα τουσ οδθγιςουν ςτθνεπιςτθμονικά ορκι απάντθςθ ςτο αρχικό ι τα αρχικά ερωτιματα. Αυτι θ διδακτικιπροςζγγιςθ ςτθρίηεται περιςςότερο ςτισ ερωτιςεισ, αναηθτιςεισ και δραςτθ-ριότθτεσ των μακθτϊν παρά ςτθ παρουςίαςθ τθσ διδακτζασ φλθσ (του μακιματοσ)από τον εκπαιδευτικό. Στθ λογικι του «μακαίνω πϊσ να μακαίνω» παρά ςτθν απλιπαράκεςθ και απομνθμόνευςθ πλθροφοριϊν. Ο βακμόσ ελευκερίασ τθσ «ερευ-
  9. 9. Οδθγίεσ για τθ χριςθ τθσ διερευνθτικισ μεκόδου και δθμιουργία υποςτθρικτικοφ υλικοφ9νθτικισ» αυτονομίασ των μακθτϊν εξαρτάται από το βακμό που οι μακθτζσ ζχουνεξαςκθκεί ςε τζτοιασ μορφισ επιςτθμονικζσ δεξιότθτεσ, και από τθν θλικία τουσ.Θ διερευνθτικι μζκοδοσ αξιοποιεί πρακτικζσ που αναπτφχκθκαν κατά τθν εφαρ-μογι ςτθν εκπαίδευςθ του μοντζλου τθσ ανακαλυπτικισ μάκθςθσ και μπορεί να εν-ταχκεί ςτο πλαίςιο του μοντζλου του εποικοδομθτιςμοφ (τθσ κονςτρουκτιβιςτικισμάκθςθσ)(Χαλκιά 2010).2.1.2 Από τθν ανακαλυπτικι μάκθςθ ςτον εποικοδομθτιςμόΘ ανακαλυπτικι μάκθςθ (και θ ειςαγωγι τθσ εργαςτθριακισ δραςτθριότθτασκαι τθσ πρακτικισ εξάςκθςθσ των μακθτϊν), επζκταςθ τθσ επαγωγικισ μεκόδου,ξεκίνθςε από τα τζλθ του 19ουαιϊνα ςτθν Αγγλία ωσ «ευρετικι μάκθςθ» (heuristic).Επανιλκε ςτο προςκινιο από τα μζςα τθσ δεκαετίασ του ϋ50 και τισ αρχζσ του ϋ60ςτισ ΘΡΑ (PSSC Φυςικι, Harvard Physics Project) και τθν Αγγλία (Nuffield Project)μζχρι και τα μζςα του ’70 επθρεάηοντασ τισ νεϊτερεσ προςπάκειεσ διδακτικϊνπροτάςεων για τθν αποτελεςματικι διδαςκαλία και μάκθςθ ςτα μακιματα τωνφυςικϊν επιςτθμϊν. Το μοντζλο τθσ ανακαλυπτικισ μάκθςθσ ιλκε ςαν αντίδραςθςτο μζχρι τότε (…και μζχρι ςιμερα) παραδοςιακό μοντζλο μεταφοράσ τθσ γνϊςθσαπό τον εκπαιδευτικό ςτουσ μακθτζσ, οι οποίοι τθν αποδζχονται(;) πακθτικά,μοντζλο που βαςίηεται ςτισ ςυμπεριφοριςτικζσ (μπιχεβιοριςτικζσ) κεωρίεσ μάκθ-ςθσ, ςφμφωνα με τισ οποίεσ, μεταξφ των άλλων, θ εμπειρία οδθγεί ςτθ μάκθςθ καιμάκθςθ ςθμαίνει ςφνδεςθ ερεκίςματοσ-ανταπόκριςθσ που οδθγεί ςτθν αλλαγι τθσςυμπεριφοράσ του υποκειμζνου.Ο εκπαιδευτικόσ, ςτθ διδαςκαλία των μακθμάτων των φυςικϊν επιςτθμϊν μετθν ανακαλυπτικι μάκθςθ, κάνει ερωτιςεισ ςτουσ μακθτζσ ςχετικζσ με το μάκθμαπου κα ακολουκιςει, για να τουσ κινιςει το ενδιαφζρον (προςανατολιςμόσ). Στθςυνζχεια, ηθτά από τουσ μακθτζσ να διατυπϊςουν υποκζςεισ, και τουσ βοθκά να«ανακαλφψουν» τθ νζα γνϊςθ μζςα από πειράματα και να τθν εφαρμόςουν ςε νζαπροβλιματα. Τζλοσ, ακολουκεί θ αξιολόγθςθ τθσ νζασ γνϊςθσ με ερωτιςεισ, αςκι-ςεισ, προβλιματα (Ηθςιμόπουλοσ κ.ά. 2002, Βλάχοσ 2004, Σταυρίδου 2000, ΕΑΙΤΥ2010, Χαλκιά 2010).Οι δυςκολίεσ του μοντζλου τθσ ανακαλυπτικισ μάκθςθσ και οι μετζπειτα ζρευνεσκατά τισ δεκαετίεσ του ϋ70 και ’80 ωσ προσ αυτό που ονομάςτθκε «ιδζεσ των μακθ-τϊν» οδιγθςαν ςτο εποικοδομθτικό (κονςτρουκτιβιςτικό) μοντζλο το οποίο ςυμ-πλθρϊνει και επεκτείνει το μοντζλο τθσ ανακαλυπτικισ μάκθςθσ και αποδζχεται ότιθ γνϊςθ καταςκευάηεται από το μακθτι, κακϊσ αυτόσ αλλθλεπιδρά με τοπεριβάλλον. Το νζο, βαςικό ςτοιχείο πλζον είναι ότι ο μακθτισ ζρχεται ςτο ςχολείομε μια διαμορφωμζνθ, εμπειρικι άποψθ («ιδζεσ») για το φυςικό κόςμο και τθλειτουργία του, άποψθ θ οποία φιλτράρει τθ νζα γνϊςθ και επθρεάηει τθνπρόςκτθςι τθσ, επιφζροντασ νοθτικά εμπόδια (Driver et al. 1993).
  10. 10. Οδθγίεσ για τθ χριςθ τθσ διερευνθτικισ μεκόδου και δθμιουργία υποςτθρικτικοφ υλικοφ102.1.3 Οι «ιδζεσ των μακθτϊν» και θ εννοιολογικι αλλαγιΟ όροσ «ιδζεσ» των μακθτϊν ι/και εναλλακτικζσ αντιλιψεισ των παιδιϊνδθλϊνει ότι αυτζσ ζχουν περιοριςμζνθ εφαρμογι και είναι εναλλακτικζσ ωσ προσ τισςιμερα αποδεκτζσ επιςτθμονικζσ απόψεισ, που ζχουν γενικευμζνθ ι κακολικι ιςχφ.Οι «ιδζεσ» των παιδιϊν είναι κυρίωσ βιωματικζσ και αναπτφςςονται ςτθνπροςπάκειά τουσ να δϊςουν νόθμα ςτον κόςμο που ηουν, δθλαδι, εξαρτϊνται απότισ εμπειρίεσ τουσ, τισ τρζχουςεσ γνϊςεισ τουσ, τθ γλϊςςα που χρθςιμοποιοφν καιΕικόνα 1.Η «κοινι αντίλθψθ» για κάποια πράγματα δφςκολα αλλάηει…διαμορφϊνονται με τθν επίδραςθ των αντιλιψεων των ενθλίκων, με τθ ςυν-αναςτροφι με άλλα παιδιά, από τθν τθλεόραςθ, από τον κινθματογράφο, από ό,τιΡϊσ παράγεται ο ιχοσ του βιολιοφ;O Carl Wieman (Nobel Φυςικισ 2001) αφοφ εξιγθςε ςτουσ φοιτθτζσ του,οι οποίοι δε ςποφδαηαν φυςικι, ότι οι χορδζσ δε μετακινοφν αρκετό αζρα,ϊςτε να δθμιουργιςουν τον ιχο που ακοφμε από το βιολί, και αφοφ τουσζδειξε το βιολί, τουσ εξιγθςε ότι είναι το πίςω μζροσ του βιολιοφ (ράχθ)που πραγματικά παράγει τον ιχο που ακοφμε (…)Μετά από 15 λεπτά τουσ ζκεςε τθν ερϊτθςθ:Ο ιχοσ που ακοφσ από το βιολί παράγεται κυρίωσ από:Α. Τισ χορδζσ;Β. Από το ξφλο ςτο πίςω μζροσ του βιολιοφ;Γ. Εξίςου και από τα δφο;Δ. Από κανζνα από τα δφο;Το ποςοςτό που απάντθςε ςωςτά είναι μόλισ 10% !Ο Carl Wieman ιςχυρίηεται ότι το ποςοςτό παραμζνει το ίδιο ακόμθ κιόταν το ακροατιριό του αποτελείται από τουσ διδάςκοντεσ ςτθ ςχολι ιαπό μεταπτυχιακοφσ φοιτθτζσ…Wieman, Carl (2008), Collected papers of Carl Wieman, Word Scientific, 725-738
  11. 11. Οδθγίεσ για τθ χριςθ τθσ διερευνθτικισ μεκόδου και δθμιουργία υποςτθρικτικοφ υλικοφ11παρουςιάηουν τα ςχολικά και εξωςχολικά βιβλία, τα περιοδικά, το Διαδίκτυο. Μεάλλα λόγια οι μακθτζσ δεν είναι «λευκά χαρτιά» (tabula rasa), που κα τα γεμίςει οδάςκαλοσ ςφμφωνα με τθν άποψθ των μπιχεβιοριςτϊν. Για αυτό το λόγοπαρατθρείται ότι ακόμα και μετά τθ διδαςκαλία, τα πειράματα κτλ., ςυχνά, πολλοίμακθτζσ δεν ζχουν τροποποιιςει τισ «ιδζεσ» τουσ, διατθρϊντασ τισ και ωσ ενιλικεσγια τισ ζννοιεσ και τα φαινόμενα των φυςικϊν επιςτθμϊν. Σαν ςυμπζραςμα, θεπιςτιμθ του δαςκάλου και των ςχολικϊν εγχειριδίων δε μεταφζρεται πάντοτεςτον μακθτι, επειδι οι μακθτζσ ερμθνεφουν βάςει των «ιδεϊν» τουσ ό,τι εξθγεί οδάςκαλοσ ςτθν τάξθ ι ό,τι διαβάηουν.Εικόνα 2.Κατθγοριοποίθςθ των «ιδεϊν» των μακθτϊν.Αναφορικά με τισ ιδζεσ των μακθτϊν, θ βιβλιογραφία δείχνει (λ.χ. Driver et al,2000, Driver et al., 1993) ότι τα παιδιά ακόμθ και από τθν θλικία το νθπιαγωγείουζχουν αξιοκαφμαςτουσ τρόπουσ ςκζψθσ ςχετικά με τον φυςικό κόςμο πουβαςίηονται ςτισ άμεςεσ εμπειρίεσ τουσ, παραδείγματοσ χάρθ παρατθρϊντασαντικείμενα να ςυγκροφονται ι παρατθρϊντασ ηϊα να κινοφνται και φυτά νααναπτφςςονται. Επίςθσ μακαίνουν ςχετικά με τον κόςμο αλλθλεπιδρϊντασ με μζλθτθσ οικογζνειάσ τουσ, παίηοντασ παιχνίδια ςε εςωτερικοφσ και εξωτερικοφσ χϊρουσ,παρακολουκϊντασ τθλεόραςθ, κλπ. Κακϊσ τα παιδιά προςπακοφν να καταλάβουνκαι να επθρεάςουν τον κόςμο γφρω τουσ, αναπτφςςουν ιδζεσ για το πϊσ ο κόςμοσλειτουργεί και τον ρόλο τουσ ςε αυτόν. Στθν πραγματικότθτα, θ ικανότθτα τωνπαιδιϊν να ςκζφτονται «επιςτθμονικά» είναι πολφ μεγαλφτερθ απ’ ότι πιςτευότανπαλαιότερα. Ραιδιά από όλα τα πολιτιςμικά περιβάλλονται και τα κοινωνι-κοοικονομικά επίπεδα δείχνουν ςτοιχεία εκλεπτυςμζνων δεξιοτιτων ςκζψθσ.Μολονότι μπορεί να ςτεροφνται ςυςτθματικισ γνϊςθσ και εμπειρίασ μποροφν καιεμπλζκονται ςε ποίκιλεσ και ςφνκετεσ διαδικαςίεσ ςκζψθσ. Αυτζσ οι διαδικαςίεσμποροφν να αποτελζςουν το ζναυςμα και τθν βάςθ διαδικαςιϊν επιςτθμονικοφτρόπου ςκζψθσ. Συνεπϊσ, τα παιδιά ξεκινοφν το ςχολείο με μια ςειρά ιδεϊν για τονφυςικό, βιολογικό και κοινωνικό κόςμο. Δίνοντασ προςοχι ςτθν ςκζψθ τουσ,ακοφγοντασ τουσ προςεχτικά, λαμβάνοντα υπόψθ τισ ιδζεσ τουσ και προςπακϊντασ
