Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Үрэвслийн маркеруудын оношлогооны ач холбогдол

8,850 views

Published on

Ч.Баяржавхлан1.2, Э.Баярмаа1,2 , М.Түвшинжаргал2
1-ЭМШУИС, Биохими-лабораторийн тэнхим
1-Гурван Гал Эмнэлэг-Клиник Лаборатори

  • Login to see the comments

Үрэвслийн маркеруудын оношлогооны ач холбогдол

  1. 1. Үрэвслийн маркеруудыноношлогооны ач холбогдолЧ.Баяржавхлан1.2, Э.Баярмаа1,2 , М.Түвшинжаргал21-ЭМШУИС, Биохими-лабораторийн тэнхим1-Гурван Гал Эмнэлэг-Клиник Лаборатори
  2. 2. Үрэвслийн маркеруудыг үндсэн 2 зорилгоор тодорхойлдог.1. Тодорхой эмгэгүүдийн үед цочмог үрэвслийг оношлох2. Эмчилгээний үр дүнг хянахҮрэвслийн маркерын оношлогооны ач холбогдол4% Ерөнхий мэргэжлийн эмч нар44-47% Оношлогооны ач холбогдол өндөртэй27-33% Өвчний хяналт14-28% Өвөрмөц бус эмгэгүүдэдХүснэгт 1. Үрэвслийн маркерын оношлогооны ач холбогдолрөнхий
  3. 3. Үрэвслийн хариу урвалаар илэрдэг эмгэгүүдийг үндсэн 3 бүлэгболгон хуваадаг.I. ХалдварII. Аутоиммунный шалтгаант эмгэгIII. Цусны хорт хавдарҮрэвслийн маркерууд:• CRP- C урвалж уураг• ESR – улаан эсийн тунах хурд• PV- Сийвэнгийн зуурамтгай чанар• Fib- фибриноген• Ferritin-ферритин• Acute phase protein- цочмог үеийн уураг
  4. 4. C-урвалж уураг (CRP)1. CRP нь үрэвсэл болон халдварын үед хурдан хариу өгдөг:хэдэн цагийн дотор хурдан ихсээд хурдан буурдаг.1. Нас, хүйснээс хамаарсан лавлагаа утгын хэлбэлзэлбайдаггүй.1. Эм, жирэмслэлт, цус багадалт, сийвэнгийн уургийнхарьцаа өөрчлөгдөх зэргийн үед С урвалж уургийнхариунд өөрчлөлт гардаггүй.1. Ховор тохиолдолд СОЭ-тэй хамтад нь үнэлэх шаардлагагардаг.
  5. 5. CRP –ны үндсэн үйл ажиллагаа• Халдварын эсрэг: CRP сонгомол замаар комплементийн тогтолцоог идэвхижүүлдэг Фагоцитозыг идэвхижүүлдэг• Үрэвслийн эсрэг үйлдэл: CRP системийн үрэвслээс урьдчилан сэргийлэхэд цусны судаснаас нейтрофил эсийг чөлөөлөхөд Моноцит эсээс үрэвслийн эсрэг молекул чөлөөлөгдөх явцыг өдөөжөгдөг.• Цэвэрлэх үйлдэл:o Хэдийгээр CRP эрүүл эсийн мембрантай холбогддоггүй ч гэсэн,өвөрмөц рецепторын оролцоотой апоптоз болон некроз болж буйэсийн гадаргуутай холбогддог.o Энэ нь комплементийн тогтолцоог идэвхижүүлж, тэр хэсэгт моноцит,нейтрофил эсүүд довтолж үрэвслийн урвалыг эхлүүлдэг.
  6. 6. Халдвар• Атипичный халдварын үед хэрэглэх боломжтой үзүүлэлт боловч, бактерийнболон вирусийн халдварын ялгахад илүү ач холбогдолтой.• CRP 100mg/L-ээс ихсэх нь вирусийн халдвараас илүү бактерийн халдварыгилтгэдэг.Ревматойд аритрит• CRP, ESR-ээр ревматойд аритритийг оношлодоггүйХавдар• Хавдарын үеийн CRP-ны түвшин бусад халдварт эмгэгээс ялгах менежментодоогоор боловсруулагдаагүй байна.CRP –ны үндсэн үйл ажиллагаа
