Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
ESPAINIA
XIX.MENDEAN
1. GERRA ETA IRAULTZA (1808-1814)
INDEPENDENTZIA GERRA
•

•
•
•

Espainiako Karlos IV.a erregea Frantziako Iraultzaren ideien kontra.
Espainia gerran hasi F...
•

Napoleonek errege familia bahitu

erregetza Josef Bonaparte
Madrilen herri-matxinada (1808ko maiatzaren 2an)

•
•
•
•
•...
CADIZKO GORTEAK ETA 1812KO
KONSTITUZIOA
•

Independentzia Gerrak ondorio politiko garrantzitsuak
eremuetan botere hutsunea...
•

Gorteek 1812ko konstituzioa egin.

•

Liberalismoaren printzipioak adierazi:
Subiranotasun nazionala eta botere-banaket...
2. FERNANDO VII.AREN
ERREGEALDIA:
ERRESISTENTZIATIK ALDAKETARA
ABSOLUTISMOAREN BERREZARPENA
(1814-1820)
•

1814ko martxoan Fernando VII.a Espainiara itzuli.

•

Erregeak konstituzioa et...
HIRURETAKO LIBERALA (1820-1823)
•

1820an Riego koronelak zuzendutako
pronuntziamendu liberala nagusitu.

•

Erregeak kons...
ABSOLUTISMOAREN AMAIERA ETA
KARLISTALDIA (1823-1840)
•
•

Espainian barne-krisialdi larria.
Erregeak gobernua modernizatze...
•
•
•
•
•
•
•

1833an Maria Kristinak gobernuaren ardura hartu.
Karlosek Espainiako errege izendatu bere burua.
Lehen Karl...
3. ISABEL II.AREN ERREGEALDIA:
ESTATU LIBERALAREN SORRERA
LIBERALISMOAREN GARAIPENA
(1833-1844)
•
•
•
•
•

Erregimen liberala ezarri Espainian.
Maria Kristina lehen erregeordea.
Ka...
•

Mendizabal gobernuan zegoenean progresistek
Antzinako Erregimena guztiz ezeztatzeko neurriak
hartu.

Prozesu horren gor...
HAMARKADA MODERATUA
•
•
•
•
•
•

Erregealdiaren lehen hamar urteetan moderatuei baino ez gobernuaren
ardura.
1845. urtean ...
BIURTEKO PROGRESISTA (1854-1856)
ETA BATASUN LIBERALA
•
•
•
•
•
•
•

Progresistek boterea hartu
Espartero liderra.
Gobernu...
4. ISABEL II.AREN
ERREGEALDIAREN BUKAERA ETA
SEIURTEKO DEMOKRATIKOA
(1868-1874)
ISABEL II.AREN ERREGEALDIAREN
BUKAERAKO KRISIA
•

Arazo ekonomikoak eta gosea ,

•

Gobernuak progresistak, errepublikanoa...
1868KO IRAULTZA ETA AMADEO I.AREN
MONARKIA
•

1868an pronuntziamendu bat Isabel II.a erregetzatik kentzeko
eta Prim jenera...
•
•
•
•
•
•

Prim jenerala Amadeo Savoiakoa errege izendatu.
Amadeo I.a Espainiara heltzerakoan Prim hil.
Erregea modernoa...
LEHEN ERREPUBLIKA
•
•
•

Gorteek Lehen Errepublika (1873) aldarrikatu
arazo larriekin hasi.
Politika-talde gehienak monark...
•

Hirugarren Karlistaldia eta Kubako gerra piztu.

•

Pavia jeneralak estatu-kolpea eman.

•

Serrano jenerala gobernuare...
5. BERREZARKUNTZA: MONARKIA
KONSTITUZIOGILERA ITZULTZEA
•

1874. urtean Berrezarkuntzaren erregimena hasi.

•

Errege berria monarkia konstituziongilearen aldekoa.