  12. 12. Οδθγίεσ για τθ χριςθ τθσ διερευνθτικισ μεκόδου και δθμιουργία υποςτθρικτικοφ υλικοφ12να καταλάβουν τθ ςκζψθ τουσ οι διδάςκοντεσ μποροφν να οικοδομιςουν επί αυτϊνπου τα παιδιά ιδθ γνωρίηουν και μποροφν να κάνουν. Οι ιδζεσ των παιδιϊν για ταφυςικά φαινόμενα μπορεί να είναι περιςςότερο ι λιγότερο ςυνεκτικζσ, και φυςικάςε κάποιεσ περιπτϊςεισ διαιςκθτικζσ ι και εντελϊσ αντίκετεσ από τισεπιςτθμονικζσ. Δεδομζνο είναι ότι οι ερευνθτζσ τθσ διδακτικισ των ΦυςικϊνΕπιςτθμϊν ςυμφωνοφν ότι αυτζσ οι ιδζεσ μποροφν να αποτελζςουν τθ βάςθ για τθνκατανόθςθ εννοιϊν και φαινομζνων των φυςικϊν επιςτθμϊν (΢αβάνθσ, 1999,Βλάχοσ, 2004, Κόκκοτασ, 2005, Κολλιόπουλοσ, 2006, Χαλκιά, 2010).Τα κυριότερα ςυμπεράςματα, κοινά ςε μεγάλο αρικμό ερευνϊν που εςτίαςανςτισ αντιλιψεισ των παιδιϊν για διαφορετικά φαινόμενα των φυςικϊν επιςτθμϊνείναι τα εξισ (Χατηθνικιτα & Χρθςτίδου, 2001):1. Πταν οι μακθτζσ ζρχονται ςτο ςχολείο να διδαχτοφν τυπικά τισ φυςικζσεπιςτιμεσ, ζχουν ςυνικωσ ιδθ διαμορφϊςει αντιλιψεισ που τουσ εξθγοφν ταδιάφορα φυςικά φαινόμενα.2. Οριςμζνεσ αντιλιψεισ που καταγράφονται από τισ ζρευνεσ είναι αρκετάδιαδεδομζνεσ ανάμεςα ςτουσ μακθτζσ.3. Οι διαιςκθτικζσ αντιλιψεισ τουσ αςκοφν ιςχυρι επιρροι ςτθ μεταγενζςτερθμάκθςθ.4. Οι αντιλιψεισ των παιδιϊν είναι ςυχνά διαφορετικζσ από το επιςτθμονικόπρότυπο, όπωσ αυτό παρουςιάηεται ςτα ςχολικά εγχειρίδια. Ωςτόςο οι αντιλιψεισαυτζσ είναι χριςιμεσ και λογικζσ επειδι αποτελοφν το ςκελετό τθσ ερμθνείασ τωνςχετικϊν φαινομζνων.5. Οι ςυνθκιςμζνεσ μορφζσ διδαςκαλίασ δεν κατορκϊνουν να επθρεάςουν τισιδθ διαμορφωμζνεσ αντιλιψεισ των μακθτϊν.6. Σε άλλεσ περιπτϊςεισ οι μακθτζσ μπορεί να διατθροφν μετά τθ διδαςκαλίατόςο τθν επιςτθμονικι εξιγθςθ του δαςκάλου για το φαινόμενο που διδάχτθκαν,όςο και τισ δικζσ τουσ προχπάρχουςεσ αντιλιψεισ.7. Μια άλλθ πικανι κατάςταςθ, ωσ αποτζλεςμα τθσ διδαςκαλίασ, είναι ναυπάρξει ζνα αμάλγαμα των ιδθ διαμορφωμζνων αντιλιψεων των μακθτϊν καιεκείνων που διδάχτθκαν.8. Με τθν επίδραςθ τθσ διδαςκαλίασ αρκετοί μακθτζσ είναι δυνατόν νακαταςκευάςουν αντιλιψεισ ςυνεπείσ με τισ επιςτθμονικζσ, ςυςχετίηοντάσ τεσ με ταφαινόμενα το κόςμου ςτον οποίο ηουν.9. Σθμαντικό ρόλο ςτθ διαμόρφωςθ των αντιλιψεων των μακθτϊν παίηει τοπολιτιςμικό πλαίςιο ςτο οποίο ηουν και κυρίωσ θ γλϊςςα μζςω τθσ οποίασεπικοινωνοφν.Κατά τθν διάρκεια τθσ μακθςιακισ διαδικαςίασ του μακιματοσ των φυςικϊνεπιςτθμϊν ο εκπαιδευτικόσ κα πρζπει να αναηθτά τρόπουσ με τουσ οποίουσ κααναδεικνφει τισ αντιλιψεισ των μακθτϊν ζτςι ϊςτε να ςχεδιάηει τισ κατάλλθλεσμακθςιακζσ δραςτθριότθτεσ για αυτά που ιδθ γνωρίηουν αλλά και για τθν θλικίατουσ.
  13. 13. Οδθγίεσ για τθ χριςθ τθσ διερευνθτικισ μεκόδου και δθμιουργία υποςτθρικτικοφ υλικοφ13Εικόνα 3. Παράδειγμα ανάδειξθσ με ερωτθματολόγιο των απόψεων ενόσ μακθτι τθσΣτϋ τάξθσ Δθμοτικοφ ςχετικά με τθ βαρφτθτα (πριν διδαχτεί για αυτι). Οι απαντιςειστου μακθτι είναι αποκαλυπτικζσ για τον τρόπο που τα παιδιά ςκζφτονται, αλλά καιοι ενιλικεσ.Σφμφωνα με τθν εποικοδομθτικι αντίλθψθ θ μάκθςθ επιτυγχάνεται μόνο όταν ομακθτισ εμπλζκεται ςε πρακτικζσ διαδικαςίεσ ι ςτθ νοθτικι επεξεργαςία ενόσ ερω-τιματοσ ι προβλιματοσ. Ζτςι θ διδαςκαλία ςτθν αίκουςα διδαςκαλίασ και ςτο
  14. 14. Οδθγίεσ για τθ χριςθ τθσ διερευνθτικισ μεκόδου και δθμιουργία υποςτθρικτικοφ υλικοφ14εργαςτιριο πρζπει να προςανατολίηεται ςτθ διαμόρφωςθ προτάςεων και διαδι-καςιϊν για τθν τροποποίθςθ των «ιδεϊν» ι εναλλακτικϊν αντιλιψεων του μακθτι,ωσ απόρροια γνωςτικισ ςφγκρουςθσ, ιτοι όταν ο μακθτισ ςυνειδθτοποιιςει ότι οιυπάρχουςεσ ιδζεσ του δεν μποροφν να εξθγιςουν νζα πειραματικά δεδομζνα. Αυτιθ διαδικαςία αναδόμθςθσ των ιδεϊν δθλϊνεται ωσ εννοιολογικι αλλαγι.Οι ςυνκικεσ κάτω από τισ οποίεσ μπορεί να επζλκει (ςταδιακά) θ εννοιολογικιαλλαγι ςυνοψίηονται, επιγραμματικά, ςτο ότι,(α) θ υπάρχουςα «ιδζα» δεν ικανοποιεί το μακθτι λ.χ. για τθν ορκι επίλυςθενόσ προβλιματοσ,(β) θ καινοφργια ιδζα τοφ είναι κατανοθτι, και(γ) θ καινοφργια ιδζα είναι ςυμβατι με όςα γνωρίηει και πιςτεφει, και(δ) θ καινοφργια ιδζα τοφ είναι χριςιμθ λ.χ. για τθν ορκι επίλυςθ προβλθμάτωνι τθν κατανοθτι εξιγθςθ φαινομζνων (Driver et al. 1993, Σπυροποφλου 2000,Βοςνιάδου 2001, Χαλκιά 2010).Εικόνα 4. Διάγραμμα μοντζλου εποικοδομθτικισ διδαςκαλίασ των Driver καιOldham.2.1.4 Ενδεικτικά βιματα διερεφνθςθσ ερωτθμάτωνΒαςικό πρόβλθμα για το ξεκίνθμα ενόσ μακιματοσ ι μιασ ςειράσ μακθμάτων βα-ςιςμζνων ςτθ διερευνθτικι μζκοδο είναι θ διατφπωςθ των ερωτθμάτων. Θ μορφιτων ερωτθμάτων, θ ζκταςι τουσ, το πόςο μπορεί να δϊςουν ερεκίςματα και να
  15. 15. Οδθγίεσ για τθ χριςθ τθσ διερευνθτικισ μεκόδου και δθμιουργία υποςτθρικτικοφ υλικοφ15κινθτοποιιςουν τουσ μακθτζσ ςυνιςτοφν το κρίςιμο ςθμείο. Τα λάκθ ςτθ διατφ-πωςθ των ερωτιςεων (βακμόσ δυςκολίασ, αςάφεια περιεχομζνου, μακριά από τθνκακθμερινότθτα και τισ εμπειρίεσ των μακθτϊν, υψθλότερο των γνωςτικϊν τουσικανοτιτων ι τθσ θλικίασ τουσ, κτλ.) μπορεί να ατονιςουν ι/και να ακυρϊςουν ζνακζμα, που φαινομενικά, κατά τθ γνϊμθ του εκπαιδευτικοφ (ι ςφμφωνα με τοπρόγραμμα ςπουδϊν), δείχνει ότι (πρζπει να) ενδιαφζρει τουσ μακθτζσ.Ρολλζσ φορζσ αιτία είναι θ παραγνϊριςθ (υποτίμθςθ) των πλαιςίων που εμπλζ-κονται ςτθ διδαςκαλία των φυςικϊν επιςτθμϊν και των ρυκμϊν μετάβαςθσ,δθλαδι, των ςτοιχείων τθσ επικυμθτισ γνϊςθσ που επιδιϊκουμε από μια βακμίδαεκπαίδευςθσ ςτθν επόμενθ ι από τθ μια τάξθ ςτθν άλλθ ςφμφωνα με τθν θλικίατων μακθτϊν (Κουλαϊδισ, 1995).Εικόνα 5. Τα γνωςτικά πλαίςια που εμπλζκονται ςτθ διδαςκαλίατων φυςικϊν επιςτθμϊν.Για τον επιτυχι ςχεδιαςμό και τθν υλοποίθςθ ςτθ ςχολικι πράξθ ενόσ διερευ-νθτικοφ ερωτιματοσ, ο εκπαιδευτικόσ μπορεί να ακολουκιςει τα παρακάτω βιματα(΢αγιαδάκοσ 2011α, Χαλκιά 2010):1,2 επιλογι ςτόχων και διαδικαςιϊν μάκθςθσ, 3 επιλογι περιεχομζνου,4 επιλογι μεκόδων αξιολόγθςθσ, 5 επιλογι ρυκμϊν μετάβαςθσ
