Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Loét dạ dày - tá tràng

Huỳnh Thị Kiểu

  • Login to see the comments

Loét dạ dày - tá tràng

  1. 1. LOÉT DẠ DÀY TÁ TRÀNG GV - HUØYNH THÒ KIEÅU
  2. 2. ÑÒNH NGHÓA MOÄT SOÁ ĐỊNH NGHĨA: Viêm trợt: chỉ tổn thương ở lớp niêm mạc, không mất chất Loét nông: chưa quá lớp niêm mạc Loét: tổn thương mất chất đến lớp dưới niêm mạc Loét sâu: tổn thương sâu đến lớp cơ . Thủng: tổn thương ăn thủng thanh mạc ThủngLoét sâu Loét Loét nông Niêm mạc Cơ Thanh mạc Chất nhầy
  3. 3. SINH BEÄNH HOÏC LOÙET DDTT YẾU TỐ PHAÁ HỦY Treân bieåu moâ: -Chaát nhaøy -Bicarbonate -Surface active phospholipid Taïi bieåu moâ : -Söï hoài phuïc nguyeân traïng -Yeáu toá taêng tröôûng -Prostaglandin Döôùi bieåu moâ: -Maùu nuoâi vaø Leukocyte -Aspirin NSAID -H. Pylori -Acid maät -Röôïu . -Thuoác laù -Pepsin -Stress MAÁT CAÂN BAÈNG GIÖÕA YEÁU TOÁ BAÛO VEÄ VAØ YEÁU TOÁ PHAÙ HUÕY LOÙET KHOÂNG LOÙET YẾU TỐ BẢO VỆ
  4. 4. SỰ CẦN THIẾT CỦA ACID DỊCH VỊ  Acid tạo môi trường tối ưu để Pepsin hoạt động (pH tối ưu: 2 – 4).  Acid thủy phân các protein  Acid điều hòa chức năng của dạ dày và ruột  Acid có tác dụng kiềm khuẩn, ngăn cản sự xâm nhập của các vi khuẩn vào ống tiêu hóa
  5. 5. NGUYEÂN NHAÂN LOEÙT DDTT CÔ CHEÁ ÑAÕ ÑÖÔÏC XAÙC ÑÒNH 1.Loét do H.Pylory 2.Loét do thuốc -NSAID vaø Aspirin -Glucocorticoids ( Khi keát hôïp NSAID ) -Biphosphonate -Clopidogrel . 3.Loét do stress Choáng Chấn thương sọ não, đa thương nặng , bỏng rộng Suy hô hấp (thở máy),vieâm tuïy caáp, NMCT,TBMMN Stress tâm lý Các yếu nguy cô: Rượu bia : Laøm toån thöông nieâm maïc DD, kích thích tieát acid Thuốc lá ( Thuùc ñaåy, dai daúng, taùi phaùt vaø bieán chöùng cuûa oå loùet DD do H.P ) Di truyền (Nhóm máu O, Tăng khối lượng TB G)
  6. 6. NGUYEÂN NHAÂN LOEÙT DDTT Hai nguyeân nhaân chính gaây loùet DDTT : 1. Nhieãm H. Pylori. 75-85% trong loùet DD Treân 90% tröôøng hôïp loùet taù traøng. 2. Do thuoác khaùng vieâm nonsteroides bao goàm caû aspirin . Loùet DDTT xaûy ra khoûang 15-25% BN söû duïng NSAID keùo daøi, keå caû aspirin .
  7. 7. Helicobacter pylori  H.pylori là gì ? Xoắn khuẩn Gr (-), có nhiều chiên mao, sinh men urease,, sống trong lớp nhầy ở DD-TT  Làm thế nào H.pylori sống được trong DD? Hp sống trong lớp nhầy, sinh ra urease xúc tác việc thủy phân urê thành NH3 và CO2 . NH3 trung hòa acid  Hp thích nghi và sống được trong môi trường acid cao .