•

Kubako ger...
1876KO KONSTITUZIOA
•

•

1876ko konstituzioak alderdiak adiskidetzeko helburua:
– Eskubide eta askatasun zerrenda zabala....
TXANDA BAKETSUA
•

•
•

Bi alderdi politikori gobernatzeko ardura:
– Kontserbadoreak.
– Liberalak.
Hauteskunde-ustelkeriar...
SISTEMAREKIKO OPOSIZIOA
•
•

•

•

Politika-sistema horrek hiru alderdi gobernutik kanpo utzi.
Anarkistak:
– 1868ko irault...
6. EKONOMIA GARAPENA
INDUSTRIA IRAULTZA AHULA
•
•
•
•
•

XIX. mendean Espainian izandako ekonomia-aldaketak txikiak.
Lehen industria modernoak ...
•
•

•

XIX. Mendearen bukaeran industria sendotu.
Beste sektore batzuk garatu
elektrizitatea
petrolioa
industria kimikoa
...
LURAREN LIBERALIZAZIOA
•
•
•

•
•
•

Ekonomia-sektore nagusia nekazaritza
biztanleria aktiboaren %70.
Laborantzan izandako...
7. XIX MENDEA EUSKADIN
MENDE HASIERA ZALAPARTATSUA
•
•
•
•
•

Mende hasieran Bizkaiko jaurerrian tentsio larriak
1801. urtean areagotu.
Soldadusk...
KARLISTALDIAK
•
•

Fernando VII.a hil
Euskadiko gizartea bereizi.
Lehen Karlistaldia:
– Euskadin gertatu sorik.
– Euskadik...
FORUEN DEUSEZTAPENA
•
•
•
•
•
•
•

XIX. Mendeko gai korapilatsuenetako bat.
1766an foru-baimena deuseztatu.
1823. urtean F...
INDUSTRIA-IRAULTZA
•
•
•
•
•
•
•
•
•

Lehen urratsak mendearen erdialdean
Bilboko burgesiak abiarazi.
1855. urtean Besseme...
•
•
•
•
•

Gipuzkoan industrializazio-prozesua motelagoa.
Sektore garrantzitsuenak papergintza eta ehungintza.
1899. urtea...
DOKTRINA POLITIKOAK
•
•
•
•

Izandako aldaketa ekonomikoak ondorioak gizartean eta politikan.
Sozialismoak oso giro egokia...
8. DEMOGRAFIA- ETA GIZARTEALDAKETA
BIZTANLERIAREN HAZKUNDE MOTELA
•

XIX. Mendean Espainiako biztanleria hazi

•

Eskualde aurreratuenetako biztanleria batez...
•

Nekazarien exodoa bi ondorio:
– Herrialdearen kanpoaldeko demografia-hazkundea herriaren barrualdekoa baino
handiagoa
–...
KLASE-GIZARTEA
•

Estamentuzko gizartea desagertu.

•

XIX. Medean:
– Aristokratak eta burgesak klase gidaria. Aristrokazi...
•

Biztanleria gehiena nekazariak eta soldatapekoak.

•

Langileak industria-eskualdeetan eta hirietan. Oinarrizko azpiegi...
You’ve finished this document.
Download and read it offline.
Upcoming SlideShare
Espainia XIX. mendean
Next
Upcoming SlideShare
Espainia XIX. mendean
Next
Download to read offline and view in fullscreen.