  16. 16. Οδθγίεσ για τθ χριςθ τθσ διερευνθτικισ μεκόδου και δθμιουργία υποςτθρικτικοφ υλικοφ163Πίνακασ 1. Συνοπτικά βιματα ςχεδιαςμοφ διερευνθτικοφ ερωτιματοσ.Θ υλοποίθςθ τθσ παραπάνω πρόταςθσ προχποκζτει οργάνωςθ:(α) Ωσ προσ τθ ςυγκρότθςθ και τθν εργαςία των μακθτϊν ςε ομάδεσ (ςυν-εργατικι μάκθςθ). Ο εκπαιδευτικόσ πρζπει να (ζχει) εκτιμιςει το μζγεκοσ τωνομάδων, τον τρόπο που κα ςχθματιςτοφν, τθ μεταξφ τουσ αλλθλεπίδραςθ, τοδιδακτικό κόρυβο κτλ. (Σταυρίδου 2000, Ραπαςταματίου 2010γ).(β) Ωσ προσ τθν προετοιμαςία ςτο εργαςτιριο ι/και ωσ προσ τθν οργάνωςθ τθσαίκουςασ διδαςκαλίασ, όπου ο εκπαιδευτικόσ (με ι χωρίσ τθ βοικεια των μακθτϊν)πρζπει να ζχει ετοιμάςει τα όργανα, τισ ςυςκευζσ, το ψθφιακό υλικό και τουσλοιποφσ πόρουσ (βιβλία, υπολογιςτζσ, διευκφνςεισ ςτο Διαδίκτυο, φφλλα εργαςίασ)που κα χρθςιμοποιθκοφν. Και αυτό επειδι οι μακθτζσ πρζπει να παρατθριςουναντικείμενα ι φαινόμενα άμεςα ι ζμμεςα, να ςχεδιάςουν και να εκτελζςουνπειραματικζσ δραςτθριότθτεσ ςτον πάγκο εργαςίασ, και εφόςον απαιτείται ςτον1. Σχεδιαςμόσ ερωτιματοσ ι προβλιματοσ (προςανατολιςμόσ)-Επιλογι ενόσ γενικοφ ερωτιματοσ (ι προβλιματοσ) ςτο πλαίςιο τωνδυνατοτιτων, των εμπειριϊν και των ενδιαφερόντων μακθτϊν.- Ρροςδιοριςμόσ των ανεξάρτθτων και εξαρτθμζνων μεταβλθτϊν τουερωτιματοσ.- Ζλεγχοσ των ανεξάρτθτων μεταβλθτϊν.2. Πρόβλεψθ- Διατφπωςθ προβλζψεων (το πικανό αποτζλεςμα).- Ανίχνευςθ των πικανϊν παρανοιςεων των μακθτϊν.- Σχεδιαςμόσ (απλοφ) πειράματοσ/ μακθτικισ δραςτθριότθτασ.- Επιλογι και χριςθ του κατάλλθλου εξοπλιςμοφ (απλϊν υλικϊν, οργάνωνκαι ςυςκευϊν, Θ/Υ, εκπαιδευτικϊν λογιςμικϊν).- Ζλεγχοσ των κινδφνων, κανόνεσ αςφαλείασ ςτο εργαςτιριο.3. Μετριςεισ και καταγραφι των δεδομζνων (εφαρμογι)- Συλλογι ςτοιχείων με παρατιρθςθ.- Ρραγματοποίθςθ μετριςεων ςτο εργαςτιριο ι/και ςε εικονικό-ψθφιακόπεριβάλλον.- Καταγραφι των δεδομζνων.4. Σφγκριςθ αποτελεςμάτων με τθν πρόβλεψθ (επαλικευςθ- απόρριψθ)- Συνοπτικι περιγραφι, ςυςχετίςεισ και ερμθνεία των δεδομζνων.- Συηιτθςθ των αποτελεςμάτων.- Εξαγωγι ςυμπεραςμάτων.5. Αξιολόγθςθ- Ραρουςίαςθ (ςτθν ολομζλεια τθσ τάξθσ).- Αξιολόγθςθ τθσ όλθσ διαδικαςίασ, αναςτοχαςμόσ.
  17. 17. Οδθγίεσ για τθ χριςθ τθσ διερευνθτικισ μεκόδου και δθμιουργία υποςτθρικτικοφ υλικοφ17θλεκτρονικό υπολογιςτι (Θ/Υ), χρθςιμοποιϊντασ ψθφιακζσ διαδραςτικζσ προςομοι-ϊςεισ, περιβάλλοντα εικονικοφ εργαςτθρίου και μοντελοποίθςθσ, το Διαδίκτυο. (γ)Ωσ προσ το μοντζλο κακοδιγθςθσ που κα ακολουκιςει.(δ) Τζλοσ, θ τιρθςθ των βθμάτων είναι αναγκαία ωσ προσ τθ ςυνεπι διαχείριςθτου χρόνου, ςθμαντικό πρόβλθμα ςτισ περιπτϊςεισ που θ όλθ προςπάκεια, δθλαδι,θ απάντθςθ ςτο κφριο ερϊτθμα ι τα ερωτιματα που κα προκφψουν, πρζπει ναολοκλθρωκεί ςτθ διάρκεια μιασ διδακτικισ ϊρασ, χωρίσ να χακεί ο ζλεγχοσ τουμακιματοσ από τον εκπαιδευτικό λόγω τθσ πολυπλοκότθτασ τθσ οργάνωςθσ.2.1.5 Διδακτικά εργαλείαΓια να επιτευχκεί καλφτερο μακθςιακό αποτζλεςμα ςτθ διδαςκαλία χρθςιμο-ποιοφνται κατάλλθλα επιλεγμζνεσ διδακτικζσ τεχνικζσ ι εργαλεία. Ωσ τζτοιαεργαλεία μποροφν να κεωρθκοφν προφανϊσ οι πειραματικζσ δραςτθριότθτεσ, αλλάκαι θ αξιοποίθςθ γεγονότων από τθν ιςτορία των φυςικϊν επιςτθμϊν (Σζρογλου,2006) μαηί με τισ ερωτιςεισ, τθν ομαδικι ςυηιτθςθ και τοδιάλογοσ, τισ μεταφορζσκαι τις αναλογίεσ, τθν επίλυςθ προβλθμάτων, τουσ εννοιολογικοφσ χάρτεσ, τθνπροςομοίωςθ ςτον Θ/Υ. Ππωσ και τα νοθτικά πειράματα, θ επιχειρθματολογία -ακαδθμαϊκι αντιπαράκεςθ, θ δραματοποίθςθ και το παιχνίδι ρόλων, κλπ. (Βλάχοσ,2004, Κόκκοτασ 2005, Χαλκιά 2010).Εικόνα 6. Ζνα παράδειγμα εννοιολογικοφ χάρτθ για τθν ζννοια του φωτόσ ςτοεπίπεδο του Δθμοτικοφ (επιςτθμονικι/επικυμθτι ςχολικι γνϊςθ).λόγω αυτιστθσ διάδοςθσδεν περνά κακόλουμζςα από ταΤΟ ΦΩΣδιαφανιυλικάθμιδιαφανιυλικάαδιαφανιυλικάευκφγραμμαπερνά ςχεδόνόλο μζςα απόταδιαδίδεηαιδθμιουργοφνται ςκιζσπερνά ζναμζροσμζςα από τα
  18. 18. Οδθγίεσ για τθ χριςθ τθσ διερευνθτικισ μεκόδου και δθμιουργία υποςτθρικτικοφ υλικοφ18Για τθν βζλτιςτθ υλοποίθςθ των πειραματικϊν δραςτθριοτιτων ςτθν τάξθ και τοεργαςτιριο, είναι εντελϊσ απαραίτθτο να εξαςφαλίηονται τα απαραίτθτα υλικά(καλό κα ιταν να υπάρχει ζνα κουτί με υλικά για κάκε ενότθτα από το ξεκίνθμα τθσςχολικισ χρονιάσ), που ςτο επίπεδο του Δθμοτικοφ προτείνεται να είναι απλά υλικάκακθμερινισ χριςθσ. Μζςω τθσ χριςθσ και αξιοποίθςθσ απλϊν υλικϊν ςτθδιδαςκαλία του μακιματοσ των φυςικϊν επιςτθμϊν φαίνεται να ικανοποιοφνταιςε μικρότερο ι μεγαλφτερο βακμό τα ακόλουκα (Κουμαράσ 2002):• Τα παιδιά εςτιάηουν ςτο φαινόμενο και όχι ςτθ ςυςκευι ι ςτθ διάταξθ.• Συχνά τα παιδιά πιςτεφουν ότι θ «επιτυχία» ενόσ πειράματοσ οφείλεται ςτθνπερίπλοκθ διάταξθ και τα ακριβά υλικά. Αντίκετα ςτα πειράματα με κακθμερινάυλικά τα παιδιά ςυνδζουν τθν επιςτιμθ με απλζσ και κακθμερινζσ καταςτάςεισ καιδραςτθριότθτεσ.• Θ χριςθ κακθμερινϊν υλικϊν απομυκοποιεί τθν επιςτιμθ και τθν κάνεικακθμερινι δραςτθριότθτα αναηιτθςθσ και απάντθςθσ ερωτθμάτων, απαλλαγμζνθαπό κάκε «πζπλο μυςτθρίου».• Είναι πικανότερο μζςω μιασ ενεργθτικισ, ςυμμετοχικισ διαδικαςίασ και τθσεμπλοκισ τουσ ςε πειραματικζσ δραςτθριότθτεσ με απλά υλικά τα παιδιά νααποκτιςουν μια κετικότερθ ςτάςθ για τισ φυςικζσ επιςτιμεσ.• Τα ειδικά ςχεδιαςμζνα και ςφνκετα όργανα ειςάγουν επιπλζον δυςκολίεσςτθ διδακτικι και μακθςιακι διαδικαςία μια και ςυχνά αποτελοφν από μόνα τουσειδικό αντικείμενο ςπουδισ.• Τα πειράματα με απλά υλικά προςφζρονται και για «δουλειά ςτο ςπίτι» μεμορφι ςχεδίων εργαςίασ, όπου τα παιδιά κα αςχολθκοφν πιο ςυςτθματικά, ϊςτενα εμπλακοφν ςε μια αναηιτθςθ τθσ γνϊςθσ για κάτι που κα ξεκινά απόκακθμερινζσ αςχολίεσ, ενδιαφζροντα ι ακόμα προβλιματα και δικά τουσερωτιματα.• Θ απλότθτα των υλικϊν και των διαδικαςιϊν φαίνεται να ενκαρρφνειςθμαντικά τουσ πιο «αδφνατουσ» μακθτζσ κακϊσ και παιδιά από χαμθλότεραοικονομικά και κοινωνικά ςτρϊματα.2.1.6 Μοντζλα διερευνθτικισ μεκόδουΑν και θ διερευνθτικι μζκοδοσ είναι μακθτοκεντρικι, μια επιτυχισ διδαςκαλίαεξαρτάται λιγότερο ι περιςςότερο από τθν κακοδιγθςθ του εκπαιδευτικοφ. Αυτιμπορεί να είναι ζντονθ ι χαλαρι, μια και το πλαίςιο των μακθςιακϊν δραςτθριοτι-των εξαρτάται από τισ διαφορετικζσ ανάγκεσ των μακθτϊν, το επίπεδό τουσ, τθδιακζςιμθ υλικοτεχνικι υποδομι, τισ προτεραιότθτεσ που κζτει ο εκπαιδευτικόσ γιατθν (κάκε) τάξθ του, τισ διαφοροποιιςεισ που απορρζουν από ζνα ελαςτικό ι αν-ελαςτικό πρόγραμμα ςπουδϊν.Ζνασ τυπικόσ διαχωριςμόσ (Levy & Lameras 2011) περιλαμβάνει:
  19. 19. Οδθγίεσ για τθ χριςθ τθσ διερευνθτικισ μεκόδου και δθμιουργία υποςτθρικτικοφ υλικοφ19(α) Τθν δομθμζνθ διερεφνθςθ (structured inquiry), με ζντονθ κακοδιγθςθ τωνμακθτϊν από τον εκπαιδευτικό με οδθγίεσ βιμα προσ βιμα για το κάκε ςτάδιο τθσζρευνασ.(β) Τθν πιο χαλαρι κακοδθγοφμενθ ανακάλυψθ (guided inquiry), ςτθν οποία οιμακθτζσ αναπτφςςουν πρωτοβουλίεσ και ο εκπαιδευτικόσ τουσ βοθκά προτείνοντάστουσ κατευκυντιριεσ γραμμζσ, τισ οποίεσ οι μακθτζσ μποροφν να ακολουκιςουν ιόχι.(γ) Τθν ανοιχτι διερεφνθςθ (open inquiry), ςτθν οποία οι μακθτζσ αναλαμβάνουνθγετικό ρόλο «οδθγοφν» τθ διαδικαςία τθσ μάκθςθσ και αποφαςίηουν μόνοι τισδραςτθριότθτεσ που κα εμπλακοφν και τισ διαδικαςίεσ που κα ακολουκιςουν ςτθνζρευνά τουσ, επωφελοφμενοι από τθ ςτιριξθ του εκπαιδευτικοφ.(δ) Τθν «υβριδικι» ι ςυνδυαςτικι κακοδιγθςθ (coupled inquiry) για προςεγ-γίςεισ που ςυνδυάηουν δφο είδθ κακοδιγθςθσ, για παράδειγμα, τθν κακοδθγοφ-μενθ ανακάλυψθ με τθν ανοιχτι διερεφνθςθ. Ζνα τζτοιο παράδειγμα, κα μποροφςενα χαρακτθριςτεί ωσ ζνα ενδιάμεςο ςτάδιο μεταξφ των δφο.Για τθν τυποποίθςθ τθσ εργαςίασ με τθ διερευνθτικι μζκοδο ςτθ ςχολικι πράξθ,ζχουν προτακεί ποικίλα μοντζλα (πρότυπα) διδαςκαλίασ, που περιλαμβάνουν τθνιεράρχθςθ των εκπαιδευτικϊν/μακθςιακϊν προτεραιοτιτων, ςυγκεκριμζνα διδα-κτικά βιματα και πειραματικζσ διαδικαςίεσ, και προςδιορίηουν τον τρόπο με τονοποίο οργανϊνεται θ τάξθ και θ διδαςκαλία και μάκθςθ.Ενδεικτικά παρατίκενται δφο μοντζλα για μακθτζσ 15-16 ετϊν με χαμθλό μακθ-ματικό υπόβακρο και με περιοριςμζνεσ γνϊςεισ φυςικισ (CERTH-ΙΤΙ 2008,΢αγιαδάκοσ 2011α):(ι) Το Μοντζλο Κακοδθγοφμενθσ Ζρευνασ (Guided Research Model), που κατά-τάςςεται ςτθ δομθμζνθ διερεφνθςθ (structured inquiry), και(ιι) το Μοντζλο Διερευνθτικισ Διδαςκαλίασ (Inquiry Based Teaching), που είναιμορφισ κακοδθγοφμενθσ ανακάλυψθσ (guided inquiry).Τίτλοσ του διδακτικοφπρότυπουΜοντζλο Κακοδθγοφμενθσ Ζρευνασ(Guided Research Model)Φάςθ 1: Ανάδειξθ τουφαινομζνου ςε πρόβλθμαΡαρουςίαςθΟ εκπαιδευτικόσ παρουςιάηει τθν ζννοια ι τοπρόβλθμα/τθ κεωρία για ςυηιτθςθ και εναλλακτικζσκεωρίεσ ι ιδζεσ.ΣυηιτθςθΟ εκπαιδευτικόσ ςυηθτά με τουσ μακθτζσ για τθνζννοια/το πρόβλθμα/ τθ κεωρία και για τισεναλλακτικζσ κεωρίεσ ι ιδζεσ.Φάςθ 2: Ρροτάςεισ γιατθν αντιμετϊπιςθ τουΕπιςτθμονικι πρόβλεψθΟι μακθτζσ κάνουν υποκζςεισ, προβλζψεισ και
  20. 20. Οδθγίεσ για τθ χριςθ τθσ διερευνθτικισ μεκόδου και δθμιουργία υποςτθρικτικοφ υλικοφ20προβλιματοσ προτάςεισ για αντιμετϊπιςθ του προβλιματοσ.Φάςθ 3: Εφαρμογι μιασπρόταςθσΣχεδιαςμόσ και εκτζλεςθ του πειράματοσΟι μακθτζσ ςχεδιάηουν το πείραμα με τθνυποςτιριξθ/κακοδιγθςθ του εκπαιδευτικοφ.Μετριςεισ και καταγραφι δεδομζνωνΟι μακθτζσ κάνουν μετριςεισ και καταγράφουν ταευριματά τουσ.Φάςθ 4: Αντιπαραβολι –ςυηιτθςθ (abstraction)των ευρθμάτωνΣφγκριςθ ευρθμάτων με τθν πρόβλεψθΟι μακθτζσ ςυγκρίνουν τα αποτελζςματα με τθνπρόβλεψι τουσ. Ο εκπαιδευτικόσ διευκολφνει τθδιαδικαςία.ΣυηιτθςθΣυηιτθςθ των κεωρθτικϊν ηθτθμάτων/κεμάτων πουπροκφπτουν από τισ πειραματικζσ δραςτθριότθτεσ.Φάςθ 5: Αξιολόγθςθ μεερωτιςεισ εμπζδωςθσ(consolidation)Συηθτιςεισ, αςκιςεισ και εργαςίεσΟ εκπαιδευτικόσ κάνει ερωτιςεισ και ανακζτειαςκιςεισ και εργαςίεσ με ςκοπό τθν εμπζδωςθ τθσαποκτθκείςασ γνϊςθσ.Πίνακασ 1. Περιγραφι Μοντζλου Κακοδθγοφμενθσ Ζρευνασ.Τίτλοσ του διδακτικοφπρότυπουΜοντζλο Διερευνθτικισ Διδαςκαλίασ(Inquiry Based Teaching)Φάςθ 1: Φάςθ 1: Δραςτθριότθτεσγια τθν εκμαίευςθερωτιςεωνΑνάδειξθ τθσ περιζργειασΟ εκπαιδευτικόσ προςπακεί να τραβιξει τθνπροςοχι των μακθτϊν παρουςιάηοντάσ τουσκατάλλθλα υλικά.Κακοριςμόσ ερωτιςεων από υπάρχουςα γνϊςθΟι μακθτζσ αςχολοφνται με τισ (επιςτθμονικζσ)ερωτιςεισ που βάηει ο εκπαιδευτικόσ.Φάςθ 2: Ενεργόσ ζρευναΡροτάςεισ- προκαταρκτικζσ υποκζςεισΟι μακθτζσ προτείνουν πικανζσυποκζςεισ/εξθγιςεισ ςτισ ερωτιςεισ πουαναδείχτθκαν ςτθ Φάςθ 1. Ο εκπαιδευτικόσκαταγράφει τυχόν λανκαςμζνεσ/ εναλλακτικζσαντιλιψεισ των μακθτϊν.Σχεδιαςμόσ και διεξαγωγι απλισ ζρευνασΟι μακθτζσ δίνουν προτεραιότθτα ςτα ςτοιχεία πουτουσ επιτρζπουν να αναπτφξουν επιςτθμονικζσ
  21. 21. Οδθγίεσ για τθ χριςθ τθσ διερευνθτικισ μεκόδου και δθμιουργία υποςτθρικτικοφ υλικοφ21εξθγιςεισ. Ο εκπαιδευτικόσ διευκολφνει τθδιαδικαςία (βοθκά όςο χρειάηεται).Φάςθ 3: ΔθμιουργίαΣυγκζντρωςθ ςτοιχείων με παρατιρθςθΟ εκπαιδευτικόσ χωρίηει τουσ μακθτζσ ςε ομάδεσ.Κάκε ομάδα μακθτϊν ταξινομεί και αξιολογεί τισπαρατθριςεισ του για τθ διατφπωςθ νζων(επιςτθμονικϊν) ερωτθμάτων.Φάςθ 4: ΣυηιτθςθΕξιγθςθ βάςθ των ςτοιχείωνΟ κακθγθτισ δίνει τθ ςωςτι εξιγθςθ για τοςυγκεκριμζνο κζμα ζρευνασ.Κεϊρθςθ άλλων εξθγιςεωνΚάκε ομάδα αξιολογεί τισ εξθγιςεισ που ζδωςε υπότο φωσ εναλλακτικϊν εξθγιςεων με επιςτθμονικόυπόβακρο.Φάςθ 5: Ραρουςίαςθ-Αναςτοχαςμόσ (reflection)Ανακοίνωςθ εξιγθςθσ (ςυμπεράςματοσ)Κάκε ομάδα μακθτϊν ςυντάςςει τθν αναφοράσ τθσ,τθν παρουςιάηει ςτθν τάξθ και εντοπίηει /αιτιολογείτυχόν λάκθ τθσ.Πίνακασ 2. Περιγραφι Μοντζλου Διερευνθτικισ Διδαςκαλίασ.2.2 Ψθφιακι τεχνολογία και διερευνθτικι μάκθςθ2.2.1 Εκπαιδευτικι τεχνολογία και ΕΜΔΘ διδαςκαλία με όποιο νόθμα ι περιεχόμενο και αν τθσ δϊςουμε, είναι μορφιεπικοινωνίασ. Για αυτόν το λόγο ο εκπαιδευτικόσ οφείλει να χρθςιμοποιεί οποι-οδιποτε ενδεδειγμζνο μζςο με το οποίο μπορεί να εξαςφαλίςει γζφυρεσ επικοι-νωνίασ με τουσ μακθτζσ του. Γενικά το άτομο μακαίνει από τισ εμπειρίεσ πουαποκτά με τθ βοικεια των αιςκιςεων κατά τθν επικοινωνία του με το περιβάλλονκαι ςτο ςχολείο θ διδαςκαλία και θ μάκθςθ επιτυγχάνονται με τθ μορφι επι-λεγμζνθσ μεκόδου και μζςων. Είναι προφανισ θ ανάγκθ για ενίςχυςθ καιεμπλουτιςμό τουσ και με μεκόδουσ που αξιοποιοφν τα ςφγχρονα τεχνολογικάεπικοινωνιακά μζςα, ϊςτε το αποτζλεςμα να είναι άμεςο και μετριςιμο. Ζτςι, μιαζγχρωμθ εικόνα ι μια προςομοίωςθ ςτον Θ/Υ ι ςτο διδραςτικό πίνακα δείχνει ναζχει μεγαλφτερθ μακθςιακι αξία από τθν αντίςτοιχθ περιγραφι ι αναπαράςταςιτθσ με τον προφορικό μόνο λόγο του εκπαιδευτικοφ. Με άλλα λόγια θ ςφηευξθαιςκιςεων και νόθςθσ μεγιςτοποιείται με τθν θ εποπτεία και ο όροσ εκπαιδευτικιτεχνολογία δεν αναφζρεται μόνο ςτα υλικά και τα μζςα, εν προκειμζνω τα εποπτικά