  8. 8. Helicobacter pylori  Dịch tễ học: - Ở các nước phát triển: > 50 % dân số > 50 tuổi nhiễm Hp, tần suất nhiễm chung tăng 10 %/ năm - Ở các nước đang phát triển: > 80 % bị nhiễm Hp - Việt Nam: tỷ lệ nhiễm Hp ở người lớn > 70%  Đường lây nhiễm: Đường ăn uống (phân-miệng) hoặc trực tiếp (miệng-miệng) qua nước bọt  Cơ chế bệnh sinh: Hp bám dính trên niêm mạc DD, tiết các chất làm phá hủy lớp nhầy, các độc chất gây tổn thương niêm mạc DD và kích thích tiết acid  H+ dễ dàng khuếch tán làm phá hủy TB niêm mạc DD
  9. 9. Helicobacter pylori  H.pylori và viêm dạ dày: # 90 % VDD có liên quan nhiễm Hp. Chứng khó tiêu không loét (non-ulcer dyspepsia): ?  H.pylori và ung thư dạ dày: # 90% K DD có liên quan Hp (nguy cơ: 2-6 lần) Hp  viêm teo niêm mạc  chuyển sản ruột  loạn sản  K DD u MALT (mucosal-associated-lymphoid-type lymphoma)  H.pylori và loét DD-TT HP (+) > 90 % loét tá tràng HP (+) 75-85% loét dạ dày .
  10. 10. Chẩn đoán nhiễm H.pylori  Phương pháp không xâm lấn (non-invasive): + Huyết thanh: Kháng thể kháng Hp + Nghiệm pháp thở: BN uống dung dịch urê được đánh dấu C13 hay C14 . Nếu có Hp, men urease sẽ tách CO2 đánh dấu ra khỏi urê  CO2 * này được phát hiện qua hơi thở sau 30’ + tìm Kháng nguyên Hp trong phân hoặc ở nước bọt.  Phương pháp xâm lấn (invasive tests) thực hiện trên mẫu sinh thiết khi nội soi DD: + Test urease nhanh (CLO test): mẫu thử được đặt trong môi trường thạch có urê. Nếu có Hp, pH của môi trường sẽ tăng làm cho chất chỉ thị màu từ vàng chuyển sang đỏ  KQ (+). + Nhuộm + Nuôi cấy: tiêu chuẩn vàng cho chẩn đoán
  11. 11. KHAÙNG VIEÂM NONSTEROID ( NSAID) -Nhoùm NSAID taùc duïng leân DD theo 2 cô cheá : 1.Tröïc tieáp leân lôùp nieâm maïc : laøm toån thöông caáu truùc teá baøo, lôùp baûo veä nieâm maïc bò moûng ñi 2. Giaùn tieáp thoâng qua öùc cheá saûn xuaát Prostaglandin E2 vaø I2. giaûm löôïng nhaøy+ maùu nuoâi. -Viêm trợt tìm thaáy 50% beänh nhaân söû duïng NSAID keùo daøi -Loùet khoâng trieäu chöùng chieám 15- 25% beänh nhaân söû duïng NSAID maõn tính. Tuy nhieân chæ 1- 4% söû duïng NSAID trong 1 naêm coù bieán chöùng naëng leân oáng tieâu hoùa (XHTH , thuûng)
  12. 12. Nguy cô gaây loùet do NSAID 1. Ñaõ xaùc ñònh: o Tieàn caên loùet DDTT o Tieàn caên coù bieán chöùng DDTT do NSAID o Tuoåi treân 60. o Duøng keøm Cotircoid o Duøng keøm thuoác khaùng ñoâng o NSAID lieàu cao hoaëc keát hôïp nhieàu NSAID bao goàm caû aspirin lieàu thaáp. o Nghieän röôïu o Coù beänh maõn tính :COPD, xô gan . 2. Coù theå: o Nhieãm HP o Thuoác laù
  13. 13. TRIEÄU CHÖÙNG LOÉT DẠ DÀY-TÁ TRÀNG * Triệu chứng chung: - Đau thượng vị kieåu raùt boûng ( 1/3 BN ñau khoâng coù loùet ) - Rối loạn tiêu hóa (đầy hơi, ợ chua, buồn nôn, nôn, chán ăn, mau no…)  rối loạn vận động Loét dạ dày Loét tá tràng - Nôn và đau thượng vị - Đau thượng vị khi đói sau khi ăn,suït caân - Có thể nôn - Đau không giảm khi ăn - Đau giảm khi ăn /antacid - Ít xảy ra vào buổi tối - Đau ñaùnh thöùc BN daäy hoaëc 90 phuùt ñeán 3 giôø sau aên
  14. 14.  Xuất huyết tiêu hóa  Thủng  Hẹp môn vị Vieâm tuïy caáp BIEÁN CHÖÙNG LOÙET DẠ DÀY-TÁ TRÀNG