Share

5 gaia. Espainia XIX. mendean. 4 dbh

Download to read offline

5 gaia. Espainia XIX. mendean. 4 dbh

  1. 1. ESPAINIA XIX.MENDEAN
  2. 2. 1. GERRA ETA IRAULTZA (1808-1814)
  3. 3. INDEPENDENTZIA GERRA • • • • Espainiako Karlos IV.a erregea Frantziako Iraultzaren ideien kontra. Espainia gerran hasi Frantziaren aurka. Frantziarrek Espainia garaitu itun bat sinatu Frantziako aliatu. 1870an Espainiak eta Frantziak Fontaineblauko ituna sinatu eta Portugal inbaditu. Frantziak Espainian biztanleengan ondoeza sortu Aranjuezko altxamendua Karlos IV.ak erregetza semeari utzi.
  4. 4. • Napoleonek errege familia bahitu erregetza Josef Bonaparte Madrilen herri-matxinada (1808ko maiatzaren 2an) • • • • • Independentziaren Gerraren hasiera. Biztanleria bi taldetan: frantsestuak, fernandinoak. Gatazka luzea eta gogorra. Napoleonek tropak kendu espainiarrek ingelesekin aliatu eta kontraeraso 1813an Valençayko ituna sinatu gerra bukatu Fernando VII.ari koroa itzuli.
  5. 5. CADIZKO GORTEAK ETA 1812KO KONSTITUZIOA • Independentzia Gerrak ondorio politiko garrantzitsuak eremuetan botere hutsunea matxinatutako juntak sortu. • Junta Zentral Gorena eratu Gobernu bakarra sortzeko. • Gerran Junta Zentral Gorenak Gorteetara deitu eta Cádizen bildu. • Diputadu gehienak liberalak, morroiek Fernando VII.a itzultzea eta Antzinako Erregimenari eustea nahi.
  6. 6. • Gorteek 1812ko konstituzioa egin. • Liberalismoaren printzipioak adierazi: Subiranotasun nazionala eta botere-banaketa . – Eskubideen oso deklarazio zehatza ezarri. – Sufragio unibertsala. • Cádizko Gorteek erreforma ugari onartu. Antzinako Erregimena amaitu.
  7. 7. 2. FERNANDO VII.AREN ERREGEALDIA: ERRESISTENTZIATIK ALDAKETARA
  8. 8. ABSOLUTISMOAREN BERREZARPENA (1814-1820) • 1814ko martxoan Fernando VII.a Espainiara itzuli. • Erregeak konstituzioa eta erreformak indargabetu • Fernando VII.a sei urtez gobernatu botere absolutuarekin. • Liberalak jazarri. • Liberalak eta armadaren zati batek pronuntziamenduen bidez liberalismoa berriz ezartzeko ahalegina porrot Antzinako Erregimenera.
  9. 9. HIRURETAKO LIBERALA (1820-1823) • 1820an Riego koronelak zuzendutako pronuntziamendu liberala nagusitu. • Erregeak konstituzioa zin egin preso politikoak askatu eta Gorteak biltzeko hauteskundeak antolatu. • 1820ti 1823ra Milizia Nazionala sortu. • Gobernu liberalean absolutistek estatu-kolpea hainbat ahalegin egin. • 1823an Aliantza Santuak tropak bidali Fernando VII.a errege absolutu berrezarri.
  10. 10. ABSOLUTISMOAREN AMAIERA ETA KARLISTALDIA (1823-1840) • • Espainian barne-krisialdi larria. Erregeak gobernua modernizatzeko ahalegina • • Arazo dinastikoa ere. Erregea semerik ez eta arau bat atera, Santzio Pragmatikoa Lege Salikoa baliogabetu. Absolutista askok irtenbide hori onartu ez erregearen anairari laguntza eskatu. • ministro-kontseilua sortu liberalak jazarri
  11. 11. • • • • • • • 1833an Maria Kristinak gobernuaren ardura hartu. Karlosek Espainiako errege izendatu bere burua. Lehen Karlistaldia hasi bi bandoren arteko liskar ideologikoa. Liberalak Isabelen alde. Karlistek absolutismoa eta Antzinako Erregimena berrezartzea defendatu. Gerrak zazpi urte karlistek galdu. Bergarako Besarkadarekin bukatu.
  12. 12. 3. ISABEL II.AREN ERREGEALDIA: ESTATU LIBERALAREN SORRERA