  22. 22. Οδθγίεσ για τθ χριςθ τθσ διερευνθτικισ μεκόδου και δθμιουργία υποςτθρικτικοφ υλικοφ22μζςα διδαςκαλίασ (ΕΜΔ), αλλά ςε μια ςυςτθματικι προςζγγιςθ, που ωσ ςκοπό ζχειτθ βελτίωςθ τθσ μάκθςθσ.Εικόνα 7. Σχθματικι δομι τθσ αντιλθπτικισ διαδικαςίασ.Μια τυπικι και γενικά παραδεκτι διαφοροποίθςθ των ΕΜΔ με βάςθ τισαιςκιςεισ και τθν παραγωγι μάκθςθσ παρουςιάηει ο κϊνοσ των εμπειριϊν του Ε.Dale, ςτον οποίο κυρίαρχθ κζςθ κατζχει θ ενεργόσ ςυμμετοχι και θ μάκθςθ μεδράςθ (Μικρόπουλοσ 2000, Ηθςιμόπουλοσ κ.ά. 2002, Kron & Σοφόσ 2007).Εικόνα 8. Ο κϊνοσ των εμπειριϊν του Ε. Dale και επιλογι ΕΜΔ ωσ προστο βακμό αφαίρεςθσ και τθν παραγωγι μάκθςθσ.περιβάλλονδιζγερςθ αντιλθπτικόαποτζλεςμαερζκιςμα“εικόνα””»»αντιλαμβανόμενο υποκείμενο
  23. 23. Οδθγίεσ για τθ χριςθ τθσ διερευνθτικισ μεκόδου και δθμιουργία υποςτθρικτικοφ υλικοφ23Λζμε ότι τα ΕΜΔ βελτιϊνουν τθν επικοινωνία ςτθν τάξθ λαμβάνοντασ υπόψθ ότιθ γνϊςθ οικοδομείται με τθ βοικεια εργαλείων και ςυμβόλων. Ζτςι, ςτα μακιματατων φυςικϊν επιςτθμϊν, ο προφορικόσ λόγοσ του εκπαιδευτικοφ, πολλζσ φορζσ,δεν ζχει τθν απαραίτθτθ δφναμθ λόγω κζματοσ να διεγείρει αποτελεςματικά τισαιςκιςεισ και να προκαλζςει τισ επικυμθτζσ αναπαραςτάςεισ ςτουσ μακθτζσ.Χρειάηονται λοιπόν εικόνεσ, προςομοιϊςεισ, πειραματικζσ διατάξεισ, κατάλλθλοπεριβάλλον και άλλα λιγότερο αφθρθμζνα μζςα για να αυξθκεί θ εποπτεία, ϊςτενα βοθκθκοφν οι μακθτζσ ςτο ςχθματιςμό οπτικϊν παραςτάςεων.Στο πλαίςιο αυτό ο Θ/Υ, τα εκπαιδευτικά λογιςμικά, και θ ψθφιακι τεχνολογίαγενικότερα, χρθςιμοποιοφνται ςτθ μακθςιακι διαδικαςία όχι ςαν απλοί μεταδότεστθσ γνϊςθσ, εργαλειακά, αλλά ωσ αντιλθπτικά και διερευνθτικά μζςα, με τα οποία οεκπαιδευτικόσ κα βοθκιςει τουσ μακθτζσ ςτον τρόπο ςκζψθσ, τθν πραγμάτευςθτου νοιματοσ, τθν οικοδόμθςθ τθσ γνϊςθσ.Θ ςφγχρονθ ψθφιακι τεχνολογία, ςε ςχζςθ με τα κλαςικά ΕΜΔ, μπορεί ναςυνδυάςει ςυγχρόνωσ πολλά μζςα (media) όπωσ: ιχο, εικόνα, κίνθςθ, κείμενο,βίντεο, γραφικά κλπ. Θ αλλθλεπίδραςθ αυτϊν των μζςων, τα οποία διεγείρουν τααιςκθτιρια όργανα των μακθτϊν μζςω των εικόνων, χρωμάτων, ιχων και κίνθςθσ,κάνει τθ μάκθςθ πιο ενδιαφζρουςα (και πικανόν διαςκεδαςτικι) και δθμιουργείκίνθτρα.2.2.2 Θ ςυμβολι των ΤΡΕ ςτθ διδαςκαλία και μάκθςθΩσ Τεχνολογίεσ Ρλθροφορίασ και Επικοινωνίασ (ΤΡΕ) εννοοφμε τισ μεκόδουσ, τισεφαρμογζσ και τα προϊόντα τθσ ςφγχρονθσ επιςτιμθσ και ψθφιακισ τεχνολογίασ,που αφοροφν ςτθ ςυγκζντρωςθ και θλεκτρονικι κωδικοποίθςθ, επεξεργαςία,ταξινόμθςθ, διακίνθςθ, διάχυςθ, γνωςτοποίθςθ και μελζτθ τθσ όποιασ πλθρο-φορίασ ςε κάκε τθσ μορφι (μζςο), ιτοι κειμζνου, αρικμοφ, γραφιματοσ, ιχου,εικόνασ, προςομοίωςθσ, βίντεο κτλ.Οι ΤΡΕ και οι εφαρμογζσ τουσ ςτθ διδαςκαλία των μακθμάτων των φυςικϊνεπιςτιμων δθμιουργοφν νζα μακθςιακά περιβάλλοντα, κατά τρόπο ϊςτε νακακίςταται εφικτι θ μελζτθ φαινομζνων τα οποία είναι, λ.χ., πολφπλοκα για τοςχολικό εργαςτιριο φυςικϊν επιςτθμϊν είτε διαρκοφν μεγάλο ι πολφ μικρόχρονικό διάςτθμα είτε, πάλι, περιγράφουν τον «αόρατο» μικρόκοςμο.Με τθν εφαρμογι των ΤΡΕ ςτθν τάξθ και το εργαςτιριο αξιοποιοφνται, μεταξφάλλων, τεχνικζσ αλλθλεπίδραςθσ, με τον άμεςο χειριςμό αντικειμζνων, τθν οπτικο-ποίθςθ των φυςικϊν ποςοτιτων, τθ δυνατότθτα εμφάνιςθσ διαςυνδεδεμζνωνπολλαπλϊν αναπαραςτάςεων τθσ εξζλιξθσ ενόσ φαινομζνου, τθσ καταςκευισ καιχριςθσ μοντζλων, δθμιουργϊντασ με αυτό τον τρόπο νζεσ διαςτάςεισ ςτθνυλοποίθςθ εκπαιδευτικϊν δραςτθριοτιτων (ΕΑΙΤΥ 2010, Ρρζηασ 2003).Με τθ χριςθ των ψθφιακϊν τεχνολογιϊν (Θ/Υ, ΤΡΕ, Web 2.0, …) ςτο ςχολείοεπιδιϊκεται:
  24. 24. Οδθγίεσ για τθ χριςθ τθσ διερευνθτικισ μεκόδου και δθμιουργία υποςτθρικτικοφ υλικοφ24- Σε πρϊτο επίπεδο, θ βελτίωςθ τθσ επίτευξθσ των διδακτικϊν ςτόχων με τθνυποκίνθςθ (motivation) των μακθτϊν, κακϊσ ο ιχοσ, θ εικόνα, το χρϊμα προκαλείτο ενδιαφζρον τουσ, ιδιαίτερα των παιδιϊν με μακθςιακζσ δυςκολίεσ.- Σε δεφτερο επίπεδο, θ υποςτιριξθ τθσ διαδικαςίασ τθσ διδαςκαλίασ καιμάκθςθσ με τθ μορφι τθσ τθλεκπαίδευςθσ (e-learning).Θ χριςθ του Θ/Υ, των εκπαιδευτικϊν λογιςμικϊν, του Διαδικτφου προςφζρουνγνωςτικά εργαλεία τα οποία μεταβάλλουν τθ μάκθςθ από αντικείμενο πεικαρχίασςε διαδικαςία ανακάλυψθσ και ενκουςιαςμοφ, κάτι που απαιτείται για ναεμπλακοφν οι μακθτζσ ςε διαδικαςίεσ διερευνθτικισ μάκθςθσ. Επίςθσ, διευκο-λφνουν τθ μάκθςθ ςε μακθτζσ που αντιμετωπίηουν προβλιματα λόγω ζλλειψθσγνωςιολογικισ υποδομισ, απουςίασ οικογενειακισ υποςτιριξθσ, κλπ.Τα εκπαιδευτικά λογιςμικά ςυνδυάηουν:• πολυμεςικζσ εφαρμογζσ, που επιτρζπουν τθν καταγραφι, επεξεργαςία καιαποκικευςθ κειμζνου, ιχου, κινοφμενθσ εικόνασ και βίντεο (και το μεταξφ τουσςυνδυαςμό), και• υπερμζςα (hypermedia), δθλαδι τθ μθ γραμμικι διαςφνδεςθ του υπερ-κειμζνου (hypertext) και των πολυμζςων μζςω ςυνδζςμων (links) ςε αλλθλεπί-δραςθ με τον χριςτθ (εκπαιδευτικό, μακθτζσ).2.2.3 Ο ρόλοσ των ΤΡΕ ςτθ διερευνθτικι μάκθςθΟι ςφγχρονεσ κεωρίεσ μάκθςθσ, που αποδίδουν μεγάλθ ςθµαςία ςτον κοινωνι-οπολιτιςµικό παράγοντα, ςυνθγοροφν υπζρ τθσ οργάνωςθσ μακθμάτων που ευνο-οφν τθν κοινωνικι αλλθλεπίδραςθ και τθ ςυνεργατικι μάκθςθ. Ζτςι, όλο και περις-ςότερο αυτι κακεαυτι θ φπαρξθ των ΤΡΕ ςτθ διδαςκαλία ςυμβαίνει να«ακυρϊνει» εμπράκτωσ παραδοςιακζσ μεκόδουσ (μετωπικισ) διδαςκαλίασ, κακϊσδιανοίγει νζεσ δυνατότθτεσ, που δεν είναι δυνατόν να αγνοθκοφν. Σε αυτζσ τισμακθςιακζσ διαδικαςίεσ που βαςίηονται ςτθ διαδραςτικι επικοινωνία, θ διδα-ςκαλία (ο λόγοσ του εκπαιδευτικοφ) τοποκετείται ςτο παραςκινιο με το μακθτι ναείναι δθμιουργόσ και όχι χριςτθσ υπερμεςικϊν περιβαλλόντων. Σε αυτό το πλαίςιοαρμόηουν τα μακθςιακά περιβάλλοντα/εκπαιδευτικά λογιςμικά και οι προςομοι-ϊςεισ με τα οποία είναι δυνατι θ διερευνθτικι μάκθςθ (Kron & Σοφόσ 2007,Σταυρίδου 2011).2.2.4 Ο ρόλοσ των ΤΡΕ ςτθ διερευνθτικι μάκθςθΟ διερευνθτικόσ χαρακτιρασ των φυςικϊν επιςτθμϊν είναι άρρθκτα ςυνδε-δεμζνοσ με το εργαςτιριο. Με τθ διδαςκαλία των φυςικϊν επιςτθμϊν οι μακθτζσπρζπει να γνωρίςουν, να εξοικειωκοφν και να κατανοιςουν όψεισ τθσ δουλειάσ τουεπιςτιμονα-ερευνθτι ςτο εργαςτιριο. Ωσ εκ τοφτου οι μακθτζσ πρζπει να