  15. 15. BIEÁN CHÖÙNG XHTH -Laø bieán chöùng thöôøng gaëp nhaát cuûa loùet DDTT(15%) -Thöôøng gaëp ôû BN > 60 tuoåi ,do duøng NSAID -20% BN xuaát huyeát tieâu hoùa do loùet maø tröôùc ñoù khoâng coù baát kyø trieäu chöùng naøo cuûa loùet DDTT => Loùet caâm. -XHTH do loùet trôït thöôøng khoâng coù trieäu chöùng vaø töï giôùi haïn . -Bieåu hieän : oùi ra maùu vaø / hoaëc tieâu phaân ñen XHTH aån chæ bieåu hieän thieáu maùu thieáu saét . -Chaån ñoùan xaùc ñònh :Noäi soi DDTT
  16. 16. THUÛNG DDTT -Taàn suaát : 6-7% ôû BN loùet DDTT -Thöôøng gaëp ôû ngöôøi giaø ,lieân quan ñeán SAID. -Bieåu hieän laâm saøng :Ñau buïng khôûi phaùt ñoät ngoät. Sôø buïng cöùng nhö goã . -CLS : Xquang ngöïc-buïng ñöùng phaùt hieän lieàm hôi döôùi cô hoøanh .
  17. 17. HEÏP MOÂN VÒ -Chieám 1-2%BN loùet DDTT . -Bieåu hieän laâm saøng: + Giai ñoïan sôùm :ñau buïng taêng sau aên ,keøm buoàn noân vaø noân ngay sau aên . + Giai ñoïan treã : Noân thöùc aên cuû ngaøy hoâm tröôùc. Khaùm thaáy daáu oùc aùch + buïng loõm loøng thuyeàn. -Xquang buïng khoâng söûa soïan :Daõn daï daøy + möïc nöôùc hôi
  18. 18. VIEÂM TUÏY CAÁP -Do thuûng maët sau haønh taù traøng doø vaøo tuïy. -Bieåu hieän laâm saøng : Ñau trôû neân traàm troïng lieân tuïc vaø lan ra sau löng ,khoâng giaûm vôùi thuoác khaùng tieát Hcl. -CLS : Amylase maùu taêng CTSCAN buïng giuùp chaån ñoùan xaùc ñònh
  19. 19. CHAÅN ÑOÙAN LOÉT DẠ DÀY-TÁ TRÀNG  Triệu chứng  X quang dạ dày cản quang  Nội soi:  Quan sát trực tiếp  Lấy mẫu sinh thiết hoặc H.p test  Đánh giá kết quả điều trị  Tốn kém và gây khó chịu cho BN Sinh thiết và xét nghiệm giải phẫu bệnh CLO (Campylobacter Like Organism) Test
  20. 20. X QUANG DAÏ DAØY CAÛN QUANG
  21. 21. X QUANG DAÏ DAØY CAÛN QUANG
  22. 22. HÌNH AÛNH NOÄI SOI DAÏ DAØY
  23. 23. ÑEÀU TRÒ LOÙET DDTT Mục tiêu điều trị 1. Ngắn hạn: - Giảm đau nhanh - Làm lành ổ loét 2. Lâu dài: - Hạn chế tái phát (tiệt trừ Hp) - Ngừa các biến chứng
  24. 24. ĐIỀU TRỊ KHÔNG DÙNG THUỐC  Tránh các thức ăn gây đau ,khoù tieâu  Bỏ hút thuốc lá ( Thuoác laù nguy cô loùet taêng gaáp ñoâi,chaäm laønh oå loùet vaø deã taùi phaùt )  Tránh dùng các NSAIDs và Aspirin neáu ñöôïc  Hạn chế rượu bia( noàng ñoä cao ,gaây toån thöông haøng raøo nieâm maïc ;Chöa coù baèng chöùng cho thaáy taùi phaùt )  Nên ăn chia nhiều bữa nhỏ ( ñoái vôùi loùet taù traøng )
  25. 25. CÁC NHÓM THUỐC ĐIỀU TRỊ LOÉT DẠ DÀY-TÁ TRÀNG  Thuốc kháng acid (antacid)  Thuốc bảo vệ niêm mạc dạ dày  Thuốc kháng tiết acid  Kháng sinh tiệt trừ H. pylori
  26. 26. I. Các thuốc kháng acid: - Hydroxyt nhôm+ hydroxyt magne : Maalox, Kremil-S, Mylanta, Rocgel - Phosphate nhôm: Phosphalugel, Gasterine * Cơ chế tác dụng: - Trung hòa acid tạo ra muối trung tính  giảm đau nhanh - Thuốc có các ion kim loại dễ tương tác với các thuốc khác, tạo ra các hợp chất không tan - Cản trở sự hấp thu các thuốc khác: uống sau thuoác khaùc ít nhaát 2 giờ - Lưu ý lượng sodium ở BN bị THA, suy tim, suy thận, suy gan hoặc đang mang thai. * Caùch söû duïng :Uoáng sau aên 1 ñeán 2 giôø vaø tröôùc khi ñi nguû .Hieän nay chæ söû duïng vôùi muïc ñích giaûm ñau .