  13. 13. LIBERALISMOAREN GARAIPENA (1833-1844) • • • • • Erregimen liberala ezarri Espainian. Maria Kristina lehen erregeordea. Karlistaldia Maria Kristina liberalekin aliatu. Liberalak bi taldetan moderatuak progresistak Hasieran moderatuei boterea herri protestengatik progresistei
  14. 14. • Mendizabal gobernuan zegoenean progresistek Antzinako Erregimena guztiz ezeztatzeko neurriak hartu. Prozesu horren gorengo unea 1937ko Konstituzioaren aldarrikapena. • Progresistekin liskarrak 1840an Maria Kristina dimititu. • Erregeordetza Espartero jeneralak. • Hau modu autoritarioan gobernatu progresistek eta moderatuek gustuko ez. • Bi taldeak elkartu pronuntziamendu batean 1843an Espartero jenerala dimititzera behartu. • Hamahiru urterekin Isabel II.a erregina izendatu.
  15. 15. HAMARKADA MODERATUA • • • • • • Erregealdiaren lehen hamar urteetan moderatuei baino ez gobernuaren ardura. 1845. urtean Konstituzio berria onartu botoa-eskubidea aberatsenei prentsa-askatasuna mugatu Estatu zentralista antolatu. Erregimena ideia kontserbadoreak. Progresistak bi taldetan alderdi demokrata eta errepublikanoak. 1854. urtean Vicálvaroko pronuntziamendua aldi hori amaitu.
  16. 16. BIURTEKO PROGRESISTA (1854-1856) ETA BATASUN LIBERALA • • • • • • • Progresistek boterea hartu Espartero liderra. Gobernu berriak beste desamortizazio- prozesu bat abiarazi Trenbideen Legea onartu hurrengo urteetan trenbideak eraiki. Krisi ekonomiko larria erreginak progresistak gobernutik kendu. 1856tik 1866ra liberalak eta moderatuak txandakatu gobernuan. Progresistak boteretik kendu. Ekonomia-hazkunde handia. 1866tik aurrera Isabel II.aren monarkia krisi larria sartu.
  17. 17. 4. ISABEL II.AREN ERREGEALDIAREN BUKAERA ETA SEIURTEKO DEMOKRATIKOA (1868-1874)
  18. 18. ISABEL II.AREN ERREGEALDIAREN BUKAERAKO KRISIA • Arazo ekonomikoak eta gosea , • Gobernuak progresistak, errepublikanoak eta demokratak boteretik baztertu. • Gobernuaren autoritarismoa gehigizkoa , landan eta hirian matxinadak. burgesia eta militarrak erregimenetik aldendu. • Erregina gero eta gutxiago gogoko. • 1866. urtean progresistek, demokratek eta errepublikanoek Ostendeko ituna sinatu Eskandaluzko bizia zeraman. Borboiak Espainiatik kanporatzea eta bizitza politikoa demokratizatzea adostu geroago Batasun Liberala ere sartu.
  19. 19. 1868KO IRAULTZA ETA AMADEO I.AREN MONARKIA • 1868an pronuntziamendu bat Isabel II.a erregetzatik kentzeko eta Prim jeneralek abiarazi junta iraultzaileak sortu. • Iraultzak arrakasta azkar • Behin-behineko gobernua sortu. • Gorteek 1866ko Konstituzioa onartu. • Serrano jenerala erregeorde. erreginak Espainiatik alde. Serrano
  20. 20. • • • • • • Prim jenerala Amadeo Savoiakoa errege izendatu. Amadeo I.a Espainiara heltzerakoan Prim hil. Erregea modernoa eta demokrata. Monarkiakoak, Eliza eta herritar asko Amadeoren kontra. Amadeo I.aren erregealdian bi gatazka Kuban matxinada beste Karlistaldi bat Erregea abdikatu.
  21. 21. LEHEN ERREPUBLIKA • • • Gorteek Lehen Errepublika (1873) aldarrikatu arazo larriekin hasi. Politika-talde gehienak monarkikoak. Batuek errepublika federala nahi, beste batzuk errepublika unitarioa Mugimendu kantonalistak Katalunian, Málagan eta Cartagenan errepublika independienteak.