  25. 25. Οδθγίεσ για τθ χριςθ τθσ διερευνθτικισ μεκόδου και δθμιουργία υποςτθρικτικοφ υλικοφ25εμπλακοφν ςε εργαςτθριακζσ πρακτικζσ, εκτελϊντασ οι ίδιοι πειράματα με πραγ-ματικά όργανα, ςυςκευζσ και υλικά (hands-on) ςτο κλαςικό ςχολικό εργαςτιριο.Βαςικό ςτοιχείο τθσ πειραματικισ διερεφνθςθσ είναι ο ςχεδιαςμόσ τθσ πειρα-ματικισ διάταξθσ για να εξελεγχκεί μια πρόβλεψθ ι μια υπόκεςθ ςχετικι με τθνεξζλιξθ ενόσ φαινομζνου, θ παρατιρθςθ, θ μζτρθςθ και θ λιψθ δεδομζνων, θ ορκιανάγνωςθ των πειραματικϊν αποτελεςμάτων. Με τα εργαλεία τθσ ψθφιακιστεχνολογίασ οι εφαρμογζσ των ΤΡΕ μποροφν να υποςτθρίξουν πολλζσ φάςεισ τωνεργαςτθριακϊν μεκόδων, ςυμπλθρϊνοντάσ τισ.Σαν ζνα απλό παράδειγμα, το (κλαςικό) ςχολικό εργαςτιριο προςφζρεται για τθμελζτθ του βραςμοφ του νεροφ, με το μακθτι να παρατθρεί τα ςτάδια εξζλιξθσ τουφαινομζνου, να καταχωρεί μετριςεισ τθσ κερμοκραςίασ ςε ςυνάρτθςθ με το χρόνο,να κάνει τθν αντίςτοιχθ γραφικι παράςταςθ, να διατυπϊςει (μερικό) ςυμπζραςμαγια τθ κερμοκραςία βραςμοφ του νεροφ. Πμωσ, ςτισ περιςςότερεσ περιπτϊςεισ, οπεριοριςμζνοσ διδακτικόσ χρόνοσ δεν του επιτρζπει να επεκτακεί, για να κζςει (ι νατου τεκοφν από τον εκπαιδευτικό) ερωτιματα τθσ μορφισ «τι κα ςυμβεί αν»διπλαςιαςτεί ποςότθτα του νεροφ; Είτε, αν για αντί για μια πθγι κζρμανςθσ ζχουμεδφο, αν αντί για νερό κερμάνουμε αλατόνερο, γάλα, οινόπνευμα, για να κάνει ομακθτισ ςυγκρίςεισ και να επεκτακεί ςε επιςτθμονικά ςυμπεράςματα. Σε αυτι τθνπερίπτωςθ (και ςε παρόμοιεσ) ζρχεται αρωγόσ το εικονικό εργαςτιριο. Λ.χ. τοεικονικό εργαςτιριο κερμότθτασ ςτο περιβάλλον του εκπαιδευτικοφ λογιςμικοφΣΕΡ (Σφνκετο Εργαςτθριακό Ρεριβάλλον), όπου γριγορα και με αςφάλεια, με τθνεκτζλεςθ διαδοχικϊν εικονικϊν πειραμάτων μποροφν να αλλαχτοφν οι αρχικζσςυνκικεσ του ηωντανοφ πειράματοσ και να απαντθκοφν από το μακθτι τα(παραπάνω) ερωτιματα που προζκυψαν.Εικόνα 9. Εικονικό εργαςτιριο κερμότθτασ ςτο περιβάλλον του λογιςμικοφ Σ.Ε.Π.:βραςμόσ ίςων ποςοτιτων νεροφ και γάλακτοσ.
  26. 26. Οδθγίεσ για τθ χριςθ τθσ διερευνθτικισ μεκόδου και δθμιουργία υποςτθρικτικοφ υλικοφ26Κατά τθν εκτζλεςθ των πειραμάτων, το εικονικό εργαςτιριο, ωσ αρωγόσ τουκλαςικοφ ςχολικοφ εργαςτθρίου, προςφζρει ςτο μακθτι δυνατότθτεσ, όπωσ είναι:– θ διακοπι και θ ςυνζχιςθ του πειράματοσ,– θ εφκολθ και ςυνεχισ επανάλθψθ του πειράματοσ,– θ επανάλθψθ -εκτζλεςθ του πειράματοσ και ςτο ςπίτι από το μακθτι,– θ επιτάχυνςθ του χρόνου (τρζξιμο του πειράματοσ) x2, x5, x10 κτλ. ςτθνπερίπτωςθ που το φαινόμενο εξελίςςεται αργά.Ζτςι, όταν θ εκτζλεςθ του πραγματικοφ πειράματοσ είναι χρονοβόρα, το εικονικόπείραμα όχι μόνο επιταχφνει τθ διαδικαςία, αλλά και βοθκά τουσ μακθτζσ νακατανοιςουν, αναγνωρίςουν και διορκϊςουν τυχόν παρανοιςεισ (ΕΑΙΤΥ 2010).Για παράδειγμα, ςτο ερϊτθμα: «Ζχουμε τρία όμοια λαμπάκια και δφο ίδιεσαχρθςιμοποίθτεσ μπαταρίεσ των 9 volts. Συνδζουμε ςε ςειρά τα δφο από ταλαμπάκια ςτθ μία μπαταρία, και το τρίτο ςτθν άλλθ μπαταρία. Πταν ανάψουν ταλαμπάκια, ποια από τισ δφο μπαταρίεσ κα “τελειϊςει” πρϊτθ, αυτι ςτθν οποίαείναι ςυνδεδεμζνα τα δφο λαμπάκια ι αυτι με το ζνα λαμπάκι;». Το εικονικόπείραμα, με το λογιςμικό Φυςικι β’-γ’ Γυμναςίου, ςε ελάχιςτο χρόνο δείχνει ότι θμπαταρία ςτθν οποία είναι ςυνδεδεμζνα τα δφο λαμπάκια διαρκεί περιςςότερο –πειραματικι απόδειξθ αντίκετθ προσ τθν αναμενόμενθ «ευλογοφανι» απάντθςθ(τθν κοινι αντίλθψθ).Εικόνα 10.Εικονικό πείραμα με το λογιςμικό Φυςικι β’-γ’ Γυμναςίου.Στο δοςμζνο ερϊτθμα «Ότανανάψουν τα όμοια λαμπάκιαςτα δφο κυκλϊματα, ποια απότισ δφο ίδιεσ μπαταρίεσ κα“τελειϊςει” πρϊτθ;»το πειραματικό αποτζλεςμαςτο εικονικό εργαςτιριοπροκαλείεν δυνάμει γνωςτικιςφγκρουςθ, επειδι είναιαντιφατικό με τθν κοινιαντίλθψθ, ςφμφωνα με τθνοποία: «Στο δεφτερο κφκλωμαθ μπαταρία κα τελειϊςει πιογριγορα, αφοφ τροφοδοτείδφο λαμπάκια!» (…)
  27. 27. Οδθγίεσ για τθ χριςθ τθσ διερευνθτικισ μεκόδου και δθμιουργία υποςτθρικτικοφ υλικοφ27Αναςκοπιςεισ τθσ επίδραςθσ των ΤΡΕ ςτθν εκπαίδευςθ ςτισ φυςικζσ επιςτιμεσαναφζρουν (Κόκκοτασ & Ριλιουρασ 2004):• Υπάρχουν αρκετζσ ζρευνεσ από τισ οποίεσ προκφπτει πϊσ οι μακθτζσ δρα-ςτθριοποιοφνται περιςςότερο όταν το μάκθμα των φυςικϊν επιςτθμϊνυποςτθρίηεται από τισ ΤΡΕ .• Οι μακθτζσ εμπλζκονται πιο ενεργά κατά τθ διάρκεια των δραςτθριοτιτωνκαι δείχνουν αυξανόμενο ενδιαφζρον.• Οι ΤΡΕ προςφζρουν γριγορθ πρόςβαςθ ςε υψθλισ ποιότθτασ και ςχετικζσμε τθν εκπαίδευςθ ςτισ φυςικζσ επιςτιμεσ πθγζσ (ςυλλογζσ προςομοιϊςεων,ζγκυροι οργανιςμοί, όπωσ, λ.χ., θ ESA ι οι προςομοιϊςεισ PhET). Ζτςι, βοθκοφνςτο να «πζςουν τα τείχθ» μεταξφ τθσ τάξθσ και του κόςμου ζξω από το ςχολείο.• Οι πολυμεςικζσ εφαρμογζσ παρζχουν τθ δυνατότθτα για οπτικοποίθςθ καιχειριςμό ςφνκετων εννοιϊν και μοντζλων, τριςδιάςτατων εικόνων,προςομοιϊςεων πραγματικϊν και φανταςτικϊν κόςμων που αυξάνουν τισπικανότθτασ κατανόθςθσ των επιςτθμονικϊν ιδεϊν.• Οι ΤΡΕ μεγαλϊνουν το εφροσ του υλικοφ που μπορεί να χρθςιμοποιθκεί ςτθμακθςιακι διαδικαςία ςυμπεριλαμβανομζνων κειμζνων, κινοφμενων καιςτατικϊν εικόνων, ιχων, μαγνθτοςκοπθμζνων ςτιγμιότυπων, εικονικϊνεπιςτθμονικϊν οργάνων κλπ. και αυξάνουν τουσ τρόπουσ που αυτό το υλικόμπορεί να χρθςιμοποιθκεί ςτα πλαίςια ατομικϊν ι ςυνεργατικϊν προςεγγίςεων.• Οι ΤΡΕ με κατάλλθλο χειριςμό μποροφν να βελτιϊςουν τθν ποιότθτα τωνδεδομζνων ςτα οποία ζχουν πρόςβαςθ οι μακθτζσ. Θ πλθροφορία που αντλείταιαπό το διαδίκτυο μπορεί να είναι επίκαιρθ, ενϊ δίνεται θ δυνατότθτα μζςωαιςκθτιρων για τθν απόκτθςθ ςυχνϊν ςε βάκοσ χρόνου και ακριβϊνπειραματικϊν μετριςεων.• Ρολλζσ εφαρμογζσ των ΤΡΕ δεν απαιτοφν τθ χριςθ τθσ ςχολικισ τάξθσ ι τουεργαςτθρίου. Ζτςι θ μακθςιακι διαδικαςία μπορεί να λάβει χϊρα και εκτόστάξθσ και ςε άλλο χρόνο.• Οι ΤΡΕ δίνουν τθ δυνατότθτα χριςθσ τεχνολογικϊν εργαλείων που διευκο-λφνουν και επεκτείνουν τισ δυνατότθτεσ για εμπειρικι ζρευνα μζςα αλλά και ζξωαπό τθν τάξθ.3 ΑΝΑΛΥΤΛΚΟ Ρ΢ΟΓ΢ΑΜΜΑ ΚΑΛ ΨΘΦΛΑΚΟΣ ΕΜΡΛΟΥΤΛΣΜΟΣ3.1 ΔΕΡΡΣ-ΑΡΣ «Ερευνϊ το Φυςικό Κόςμο» και διερευνθτικι μάκθςθ3.1.1 Σκοπόσ τθσ διδαςκαλίασ του μακιματοσ «Ερευνϊ το Φυςικό Κόςμο»Το ΔΕΡΡΣ-ΑΡΣ των Φυςικϊν Επιςτθμϊν για το Δθμοτικό ςτουσ ειδικοφσ ςκοποφστου μακιματοσ αναφζρει ότι με το μάκθμα «Ερευνϊ το Φυςικό Κόςµο» ςτο