  7. 7. Улаан эсийн тунах хурд Хэвийн үед цусны урсгалд улаан эс сөрөгцэнэгтэй, өөр хоорондоо түлхэлцсэнбайдалтай байдаг. Ихэнх сийвэнгийн уургууд нэмэх цэнэгтэйучраас улаан эсийн бөөгнөрлийг дэмжихнөлөө болон эсэргүүцлийг багасгаснааржингийн зөрүүгээр улаан эс хурдан суужөгдөг. улаан эсийн тунах хурдын үйлажиллагааг:- Фибриноген болон α,β-глобулинууд ихдэмждэг- Ig-д бага зэрэг дэмждэг
  8. 8. Цус багадалтын үед сийвэнгийн урсгалын хурдөөрчлөгдсөний дүнд (HCT-ийн тоо буурсан) улаан эсийнагрегаци өөрчлөгдөн СОЭ хурдан суудаг. Үүний дүнд цусбагадалт улам гүнзгийрдэг.Миеломийн үед Ig–ны хэмжээ ихсэн улаан эсийн агрегацинэмэгдсэний улмаас СОЭ-ийн хэмжээ нэмэгддэг.Улаан эсийн тунах хурд
  9. 9. • ESR нь дэмжих (fibrinogen), эсэргүүцэх (сөрөг цэнэгтэйRBCs –өөр хоорондоо түлхэлцсэн хэсэг) гэсэн хүчинзүйлүүдийн харилцан үйлчлэлээр тодорхойлогддог.•Хэвийн улаан эсүүд хоорондоо бөөгнөрсөн байдалтайбайдаггүй. Харин, тэдгээрийн гадаргуу дахь сөрөгцэнэгийн тусламжтайгаар өөр хоорондоо зөөлхөнтүлхэлцсэн байдалтай байдаг байна.• Их хэмжээгээр наалдаж бөөгнөрсөн бүрдэл улаан эс (ESR)их суудаг. Сийвэнгийн уургууд, ялангуяа фибриноген ньулаан эсийн мембран дээр наалдаж, сөрөг цэнэгийгсаармагжуулж эсийн адгези болох болон их хэмжээгээрнаалдаж бөөгнөрсөн бүрдэл улаан эсийг дэмжиж байдаг.Улаан эсийн тунах хурд
  10. 10.  СОЭ нь өвөрмөц бус үрэвслийн маркер Өргөн хэрэглэгддэг скрининг тест, тодорхойлоход хялбар Өртөг хямд Сүрьеэ, аутоиммунный эмгэгийн эмчилгээний хяналтУлаан эсийн тунах хурд
  11. 11. Улаан эсийн тунах хурдад нөлөөлдөг хүчин зүйлсA- Сийвэнгийн уургийн нөлөө• Эдийн гэмтлийн улмаас фибриноген болон Ig-ны хэмжээ нэмэгдэж улаанэсийн наалдаж бөөгнөрсөн бүрдлийг нэмэгдүүлсэнээр СОЭ ихэсдэг.B- Улаан эсийн тоо, хэмжээУлаан эсийн тоо хэмжээний өөрчлөлт нь хүнд хэлбэрийн цус багадалтыгилтгэдэг. Ихэссэн улаан эсийн масс нь СОЭ-г удаашруулдаг (полицитеми).C-Tехникийн хүчин зүйлсТунах хурдны гуурс перпендикуляр байх ѐстой ба хазайлт үүсгэх ѐсгүй, хазгайбайрлуулбал СОЭ их суудаг.•• Тасалгааны темпратур 18-250C-ээс дээш байх нь сийвэнгийн зуурамтгайчанарыг бууруулж хуурамч эерэг хариу гарах шалтгаан болдог.• Чичрэх хөдөлгөөн тунах хурдыг бууруулдаг.
  12. 12. ESR >100 мм/цаг гарах тохиолдлууд• Миелома• Холбох эдийн эмгэг- СКВ, РА, аутоиммунный эмгэг• Сүрьеэ• Хавдар• Хүнд хэлбэрийн цус багадалт
  13. 13. СОЭАритрит Полимиалги
  14. 14. ESRметилдопаЖирэмслэлтээс сэргийлдэгэмДекстранпенциллинтиопиллинВитамин АаспиринСОЭЭмийнбодис
  15. 15. Улаан эсийн тунах хурд бага гарахад нөлөөлдөг эмгэг Полицитеми Хүнд хэлбэрийн лейкоцитоз Хадуур эст анеми Удамшлын шалтгаант сфероцитоз Төрөлхийн зүрхний гажиг Кортикостеройд Гипофибриногенеми• Тэмдэглэгээ: Хадуур эст анеми болон сфероцитозын үед бусадхэлбэрийн анемиг бодвол СОЭ бага суудаг. Учир нь энэ эмгэгүүдийнүед зөв бус хэлбэртэй улаан эс, улаан эсийн бөөгнөрсөн бүрдэлбагассантай холбоотой.