  22. 22. • Hirugarren Karlistaldia eta Kubako gerra piztu. • Pavia jeneralak estatu-kolpea eman. • Serrano jenerala gobernuaren buru errepublikati eutsi baina ez Errepublikak adierazitako erreforma- eta modernizazio- espirituari. • 1874ko abenduan beste estatu- kolpe batek Borboien dinastia berriz ezarri.
  23. 23. 5. BERREZARKUNTZA: MONARKIA KONSTITUZIOGILERA ITZULTZEA
  24. 24. • 1874. urtean Berrezarkuntzaren erregimena hasi. • Errege berria monarkia konstituziongilearen aldekoa. • Kubako gerra eta Karlistaldia amaitu. • Politika-sistema berri bat sortu, bi oinarri: konstituzion berri bat eta alderdiak boterearen txandakatzea.
  25. 25. 1876KO KONSTITUZIOA • • 1876ko konstituzioak alderdiak adiskidetzeko helburua: – Eskubide eta askatasun zerrenda zabala. – Estatu konfesionala. – Gorteek eta erregeak subirontasuna partekatzea aldarrikatu. Erregeari botere garrantzitsuak eman.
  26. 26. TXANDA BAKETSUA • • • Bi alderdi politikori gobernatzeko ardura: – Kontserbadoreak. – Liberalak. Hauteskunde-ustelkeriarengatik gobernua monopolizatu kontserbadoreek eta liberalek. Hauteskundeetan iruzur egin aukeratutako alderdiak irabazteko Kontserbadoreek eta liberalek txandaka irabazi bizitza politikoa egonkorra.
  27. 27. SISTEMAREKIKO OPOSIZIOA • • • • Politika-sistema horrek hiru alderdi gobernutik kanpo utzi. Anarkistak: – 1868ko iraultzaren ondoren agertu. – Gune garrantzitsuenak Katalunian eta Andaluzian. – Lanaren Konfederazio Nazionala sortu (CNT) Espainiako sindikatu garrantzitsuena bihurtu. Sozialistak: – Pablo Iglesias burua. – 1879an Espainiako Langile Alderdi Sozialista (PSOE) sortu. Garai honetan alderdi nazionalistak sortu: – Estatu zentralista sortzearen aurka. – Katalunian, Euskadin eta Galizian garrantzi handia.
  28. 28. 6. EKONOMIA GARAPENA
  29. 29. INDUSTRIA IRAULTZA AHULA • • • • • XIX. mendean Espainian izandako ekonomia-aldaketak txikiak. Lehen industria modernoak eremu jakinetan egin: Kataluniako ehungintzaindustria, Euskadiko, Asturiasko eta Andaluziako industria siderurgikoak. Lehen finantza-erakundeak sortu. Industrializazioaren berrikuntza garrantzitsuena trenbidea. Errailen arteko distantzia desberdina kontinentearekin trukeak zailak.
  30. 30. • • • XIX. Mendearen bukaeran industria sendotu. Beste sektore batzuk garatu elektrizitatea petrolioa industria kimikoa Espainiako industriak bi arazo lehiakortasun gutxiko industria eremu gutxitan kontzentratua
  31. 31. LURAREN LIBERALIZAZIOA • • • • • • Ekonomia-sektore nagusia nekazaritza biztanleria aktiboaren %70. Laborantzan izandako aldaketa garrantzitsuena lurren liberazioa. Liberalek abiarazi zuten, bi modutara: – 1837. urtean maiorazkoak deuseztatu. Nobleek lurrak gal zitzaketen. – Lurren desamortizazioa. Estatuak nobleei, Elizari edo udalei lotutako lurrak konfiskatu eta partikularrei saldu. Lurren liberalizazioari esker burges askok lur-sailak erosi ahal. Laborantza metodoak modernizatu, laboreak hedatu, nekazaritzako produkzioa handitu. Liberalizazioak nekazari asko pobretzea eragin.
  32. 32. 7. XIX MENDEA EUSKADIN
  33. 33. MENDE HASIERA ZALAPARTATSUA • • • • • Mende hasieran Bizkaiko jaurerrian tentsio larriak 1801. urtean areagotu. Soldaduska luzatzeko plana herritarrak indarkeriaz matxinatzea. Handik gutxira Independentzia Gerra gerrilla asko sortu eta ospe handia. 1813. urtean Gasteizko gudua frantziarrek galdu. Geroago tropa aliatuek Donostia setiatu abuztuaren 31n konkistatu eta su eman.