  28. 28. Οδθγίεσ για τθ χριςθ τθσ διερευνθτικισ μεκόδου και δθμιουργία υποςτθρικτικοφ υλικοφ28Δθµοτικό επιδιϊκεται θ ςυςτθµατικι ειςαγωγι του μακθτι ςτισ ζννοιεσ και ςτοντρόπο προςζγγιςθσ και μελζτθσ των φυςικϊν επιςτθμϊν.Σφμφωνα με αυτό θ διδαςκαλία των φυςικϊν επιςτθμϊν ςτο Δθμοτικό, ωσ προστον επιςτθμονικό εγγραμματιςμό, πρζπει να ςυμβάλλει:o Στθν απόκτθςθ γνϊςεων (ςχετικϊν µε κεωρίεσ, νόμουσ και αρχζσ) πουαφοροφν τα επιμζρουσ αντικείμενα των φυςικϊν επιςτθμϊν, ϊςτε οι μακθτζσ ναείναι ικανοί όχι µόνο να παρατθροφν τα φυςικά και χθμικά φαινόμενα, τισδιαδικαςίεσ που αφοροφν τουσ οργανιςμοφσ και τισ ςχζςεισ µε το περιβάλλον ςτοοποίο ηουν και να καταγράφουν τισ παρατθριςεισ τουσ, αλλά και να τα"ερμθνεφουν", ςτο επίπεδο που τουσ επιτρζπει θ αντιλθπτικι ικανότθτα τθσ θλικίαστουσ.o Στθν εξοικείωςι τουσ µε τθν απλι επιςτθμονικι ορολογία, γεγονόσ που καςυμβάλλει ςτθ γενικότερθ γλωςςικι τουσ ανάπτυξθ.o Στθν εξοικείωςθ των μακθτϊν µε τθν επιςτθμονικι μεκοδολογία(παρατιρθςθ, διατφπωςθ υποκζςεων, ςυγκζντρωςθ - αξιοποίθςθ πλθροφοριϊναπό διάφορεσ πθγζσ και μάλιςτα µε τθ χριςθ τθσ τεχνολογίασ τθσ πλθροφορικισ,πειραματικό ζλεγχό τουσ, ανάλυςθ και ερμθνεία δεδομζνων, εξαγωγιςυμπεραςμάτων, γενίκευςθ και καταςκευι προτφπων).o Στθν ανάπτυξθ από τουσ μακθτζσ ικανοτιτων και ςτθν καλλιζργειαδεξιοτιτων μζςα από τισ πειραματικζσ και εργαςτθριακζσ δραςτθριότθτεσ τουμακιματοσ, προκειμζνου να γίνουν ικανοί να αξιολογοφν τισ επιςτθμονικζσ καιτεχνολογικζσ εφαρμογζσ, ϊςτε ωσ μελλοντικοί πολίτεσ να τοποκετοφνται κριτικάαπζναντί τουσ και να αποφαίνονται για τισ κετικζσ ι αρνθτικζσ επιπτϊςεισ τουσςτθν ατομικι και κοινωνικι υγεία και το περιβάλλον.o Στθ διαπίςτωςθ από τουσ μακθτζσ τθσ ςυμβολισ των φυςικϊν επιςτθμϊνςτθ βελτίωςθ τθσ ποιότθτασ ηωισ του ανκρϊπου.o Στθ γνϊςθ από τουσ μακθτζσ τθσ οργάνωςθσ και των διαδικαςιϊν τουπεριβάλλοντοσ και ςτθν απόκτθςθ τθσ ικανότθτασ να ςυμμετζχουν ςτισπροςπάκειεσ για τθν επίλυςθ κοινωνικϊν προβλθμάτων αξιοποιϊντασ τισ γνϊςεισκαι τισ δεξιότθτεσ που ζχουν αποκτιςει.o Στθν καλλιζργεια οµαδικοφ και ςυλλογικοφ πνεφματοσ εργαςίασ για τθνεπίτευξθ κοινϊν ςτόχων.Ζνασ επιπλζον ςθμαντικόσ ςτόχοσ που τα τελευταία χρόνια ζχει ειςαχκεί ςταπεριςςότερα Αναλυτικά Ρρογράμματα Σπουδϊν παγκοςμίωσ είναι αυτόσ τθσεπαφισ τθσ επαφισ των μακθτϊν μζςω τθσ διδαςκαλίασ των φυςικϊν επιςτθμϊνμε τθν «εικόνα» των φυςικϊν επιςτθμϊν ι όπωσ ζχει διεκνϊσ κακιερωκεί ωσορολογία με τθ φφςθ των φυςικϊν επιςτθμϊν (Nature of Science – NOS).Επίςθσ, ζνασ ακόμθ, ίςωσ ο πιο ςθμαντικόσ, αλλά και θ μεγαλφτερθ πρόςκλθςθ,είναι θ καλλιζργεια κετικϊν ςτάςεων προσ τθ μάκθςθ των φυςικϊν επιςτθμϊν,δθλαδι θ οικοδόμθςθ επικυμθτϊν ταυτοτιτων όχι από λίγουσ μακθτζσ μιασ τάξθσ(από αυτοφσ που τα καταφζρνουν) αλλά από όλουσ (Ριλιουρασ 2006).
  29. 29. Οδθγίεσ για τθ χριςθ τθσ διερευνθτικισ μεκόδου και δθμιουργία υποςτθρικτικοφ υλικοφ29Πίνακασ 3. Τμιμα του ΔΕΠΠΣ-ΑΠΣ του μακιματοσ «Ερευνϊ το Φυςικό Κόςμο».Στισ οδθγίεσ για τθ διδαςκαλία (Διδακτικι μεκοδολογία) που υπάρχουν ςτοΔΕΡΡΣ-ΑΡΣ του μακιματοσ «Ερευνϊ το Φυςικό Κόςμο» υπενκυμίηεται ότι: «Κατάτο ςχεδιαςµό των διδακτικϊν ενεργειϊν κα πρζπει να λαµβάνεται υπόψθ το ότι θκατανόθςθ των εννοιϊν και θ απόκτθςθ ουςιαςτικισ γνϊςθσ ςτο δθµοτικό ςχολείοεπιτυγχάνονται αν ςτθρίηονται ςε προθγοφµενεσ γνϊςεισ, εµπειρίεσ και βιϊµατατων µακθτϊν. Θ διδαςκαλία κα πρζπει να βοθκά τουσ µακθτζσ να ανακαλφπτουν οιίδιοι τθ γνϊςθ µζςα από µια ενιαία και ςυνεχι δθµιουργικι διαδικαςία,προτρζποντασ και εκίηοντάσ τουσ να αναπτφςςουν πρωτοβουλίεσ. Αυτό προ-χποκζτει τθ χριςθ µεκόδων που προωκοφν, ενιςχφουν και ενκαρρφνουν τθνενεργοποίθςθ των µακθτϊν, τθ δθµιουργικι δράςθ και τον πειραµατιςµό, τθνεµπλοκι τουσ ςε διαδικαςίεσ µζςα από τισ οποίεσ κα κατακτοφν οι ίδιοι τθ γνϊςθ,τθ ςυνεργατικι και ανακαλυπτικι µάκθςθ, τθν ανάπτυξθ ικανοτιτων και δεξι-οτιτων µεκοδολογικοφ χαρακτιρα, τθν απόκτθςθ τθσ ικανότθτασ για ςυηιτθςθ, τονπροβλθµατιςµό και τθν καλλιζργεια κριτικισ ςκζψθσ, τθν καλλιζργεια ελεφκερθσςκζψθσ και ζκφραςθσ (…)»Φανερό είναι ότι το ΑΡΣ του μακιματοσ «Ερευνϊ το Φυςικό Κόςμο» προτείνει/εμπεριζχει (και) τθ διερευνθτικι μζκοδο (Inquiry Based Teaching) και ταυτόχρονα
  30. 30. Οδθγίεσ για τθ χριςθ τθσ διερευνθτικισ μεκόδου και δθμιουργία υποςτθρικτικοφ υλικοφ30επιδιϊκει τθ χριςθ τθσ ψθφιακισ τεχνολογίασ ςτθ διδαςκαλία και τθ μάκθςθ –ανεξάρτθτα τθσ γνϊμθσ που μπορεί κάποιοσ να ςχθματίςει ωσ προσ τισ (υψθλζσ)απαιτιςεισ του ωσ προσ τθν θλικία των μακθτϊν προσ τουσ οποίουσ απευκφνεται.3.1.2 Διδαςκαλία, εργαςτθριακζσ δραςτθριότθτεσ και ΤΡΕΟι δραςτθριότθτεσ που κα πραγματοποιοφνται ςτο πλαίςιο τθσ διδαςκαλίασΣφμφωνα με τισ οδθγίεσ για τθ διδαςκαλία (Διδακτικι μεκοδολογία) που υπάρχουνςτο ΔΕΡΡΣ–ΑΡΣ του μακιματοσ «Ερευνϊ το Φυςικό Κόςμο», όπου, αφενόσ, «Θδιδαςκαλία των φυςικϊν επιςτθµϊν ςτο Δθµοτικό ςχολείο κα πρζπει να ζχει ςαφιεργαςτθριακό προςανατολιςµό και να αξιοποιεί, όπου είναι δυνατό, τισδυνατότθτεσ για ζρευνεσ πεδίου. Με τισ εργαςτθριακζσ αςκιςεισ και τισ άλλεσποικίλεσ δραςτθριότθτεσ, δίνεται θ ευκαιρία ςτουσ µακθτζσ να δραςτθρι-οποιοφνται, να πειραµατίηονται, να δθµιουργοφν και να ανακαλφπτουν τθ γνϊςθ. Οχαρακτιρασ των δραςτθριοτιτων κα πρζπει να είναι τζτοιοσ, ϊςτε, µζςα απόποικίλεσ διδακτικζσ ςτρατθγικζσ και µε τθ χριςθ πολλαπλϊν µζςων, να δίνεται µιαςυνολικι εικόνα των αντικειμζνων των φυςικϊν επιςτθµϊν και να αναδεικνφονταιοι ςχζςεισ που υπάρχουν µεταξφ τουσ» (ΦΕΚ 304 τεφχοσ Β’/2003). Και αφετζρου,«Οι δραςτθριότθτεσ που κα πραγµατοποιοφνται ςτο πλαίςιο τθσ διδαςκαλίασ καπρζπει να διευκολφνουν και να ενιςχφουν τθν ανάπτυξθ τθσ ικανότθτασ τωνµακθτϊν να δθµιουργοφν, τθν αξιοποίθςθ των νζων τεχνολογιϊν ωσ εργαλείοµάκθςθσ και ςκζψθσ, τθν ανάπτυξθ τεχνικϊν επίλυςθσ προβλθµάτων, τθν ικανότθταςτθ χριςθ ςυµβολικϊν µζςων ζκφραςθσ και διερεφνθςθσ, τθν καλλιζργεια διαχρο-νικϊν δεξιοτιτων και δεξιοτιτων µεκοδολογικοφ χαρακτιρα, τθν καλλιζργειακλίµατοσ αµοιβαίου ςεβαςµοφ».Ρροσ υλοποίθςθ των παραπάνω, το διδακτικό υλικό το απαραίτθτο για τθ διδα-ςκαλία του μακιματοσ «Ερευνϊ τον Φυςικό Κόςµο» απευκφνεται αφενόσ ςτονµακθτι, αφετζρου ςτον δάςκαλο. Το διδακτικό υλικό για το µακθτι περιλαµβάνειτο «Βιβλίο του µακθτι» και το «Τετράδιο εργαςιϊν». Το διδακτικό υλικό για τονδάςκαλο περιλαµβάνει το «Βιβλίο για τον δάςκαλο», και «Εποπτικό υλικό»: Διαφά-νειεσ, υλικά και όργανα εργαςτθρίου, αιςκθτιρεσ για µζτρθςθ υγραςίασ, pH καικερµοκραςίασ ςε διαςφνδεςθ µε Θ/Υ, προπλάςµατα-µοντζλα-παραςκευάςµατα,εκπαιδευτικό λογιςµικό και ταινίεσ βιβλία και περιοδικά µε ςχετικό περιεχόµενο.[Πμωσ, ςε πολλά Δθμοτικά ςχολεία δεν υπάρχει τόςο ο απαραίτθτοσ εργαςτθριακόσεξοπλιςμόσ όςο και ο κατάλλθλοσ ψθφιακόσ για τθν ικανοποίθςθ των απαιτιςεωντου ΑΡΣ.]Tα ςχολικά εγχειρίδια ςε ψθφιακι μορφι (αρχεία pdf) και οριςμζνα εκπαι-δευτικά λογιςμικά είναι αναρτθμζνα ςτο δικτυακό τόπο http://www.pi-schools.gr/του (τζωσ) Ραιδαγωγικοφ Ινςτιτοφτου, από όπου μποροφν να μεταφορτωκοφν(download). Ραράλλθλα (από τισ αρχζσ του 2011) θ ψθφιακι πλατφόρμα «ΨθφιακόΣχολείο», ςτθν θλεκτρονικι διεφκυνςθ http://digitalschool.minedu.gov.gr/, περιζχει