  27. 27. II. Các thuốc bảo vệ niêm mạc: - Sucralfate (Scrat gel, Ulcar, Sucrafar) .Uoáng tröôùc aên 1 giôø .Chæ ñònh loùet do traøo ngöôïc maät ,ngöøa loùet do stress. - Bismuth colloidal (Ducas, Pepto-bismol, Trymo) - PG E1:Misoprostol (Cytotec): tiêu chảy, đau bụng, sẩy thai . => Ít söû duïng . - Teprenone (Selbex): kích thích tiết PG * Cơ chế tác dụng: - Tạo một lớp áo phủ lên tổn thương loét, che chở và ngăn không cho acid ăn mòn thêm vết loét. - Bismuth còn có tác dụng diệt vi khuẩn Hp - PG E1 kích thích tiết mucin phoøng ngöøa loét do NSAID
  28. 28. III. Các thuốc kháng tiết acid dịch vị:  Ức chế TK X: Atropin  Ức chế tiết Gastrin: Somatostatin ( Söû duïng trong XHTH treân do vôû daõn TMTQ / loùet DDTT )  Ức chế thụ thể H 2: Cimetidin, Ranitidin, Famotidin, Nizatidin  Ức chế bơm proton H+: * Omeprazole 20 (Losec, Mopral, Lomac, Mepraz…) * Lansoprazole 30 (Lanzor, Prevacid, Lanchek…) * Pantoprazole 40 (Pantoloc, Inipomp, Pantotab) * Rabeprazole 10 (Pariet, Veloz): * Esomeprazole20/40 (Nexium):
  29. 29. Cô cheá taùc duïng cuûa caùc thuoác öùc cheá tieát acid daï daøy TB thành Atropin Ức chế H2 Somatostatin TB G ở hang- môn vị TK phế vị Thức ăn kích thích dạ dày Histaminocyte H+ Tăng tiết Gastrin H2 K+ Ức chế bơm proton (-) (-) (-)
  30. 30. IV. Phác đồ tiệt trừ HP: 14 ngaøy • Liệu pháp 3 thuốc: Söû duïng 2 laàn /moät ngaøy. Phaùc ñoà chuaån, söû duïng ñaàu tieân : PPI + Amoxicillin (1g) + Clarithromycin(500mg) . Phaùc ñoà söû duïng ñaàu tieân ôû ngöôøi coù uoáng Clari gaàn ñaây: PPI + Metronidazole (500mg)+ Amoxicillin (1g). Hoaëc PPI + Levofloxacin(250mg) + Amoxicillin (1g). * Liệu pháp 4 thuốc: Daønh cho ngöôøi di öùng peni, khaùng vôùi phaùc ñoà 3 thuoác PPI (söû duïng 2 laàn/ 1ngaøy) + (Pepto-bismol -524mg + Tetracyclin-500mg + Metronidazole-250mg) söû duïng 4 laàn/ 1ngaøy
  31. 31. TAØI LIEÄU THAM KHAÛO 1. Beänh hoïc Noäi khoa- boä moân Noäi Ñaïi hoïc Y Döôïc TP.HCM, xuaát baûn 2009 2. Harrison’s Priciples of Internal Medicin- 2008 3. Goodman and Gilman’s Manual of pharmacology and therapeutics-2008 4. The Washington Manual of Medical Therapeutics 33 rd. Ed -2010 5. Sleisenger & fordtran’s Gastrointestinal and Liver Disease – 2010 6. Texbook of Gastroenterology , 5th .Ed 2009 Tadataka Yamada

×