  34. 34. KARLISTALDIAK • • Fernando VII.a hil Euskadiko gizartea bereizi. Lehen Karlistaldia: – Euskadin gertatu sorik. – Euskadiko lurraldeen zati handi bat kontrolatu. – 1835.urtean Borboien erregegaiak Bilbo konkistatzeko agindu – Gerrak beste bost urte. – Bergarako Besarkadan amaitu. porrot.
  35. 35. FORUEN DEUSEZTAPENA • • • • • • • XIX. Mendeko gai korapilatsuenetako bat. 1766an foru-baimena deuseztatu. 1823. urtean Fernando VII.ak foruak berrezarri. 1841. urtean Espartero foruak deuseztatu. 1844. urtean berriz berrezarri. 1876. urtean foruak betiko indargabetzen zituen lege bat onartu. 1878an Gobernuak Kontzertu Ekonomikoak onartu.
  36. 36. INDUSTRIA-IRAULTZA • • • • • • • • • Lehen urratsak mendearen erdialdean Bilboko burgesiak abiarazi. 1855. urtean Bessemer bihurgailua asmatu. Bizkaiko lurpean burdina ez fosforiko ugari. Atzerriko kapitala ere sartu. Denbora gutxian Somorrostroko meategiak ugaritu. Banku-sektoreak goren aldia eta trenbide-sarea hazi. Hirugarren Karlistaldia industria geldiarazi, ondoren industria geldiarazi. 1890. urtean Bilboko Balio-burtsa sortu. Bizkaiko ekonomia-hedapenak langile kopurua etengabe haztea ekarri.
  37. 37. • • • • • Gipuzkoan industrializazio-prozesua motelagoa. Sektore garrantzitsuenak papergintza eta ehungintza. 1899. urtean finantza-sektorea garatu. Alaban industria askoz ere gutxiago garatu. Jarduera ekonomiko tradizionalari eutsi nekazaritza-lurretan.
  38. 38. DOKTRINA POLITIKOAK • • • • Izandako aldaketa ekonomikoak ondorioak gizartean eta politikan. Sozialismoak oso giro egokia aurkitu hedatzeko. Nazionalismoa Euskadiko gizartean izandako aldaketa azkarrek berekin ekarri. Sabin Arana Euskadiko nazionalismoaren sortzailea Euskadiko antzinako balioak berreskuratzearen alde.
  39. 39. 8. DEMOGRAFIA- ETA GIZARTEALDAKETA
  40. 40. BIZTANLERIAREN HAZKUNDE MOTELA • XIX. Mendean Espainiako biztanleria hazi • Eskualde aurreratuenetako biztanleria batez besteko nazionala baino gehiago hazi. 11,5 milioitik 18,6 milioira. Industria-garapenari eta nekazaritza komertzialari esker. • Jende asko iritsi trenbideei esker.
  41. 41. • Nekazarien exodoa bi ondorio: – Herrialdearen kanpoaldeko demografia-hazkundea herriaren barrualdekoa baino handiagoa – Hiriak izugarri hazi. • Biztanleria gehiena landan bizi. • XIX. Mendearen bukaeran askok Espainiatik kanpora emigratu.
  42. 42. KLASE-GIZARTEA • Estamentuzko gizartea desagertu. • XIX. Medean: – Aristokratak eta burgesak klase gidaria. Aristrokazia nobleak. Burgesia fabriketako eta finantza-enpresetako jabeek. – Funtzionarioak, enpresari txikiak, merkatariak…erdi mailako klasea. Talde txikia. – Herri xehearen klaseko jendea maila ekonomiko baxua eta analfabetismo indize altua.
  43. 43. • Biztanleria gehiena nekazariak eta soldatapekoak. • Langileak industria-eskualdeetan eta hirietan. Oinarrizko azpiegiturarik gabeko auzoetan.
  • leku2020

    Dec. 14, 2014
  • ane_910

    Dec. 12, 2014

Views

Total views

8,163

On Slideshare

0

From embeds

0

Number of embeds

953

Actions

Downloads

87

Shares

0

Comments

0

Likes

2

×