    Be the first to comment

    Login to see the comments

  • nicknick243

    Dec. 29, 2013
  • metkous

    Jan. 9, 2014
  • jsari

    May. 11, 2014
  • ismyrli

    May. 18, 2014
  • FotiniPog

    Jun. 5, 2014

Η παρούσα μελέτη σκοπό έχει να εντάξει βασικά χαρακτηριστικά της διερευνητικής μεθόδου (Inquiry Based Teaching) στη διδασκαλία και τη μάθηση στα σχολεία μας με προσθήκες και οδηγίες για διαδραστικές ψηφιακές εκπαιδευτικές διαδρομές ενταγμένες στο ΔΕΠΠΣ-ΑΠΣ του μαθήματος «Ερευνώ το Φυσικό Κόσμο» Ε’ και Στ΄ τάξεων Δημοτικού. Η μελέτη συντάσσεται στο πλαίσιο του έργου «The Pathway to Inquiry-Based Science Teaching», που χρηματοδοτείται από τo Framework Program 7 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με κωδικό SiS-CT-2010-266624 (Pathway 2010). Περισσότερα για το Πρόγραμμα, εδώ:http://www.pi-schools.gr/programs/pathway/

Views

Total views

2,009

On Slideshare

0

From embeds

0

Number of embeds

59

Actions

Downloads

29

Shares

0

Comments

0

Likes

5

×