  16. 16. АнхаарСОЭ нь өвөрмөц бус тест бөгөөд шууд тийм өвчин гэжоношлох боломжгүйӨндөр мэдрэг, өвөрмөц чанар багатай тестСОЭ-ийн хариуг зөвхөн харах биш өвчний түүх, бусадшинжилгээний хариуг хамтад нь дүгнэх шаардлагатай.Хэрэв ямар нэгэн шалтгаангүйгээр СОЭ өндөр гарвалшинжилгээг хэдэн сарын дараа давтах шаардлагатай.
  17. 17. Тохиолдол CRP ESR ТайлбарШинж тэмдэг бүдэг илэрч буй эмгэгт Ач холбогдолтой бусШалтгаан тодорхойгүй өвдөлтийн үед CRP-ач холбогдолтойБактерийн шалтгаант халдварын үед  CRP ач/х, СОЭ-ач/х багаХагалгааны дараах халдварын үед  CRP ач/х, СОЭ-ач/х багаАнтибиотик эмчилгээ хэрэглэж байгаа үед  CRP ач/х, СОЭ-ач/х багаАмьсгалын замын халдварын үед  CRP ач/хСтеройд хэрэглэж байгаа үедCRP ач/х, СОЭ-ач/х багаҮе мөчний өвдөлт  Ихэвчлэн СОЭ хэвийнХүснэгт 2. CRP болон СОЭ-ийн хэрэглээ
  18. 18. Тохиолдол CRP ESR ТайлбарҮе мөчний эмгэгийн хяналт  CRP илүү мэдрэг индикаторТүр зуурын үений өвдөлтийн үед   СОЭ ихэвчлэн хэвийн илэрдэгТүр зуурын үений өвдөлтийнэмчилгээний хяналтын үед CRP илүү мэдрэг индикаторҮрэвссэн үений шалтгааныг мэдэхэдБагасонгодог ? CRP илүү мэдрэг индикаторРевматойд аритритын хяналт  CRP илүү ач холбогдолтойСистемийн чонон хөрвөсийн хяналт  CRP хурц үед хэвийн, гэхдээүрэвсэл нэмэгдэхийн хирээр CRP-ны идэвхи ихэсдэгЯлтас эсийн тоо их гарсан тохиолдолд  Үрэвслийн шалтгаант олонэмгэгийн үедЗС-ны эмгэгт ? Үүрэг нь бүрэн тайлбарлагдаагүйХүснэгт 2-ийн үргэлжлэл.......
  19. 19. CRP хүндэрлийн зэргийг тодорхойлох ньХэрэв үйлчлүүлэгч өвдөөд байгаа хирнээ онош нь тодрохгүй байгаа үедCRP-ийг тодорхойлох нь ач холбогдолтой.CRP-ийг яаралтайгаар ирж буй үйлчлүүлэгчид тодорхойлох нь ачхолбогдолтой.CRP (мг/л)10 – 40 Үрэвсэл дунд зэрэг, вирус юмуу бактерийн халдвар40 – 100 Хүнд зэрэг, вирус юмуу бактерийн халдвар100 – 200 Үрэвсэл, бактерийн халдвар> 200 Хүнд хэлбэрийн бактерийн халдвар, гэмтэлХүснэгт 3. CRP-ны хүндэрлийн зэргийг тооцох
  20. 20. ТайлбарCRP (мг/л) < 5ESR (мм/цаг) эмэгтэй эрэгтэйХүүхэд 1 -10 1 – 10 1 - 10Насанд хүрэгч< 50 нас 1 – 20 1 – 15Насанд хүрэгч > 50 нас 1 - 30 1- 10Хүснэгт 4. CRP болон СОЭ-ийн лавлагаа утга
  21. 21. ESR, CRP-ийн ялгаа• CRP–шууд хэмжилтийн арга• ESR-шууд бус хэмжилтийн аргаНөлөөлөл ESR CRPХүйс тийм үгүйнас тийм үгүйжирэмслэлт тийм үгүйтемпратур тийм үгүйэм (eg. steroids, salicylates) тийм үгүйтамхи тийм үгүйХүснэгт 4. CRP болон СОЭ-ийн харьцуулалт
  22. 22. CRP, ESR-ын хариу үйлчлэлA. CRP үрэвсэл эхэлснээс 4-6цагаас ихсэж, 36-50цагийн хооронд оргил үедхүрч, 3-7 өдрийн дараахэвийн хэмжээндээ ордог.B. ESR-ын хариу үйлчлэлхарьцангуй удаан илэрдэг,1 долоо хоногтоо дээдцэгтээ хүрч хэдэн долоохоногын дараа хэвэндээордог.Зураг 1: CRP, ESR хариу үйлдэлийн загвар
  23. 23. Анхаарал тавьсанд баярлалаа.

×